Το 33% των παιδικών χαρών της συμπρωτεύουσας, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Ιδρύματος Χάινριχ Μπελ, δεν έχει κανένα δέντρο, ενώ το 27% έχει μόνο τεχνητό δάπεδο. Δυστυχώς αυτή η εικόνα ισχύει σχεδόν για όλη την Ελλάδα.
Είναι αλήθεια πως το τεχνητό δάπεδο προσφέρει ασφάλεια (μειώνει τις πιθανότητες να τραυματιστεί το παιδί) και παράλληλα «γλιτώνει» από κόστος και φροντίδα τους δήμους με το μειωμένο προσωπικό πρασίνου (αρμόδιο για όλη τη βλάστηση της περιοχής). Παράλληλα, «βολεύει» και όσους γονείς δεν θέλουν το παιδί τους να «λερωθεί» παίζοντας με το χώμα. Οι παλιές αλάνες δεν έχουν καμιά σχέση με τις τυποποιημένες παιδικές χαρές του σήμερα. Πώς πρέπει να είναι για να προσφέρουν στη φυσιολογική ανάπτυξη του παιδιού; Συγκεντρώσαμε ερωτήσεις από γονείς και βρήκαμε τις απαντήσεις συζητώντας με την αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, δρα Αγγελική Παρασκευοπούλου, η οποία με έρευνες και μελέτες έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με το θέμα.
Τι προσφέρει το παιχνίδι σε παιδική χαρά;
Πολλά. Πρώτα απ’ όλα, είναι ένας τρόπος να διεγείρουμε τη σωματική άσκηση των παιδιών, ειδικά σε μια εποχή που, σύμφωνα με έρευνες, λόγω της ελλιπούς σωματικής δραστηριότητας των παιδιών σε συνδυασμό με την κακή διατροφή, έχουμε έξαρση της παιδικής παχυσαρκίας. Η τυποποίηση, όμως, των παιδικών χαρών δεν βοηθά στην ανάπτυξη της δημιουργικότητας των παιδιών. Θα πρέπει να εναλλάσσονται τα ερεθίσματα, ώστε να εμπλουτίζονται οι εμπειρίες που έχει το παιδί, κι έτσι να αναπτυχθούν οι γνωστικές δεξιότητες – η γνώση για το περιβάλλον και τη φύση, η κοινωνικοποίησή του, η αυτοπεποίθησή του.
Τι προτιμούν τα παιδιά;
Σε έρευνα του Γεωπονικού Πανεπιστημίου, τα παιδιά απάντησαν ότι αγαπημένα τους όργανα είναι η κούνια, το μονόζυγο και η τσουλήθρα, αλλά ότι αγαπημένο τους παιχνίδι είναι το κυνηγητό, το κρυφτό και η μπάλα, το ελεύθερο δηλαδή παιχνίδι. Ο ελεύθερος χώρος παιχνιδιού είναι που προάγει τη σωματική άσκηση. Σε μια παιδική χαρά, μπορεί να γίνει με έναν ανοιχτό χώρο με φυτά – έστω και πολύ μικρό, μια νησίδα. Εκεί το παιδί μπορεί να παίξει κρυφτό και να υπάρχει, ας πούμε, μια διάδραση με τη φύση – συχνά τα παιδιά παίζουν, έστω και μόνο, παρατηρώντας τα διάφορα μέρη των φυτών όπως τα φύλλα.
Ποια είναι τα καλύτερα υλικά;
Οσο το δυνατόν τα πιο φυσικά. Η επαφή με τα φυτά ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα των παιδιών που μέσα στις πόλεις είναι σαν να ζουν σε ένα στείρο περιβάλλον. Δεν έρχονται σε επαφή με τα φυτά, με τη γύρη, το χώμα. Αυτά όμως τα βοηθούν να αναπτύξουν το ανοσοποιητικό τους σύστημα. Δεν είναι τυχαίο το ότι τα τελευταία χρόνια βλέπουμε να αυξάνονται τα κρούσματα αλλεργιών. Παράλληλα, ένα δέντρο λειτουργεί και σαν φυσικό κλιματιστικό (στη σκιά τους έχει μετρηθεί μείωση μέχρι και 20 βαθμών Κελσίου).
Πλαστικά ή μεταλλικά όργανα;
Και τα πλαστικά έχουν σχετικά μεγάλη ειδική θερμοχωρητικότητα. Ακόμα και σε πλαστικές επιφάνειες έχουν καταμετρηθεί θερμοκρασίες 50 βαθμών Κελσίου. Πολλοί παράγοντες παίζουν ρόλο. Αν, για παράδειγμα, ένα μέταλλο είναι βαμμένο με γυαλιστερό βερνίκι ανακλά την ακτινοβολία – εκπέμπει λιγότερη θερμότητα από το ίδιο μέταλλο, αν αυτό ήταν βαμμένο με ματ βερνίκι. Μια τσουλήθρα από ανοξείδωτο υλικό, με κατάλληλο προσανατολισμό (ώστε να μην τη βλέπει ο ήλιος), μπορεί να είναι πολύ πιο «δροσερή». Ακόμα και το χρώμα μπορεί να παίζει ρόλο σύμφωνα με τις έρευνες.
Τα ελαστικά δάπεδα αυξάνουν τις θερμοκρασίες;
Σύμφωνα με έρευνα της δρος Παρασκευοπούλου, το καλοκαίρι τα ελαστικά δάπεδα μπορεί να αναπτύξουν θερμοκρασίες μεγαλύτερες από 60 βαθμούς Κελσίου. Μετρώντας δε την εκπεμπόμενη θερμική ακτινοβολία των επιφανειών με θερμική κάμερα, έχουν καταγραφεί μέχρι και 73 βαθμοί Κελσίου.
Τα ελαστικά δάπεδα το καλοκαίρι συχνά μυρίζουν έντονα. Δεν είναι πιθανή ένδειξη ότι δεν είναι τόσο υγιεινό υλικό;
Στην Αμερική έχουν γίνει έρευνες για τα διάφορα υλικά. Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα ούτε επιστημονική τεκμηρίωση ότι βλάπτουν τα παιδιά, παρότι υπάρχουν αρκετές ενδείξεις για το αντίθετο. Επειδή αυτά τα υλικά χρησιμοποιούνται σε εξωτερικούς χώρους είναι δύσκολο να ελεγχθούν.
Πώς προστατεύουμε τα παιδιά από την υπεριώδη ακτινοβολία;
Ειδικά σε μια μεσογειακή χώρα με μεγάλη ηλιοφάνεια, η υπεριώδης ακτινοβολία αποτελεί μεγάλο κίνδυνο. Γι’ αυτό και θα πρέπει να υπάρχει η κατάλληλη σκιά – κάτι που δυστυχώς σπάνια γίνεται. Γιατί η φύτευση στις παιδικές χαρές είναι ελάχιστη και συνήθως μόνο περιφερειακή (σαν περίφραξη). Η κατάλληλη σκιά θα μπορούσε εύκολα και αποτελεσματικά να γίνει με φυτά και ειδικά δέντρα που προστατεύουν και προσφέρουν άνετο θερμικό περιβάλλον.
Ποιοι παράγοντες πρέπει να υπολογίζονται στον σχεδιασμό;
Να μελετηθεί κλιματολογικά η περιοχή όπου θα κατασκευαστεί. Να υπολογιστεί πώς μπορεί, εκμεταλλευόμενοι τον προσανατολισμό ή πιθανόν κάποιο διπλανό κτίριο, να τοποθετηθούν κατάλληλα τα όργανα και τα φυτά. Τα φυτά να αντέχουν στις υψηλές θερμοκρασίες και να έχουν μειωμένες υδατικές απαιτήσεις – στη χώρα μας, μία από τις πλουσιότερες σε βιοποικιλότητα στην Ευρώπη, έχουμε πολλές εναλλακτικές. Πάντα φυσικά λαμβάνοντας υπόψη τις δυνατότητες συντήρησης από τον Δήμο.
