Μυστικές Βοές

Επέτειος του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967 σήμερα  και αξίζει να αφήσουμε στην άκρη τα άκρως επικίνδυνα διεθνή ζητήματα για μερικές στιγμές αναστοχασμού. Για να συζητήσουμε κάτι που αποτελεί ταμπού και πρέπει να πάψει να είναι: η ανικανότητα του πολιτικού προσωπικού της χώρας στο σύνολό του. Το έπιασαν στον ύπνο, με τις πυτζάμες κυριολεκτικά, καμιά δεκαριά καραβανάδες που ήξεραν πώς να χειριστούν τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας.

Έχουν επανειλημμένα καταγγελθεί –σωστά, φυσικά– τόσο το παλάτι που ετοίμαζε δικό του πραξικόπημα όσο και οι επίορκοι συνωμότες εθνικιστές και ακροδεξιοί αξιωματικοί που έκαναν το μη αναμενόμενο δικό τους. Όμως νίκησαν, κέρδισαν· έφεραν σε πέρας με μεγάλη επιτυχία το σχέδιο τους, ακύρωσαν τα σχέδια όλων ανεξαιρέτως των πολιτικών. Επέβαλαν την εξουσία τους για εφτά χρόνια και αν δεν υπήρχε η εξουσιαστική βουλιμία του Δημήτρη Ιωαννίδη, που ανέτρεψε τον (τελικώς, ανίκανο και αυτόν) Γεώργιο Παπαδόπουλο, ο τελευταίος θα κυβερνούσε ώσπου να πεθάνει. Οι εσωτερικοί ανταγωνισμοί των νικητών έφεραν την ανατροπή της χούντας, όχι η αντίσταση, το Πολυτεχνείο ή η δράση των πολιτικών που είχαν ανατραπεί το 1967.

Η ανικανότητα και ακαταλληλότητα της κομμουνιστικής Αριστεράς ήταν δεδομένη: αν δεν ήταν τέτοια δεν θα είχε ξεκινήσει εμφύλιο πόλεμο – για να τον χάσει, κιόλας. Προφανώς, και λόγω ανικανότητας, δεν υπήρχε κανένας κίνδυνος να καταλάβει την εξουσία· αυτό αποτελούσε σύνθημα της Δεξιάς, ΕΡΕ τότε, για να την νέμεται μονίμως. Και οι πραξικοπηματίες αξιωματικοί το χρησιμοποίησαν εναντίον της.

Από την πλευρά των νικητών του εμφύλιου, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ως το 1963 ήταν πολιτικά αφελής: μόνο μετά τη δολοφονία Λαμπράκη αναρωτήθηκε «ποιος κυβερνά αυτόν τον τόπο;». Ως τότε, νόμιζε ότι τον κυβερνούσε αυτός. Αντί οι υπόλοιποι να αναρωτηθούν για το ίδιο, βρήκαν ευκαιρία να τον κατηγορήσουν – ως «ηθικό υπεύθυνο», ο Γεώργιος Παπανδρέου. Η οριστική αποχώρησή του από την πολιτική μετά τη νίκη της Ένωσης Κέντρου το 1963 τον απαλλάσσει από μεταγενέστερες ευθύνες.

Η βαρύτερη ευθύνη πέφτει στους επόμενους, στους κορυφαίους της εποχής: Γεώργιο και Ανδρέα Παπανδρέου, Παναγιώτη Κανελλόπουλο και Κωνσταντίνο Μητσοτάκη. Παπανδρέου πατήρ και Κανελλόπουλος, ανταγωνίζονταν για την άμεση πρόσβαση στην εξουσία. Παπανδρέου υιός και Μητσοτάκης, ως επόμενη γενιά, ανταγωνίζονταν για το ποιος θα τους διαδεχθεί.  Συνολικά, επρόκειτο για λυσσαλέο ανταγωνισμό, όλοι εναντίον όλων. Ήσαν τόσο απασχολημένοι με αυτόν ώστε δεν έβλεπαν την ανατροπή που ερχόταν.

Εντάξει, «τα μέλλοντα γνωρίζουν οι θεοί».  Αφήνει όμως σήμερα ο θλιβερός και αντάξιος της δεκαετίας του 1960 λυσσώδης πολιτικός ανταγωνισμός τους κορυφαίους πολιτικούς μας να ακούσουν «μυστική βοή πλησιαζόντων γεγονότων»;