Για δεκαετίες, η συζήτηση γύρω από την κλιματική αλλαγή και την οικολογική καταστροφή είχε έναν σταθερό, προφανή ένοχο: τον άνθρωπο. Οι εκπομπές ρύπων από τα εργοστάσια, η αλόγιστη χρήση των πλαστικών, η υπερκατανάλωση και η αποψίλωση των δασών ήταν τα χειροπιαστά τεκμήρια της καταστροφικής μας δραστηριότητας.
Σήμερα, ωστόσο, καθώς η ανθρωπότητα προσπαθεί έστω και καθυστερημένα να στραφεί προς την πράσινη ενέργεια και τη βιωσιμότητα, ένας νέος, αόρατος παίκτης μπαίνει στο κάδρο. Ένας παίκτης που δεν έχει σάρκα και οστά, αλλά η «δίψα» του για τους πόρους του πλανήτη απειλεί να ξεπεράσει τη δική μας.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη , η μεγαλύτερη τεχνολογική κατάκτηση του 21ου αιώνα, εξελίσσεται στον πιο απρόσμενο ανταγωνιστή της ίδιας της φύσης.
Η ψευδαίσθηση του «άυλου»
Το μεγάλο πρόβλημα με την Τεχνητή Νοημοσύνη είναι η φύση της. Παρουσιάζεται ως κάτι άυλο, μια σειρά από έξυπνους κώδικες που ζουν στο «σύννεφο» και λύνουν προβλήματα μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου.
Αυτή η ψηφιακή κομψότητα, όμως, είναι μια οφθαλμαπάτη. Πίσω από κάθε απάντηση που εμφανίζεται στην οθόνη μας, πίσω από κάθε εικόνα που δημιουργείται από το μηδέν ή κάθε αυτοματοποιημένη μετάφραση, κρύβεται μια τεράστια, βαριά βιομηχανική υποδομή: τα Data Centers (Κέντρα Δεδομένων).
Αυτά τα κτίρια-μεγαθήρια, που βρίσκονται διάσπαρτα σε όλο τον κόσμο, στεγάζουν εκατομμύρια πανίσχυρους επεξεργαστές που λειτουργούν ασταμάτητα. Και όπως κάθε εργοστάσιο, έτσι κι αυτά χρειάζονται δύο πράγματα για να επιβιώσουν: ενέργεια για να λειτουργήσουν και νερό για να μην καούν. Λόγω του τεράστιου όγκου των υπολογισμών, οι επεξεργαστές αναπτύσσουν ακραίες θερμοκρασίες, απαιτώντας εκατομμύρια λίτρα νερού καθημερινά για τα συστήματα ψύξης τους.
Το κρυφό κόστος μιας συνομιλίας
Η αναλογία που σοκάρει τους επιστήμονες είναι απλή αλλά τρομακτική: κάθε φορά που ένας χρήστης κάνει πέντε έως πενήντα απλές ερωτήσεις σε ένα εξελιγμένο chatbot, το σύστημα καταναλώνει περίπου μισό λίτρο καθαρού νερού μέσω της εξάτμισης στους πύργους ψύξης. Ένα ποτήρι νερό για πέντε ερωτήσεις.
Όταν αυτό το νούμερο πολλαπλασιαστεί με τα εκατοντάδες εκατομμύρια των χρηστών που καθημερινά, από κάθε γωνιά του πλανήτη, χρησιμοποιούν την τεχνολογία αυτή για τη δουλειά τους, τη διασκέδασή τους ή από απλή περιέργεια, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα παίρνει διαστάσεις χιονοστιβάδας.
Οι τεχνολογικοί κολοσσοί της Σίλικον Βάλεϊ παραδέχονται πλέον ανοιχτά στις εκθέσεις βιωσιμότητάς τους ότι η κατανάλωση νερού στα κέντρα δεδομένων τους σημειώνει ετήσια αύξηση που αγγίζει το 30%.
Σε περιφέρειες που μαστίζονται ήδη από την κλιματική αλλαγή και την ξηρασία, τα Data Centers ανταγωνίζονται πλέον ευθέως τους ντόπιους αγρότες και τις τοπικές κοινότητες για το νερό του υδροφόρου ορίζοντα.
Η ενεργειακή απληστία
Το ζήτημα, όμως, δεν σταματά στο νερό. Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι αδηφάγα και όσον αφορά το ηλεκτρικό ρεύμα.
Η εκπαίδευση ενός και μόνο μεγάλου γλωσσικού μοντέλου απαιτεί περισσότερη ενέργεια από όση καταναλώνουν δεκάδες παραδοσιακά νοικοκυριά σε διάστημα ενός ολόκληρου έτους. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, η συνολική κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος από τα Data Centers παγκοσμίως αναμένεται να διπλασιαστεί μέσα στα επόμενα τρία χρόνια, φτάνοντας σε επίπεδα που ισοδυναμούν με την ενέργεια που χρειάζεται μια ολόκληρη ανεπτυγμένη χώρα όπως η Γερμανία.
Η τραγική ειρωνεία είναι ότι πολλές από αυτές τις εταιρείες, στην προσπάθειά τους να βρουν φθηνό και άφθονο ρεύμα για να κρατήσουν τους servers τους αναμμένους, αναγκάζονται να στραφούν ξανά σε παλιές, ρυπογόνες πηγές ενέργειας, όπως το φυσικό αέριο ή ο άνθρακας, ακυρώνοντας στην πράξη τις «πράσινες» υποσχέσεις τους. Έτσι, η ψηφιακή μας εξέλιξη χρηματοδοτείται, έμμεσα, από την επιστροφή στα ορυκτά καύσιμα.
Ο ένοχος στον καθρέφτη του μέλλοντος
Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα πρωτοφανές παράδοξο της ανθρώπινης ιστορίας. Για πρώτη φορά, ο άνθρωπος δημιούργησε ένα εργαλείο το οποίο, στην προσπάθειά του να γίνει πιο έξυπνο, καταναλώνει τον ζωτικό χώρο του δημιουργού του. Επιστρατεύουμε το AI για να μας βοηθήσει να λύσουμε την κλιματική κρίση, να βελτιώσουμε τις καλλιέργειες και να σώσουμε τον πλανήτη, την ίδια ώρα που το ίδιο το AI στερεύει τις πηγές νερού και εξαντλεί τα ενεργειακά αποθέματα.
Αν ο 20ός αιώνας χαρακτηρίστηκε από την απειλή της ανθρώπινης βιομηχανικής δραστηριότητας, ο 21ος αιώνας μάς φέρνει αντιμέτωπους με την απειλή της υπολογιστικής ισχύος.
Κάθε φορά, λοιπόν, που πατάμε το πλήκτρο “enter” περιμένοντας μια απάντηση, οφείλουμε να θυμόμαστε: η ψηφιακή γνώση δεν είναι δωρεάν. Κοστίζει σε φυσικούς πόρους. Και αν δεν προσέξουμε, η Μεγάλη Δίψα της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να αφήσει την ανθρωπότητα με έναν εξαιρετικά έξυπνο ψηφιακό κόσμο, αλλά με έναν πλανήτη εντελώς στεγνό.
