«Πρέπει να αντιμετωπίζετε τα απόβλητα με καλύτερο τρόπο και όχι μόνο ως περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά και ως πόρο με οικονομικά οφέλη», διαμηνύει προς την ελληνική κυβέρνηση και τους Ελληνες μέσω της συνέντευξής της στα «ΝΕΑ» η επίτροπος Περιβάλλοντος, Ανθεκτικότητας Υδάτων και Κυκλικής Οικονομίας Τζέσικα Ρόσγουελ. Η ευρωπαία αξιωματούχος, η οποία έρχεται αύριο, Πέμπτη, στη χώρα μας για διήμερη επίσκεψη, προειδοποιεί επίσης ότι η λειψυδρία στην Ελλάδα είναι επείγουσα. Μιλάει ακόμα για τις βασικές παραμέτρους του Νόμου για την Κυκλική Οικονομία, που θα παρουσιάσει η Κομισιόν το φθινόπωρο, αλλά και για τις ευκαιρίες που ανοίγονται για την Ελλάδα.
Ελληνικά νησιά κηρύσσονται το ένα μετά το άλλο σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας, από την οποία βάλλεται όλη η χώρα. Η Ελλάδα δεν έχει κάνει αρκετά για να εξοικονομήσει νερό, ενώ υπάρχουν διαρροές στο σύστημα ύδρευσης. Ποια είναι τα κύρια προβλήματα διαχείρισης νερού στην Ελλάδα;
Η λειψυδρία είναι επείγουσα παντού, αλλά σε χώρες όπως η Ελλάδα που έχουν λειψυδρία για μεγάλο χρονικό διάστημα, είναι ακόμη πιο επείγουσα. Αποτελεί απειλή για την ασφάλεια όχι μόνο για την Ευρώπη, αλλά και για τον κόσμο. Πρέπει να επενδύσουμε στο νερό. Συνδέεται με την κυκλική οικονομία, με την ετοιμότητα και την ασφάλεια, καθώς και με την ανταγωνιστικότητά μας. Η Ελλάδα είναι μία από τις χώρες που έχουν αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούν τα κονδύλια της Συνοχής, μετά την ενδιάμεση αναθεώρηση, για να επενδύσουν σε υποδομές ύδρευσης. Επίσης, πρέπει να χρησιμοποιούμε το νερό πιο αποτελεσματικά, οι βιομηχανίες, οι καταναλωτές, οι αγρότες. Πράγματι, έχουμε πολλές απώλειες από τις υποδομές ύδρευσης.
Οι δράσεις που περιλαμβάνει η Στρατηγική για την ανθεκτικότητα στο νερό πρέπει να ξεκινήσουν. Μία από τις δράσεις είναι η χρήση ψηφιακών λύσεων, τεχνητής νοημοσύνης, για να εντοπίσουμε τις διαρροές. Θα προβούμε σε σχετική έκκληση για δράση την επόμενη εβδομάδα, μαζί με ενίσχυση της έρευνας. Το 40% των καινοτομιών που κατοχυρώνονται με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας παγκοσμίως για το νερό βρίσκεται στην Ευρώπη, αλλά αντιμετωπίζουμε προκλήσεις στην κλιμάκωση των καινοτομιών. Ο τομέας του νερού πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα, όχι μόνο λόγω έλλειψης, αλλά και λόγω της ποιότητάς του, μια ακόμη πρόκληση για την Ευρώπη. Γενικότερα, η επένδυση στο περιβάλλον είναι σημαντική για το ίδιο το περιβάλλον, αλλά και για την ασφάλεια, η οποία συνδέεται με την οικονομική μας ανάπτυξη. Η πρόταση της Επιτροπής είναι να διαθέσουμε το 35% από τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό για το περιβάλλον και το κλίμα.
Η Ελλάδα είναι επίσης ευάλωτη στις δασικές πυρκαγιές. Πώς αξιολογείτε τις προσπάθειες της χώρας στο μέτωπο αυτό;
Θα επισκεφθώ έργα δασικής πρόληψης του προγράμματος Antinero. Παρουσιάσαμε τη Στρατηγική για τις Πυρκαγιές, στην οποία πρέπει να ανταποκριθεί η Ευρώπη συνολικά. Πρέπει να συνεργαστούμε, να υπάρχει συντονισμός στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών. Εχετε βιώσει σοβαρές και παρατεταμένες πυρκαγιές και θα ήθελα να δω πώς εργάζεστε για την αποφυγή μεμονωμένων σιλό, αλλά και για να έχετε ένα καλύτερο σύστημα επιτήρησης. Υπάρχει καλή συνεργασία μεταξύ της Ελλάδας και ορισμένων κρατών-μελών σχετικά με το πώς να επενδύσουν σε λύσεις που βασίζονται στη φύση, πώς μπορούν να αποτρέψουν τις πυρκαγιές.
Η κυκλική οικονομία είναι ένα θέμα που θα συζητήσετε. Ομως, η χώρα έχει παραπεμφθεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο λόγω κακής διαχείρισης των αποβλήτων. Τι θα συζητήσετε;
Η διαχείριση των αποβλήτων είναι σημαντική για το περιβάλλον, αλλά δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα. Πρέπει να αντιμετωπίζουμε τα απόβλητα και ως πόρο με οικονομικά οφέλη.
Το μήνυμά μου θα είναι ότι πρέπει να αντιμετωπίζετε τα απόβλητα με καλύτερο τρόπο. Δεν είναι βιώσιμο να συνεχίσουμε την ταφή. Πρέπει να διαχωρίσουμε καλύτερα τις ροές αποβλήτων. Χαίρομαι που οι βιομηχανίες στην Ελλάδα βλέπουν τη διασύνδεση με την ανταγωνιστικότητα. Το ερώτημα που τίθεται είναι πώς μπορούν οι βιομηχανίες να χρησιμοποιήσουν τα απόβλητα με πιο ανταγωνιστικό τρόπο. Στον Νόμο για την Κυκλική Οικονομία, που θα παρουσιάσουμε το φθινόπωρο, εξετάζουμε πώς μπορούμε να παρουσιάσουμε μια επιχειρηματική πρόταση κυκλικότητας. Η Ελλάδα έχει δυνατότητες, ίσως και προκλήσεις, κάτι που θα συζητήσω.
Πού εστιάζει ο Νόμος για την Κυκλική Οικονομία;
Στην Ευρώπη το μέσο ποσοστό κυκλικότητας είναι 11,8% το οποίο δεν είναι αρκετά καλό. Οσον αφορά τις κρίσιμες πρώτες ύλες, τις οποίες χρειαζόμαστε για τη μετάβασή μας, είναι στο 1%. Επειδή ο κόσμος είναι τόσο αβέβαιος και εξαρτόμαστε τόσο πολύ από αυτά τα υλικά, είναι πραγματικά επείγον να προχωρήσουμε προς την κυκλικότητα. Πρώτον, εστιάζουμε στην ενιαία αγορά. Δεν υπάρχει ενιαία αγορά για τα απόβλητα. Η μεταφορά αποβλήτων μεταξύ των κρατών-μελών διαρκεί έως και 6 μήνες. Είναι επίσης ελάχιστα ψηφιοποιημένη. Χρειαζόμαστε περισσότερη εναρμόνιση για τα κριτήρια για το τι είναι απόβλητο.
Μικρές και μεγάλες εταιρείες ζητούν επίσης εναρμόνιση των προγραμμάτων διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού. Θα ρωτήσω την ελληνική βιομηχανία πού βλέπουν σημεία συμφόρησης. Πρέπει να δούμε επίσης πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε μια αγορά για μεταχειρισμένα υλικά. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζουμε συνοδευτικά μέτρα όπως οι δημόσιες συμβάσεις, οι φόροι. Για παράδειγμα, στον κλάδο της κλωστοϋφαντουργίας, εξετάζουμε αν πρέπει να υπάρχει χαμηλότερος ΦΠΑ για τα μεταχειρισμένα υλικά. Πρέπει να συζητήσουμε ποια κίνητρα θα ήταν επωφελή. Υπάρχει επίσης το ζήτημα της παγκόσμιας προοπτικής για τη μεταφορά αποβλήτων.
Ποιες επιχειρηματικές ευκαιρίες κυκλικής οικονομίας βλέπετε στην Ελλάδα;
Υπάρχουν πολλές ευκαιρίες στην Ελλάδα για την ενίσχυση των τομέων για τα βιολογικά προϊόντα και υλικά, συμπεριλαμβανομένων των δομικών προϊόντων, και για τη διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας.
Η Ελλάδα είναι αρκετά καλή στη συλλογή δομικών υλικών και η επαναχρησιμοποίησή τους αποτελεί μια καλή ευκαιρία για τη χώρα, αλλά και την Ευρώπη συνολικά. Η ελληνική βιοοικονομία απασχολεί πάνω από 650.000 άτομα από τους τομείς της γεωργίας, των τροφίμων και των ποτών έως τα βιολογικά κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα. Η προστιθέμενη αξία έχει αυξηθεί σημαντικά για τον τομέα της βιοηλεκτρικής ενέργειας την τελευταία δεκαετία, κάπου 400% και τον τομέα των υγρών βιοκαυσίμων, γύρω στο 170%.
Υπάρχει πίεση προς την Κομισιόν να χαλαρώσει τις περιβαλλοντικές άδειες, κάτι που αφορά την Ελλάδα, όπου η ολοκλήρωσή τους χρονίζει. Πώς αντιμετωπίζετε το ζήτημα;
Εχει τεθεί το ερώτημα από πολλά ενδιαφερόμενα μέρη. Στο omnibus έχουμε εξετάσει πώς μπορούμε να τις επιταχύνουμε, ειδικά όταν πρόκειται για στρατηγικά έργα, όπως τα ηλεκτρικά δίκτυα, πώς να θέσουμε χρονικά όρια και πώς μπορούμε να συγχωνεύσουμε τους διαφορετικούς περιβαλλοντικούς κανονισμούς. Δεν υποβαθμίζουμε τα περιβαλλοντικά πρότυπα.
Η βιοποικιλότητα στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες είναι πραγματικά σημαντική. Θα πρέπει επίσης να προσπαθήσουμε να εναρμονίσουμε τους κανονισμούς όχι μόνο μεταξύ των κρατών-μελών, αλλά και μεταξύ των διαφόρων τομέων.
