Ο Γέρος και η Γριά ζουν απομονωμένοι σε ένα νησί. Κουρασμένοι από τη ζωή, άλλοτε λιγότερο και άλλοτε λιγότερο απελπισμένοι, μοιράζονται την καθημερινότητά τους και τον χρόνο, σε μια αντίστροφη μέτρηση. Θυμούνται, αναπολούν, λένε ιστορίες και ανέκδοτα καθώς προσπαθούν να κρατηθούν από το παρελθόν, την ίδια στιγμή που αυτό το ίδιο παρελθόν μπορεί να έχει αφήσει διαφορετικό αποτύπωμα στον καθένα τους. Νιώθοντας ότι το τέλος φτάνει, ο Γέρος ανατρέχει στις γνωριμίες τους: προσκαλεί φίλους και γνωστούς – ανάμεσά τους και κάποιους υψηλά ιστάμενους και τιτλούχους – για να τους μεταδώσει ένα μήνυμα. Μόνο που γι’ αυτό το δικό του μήνυμα προσκαλεί έναν επαγγελματία Ομιλητή, καθώς πιστεύει ότι ο ίδιος δεν είναι ικανός στις λέξεις και ο Ομιλητής θα τα πει καλύτερα. Η μέρα φτάνει και μαζί με τη Γριά υποδέχονται τους καλεσμένους γεμίζοντας τον χώρο με καρέκλες. Αθέατοι στο κοινό, οι προσκεκλημένοι καταφθάνουν – μαζί και ο Ομιλητής. Κουφός και μουγγός, δεν έχει τίποτα πει… Ο Γέρος και η Γριά αποφασίζουν να πέσουν απ’ το παράθυρο, αφήνοντας τη ζωή και τον κόσμο μέσα στη σιωπή.
Ο Ευγένιος Ιονέσκο (Eugene Ionesco, 1909-1994) έγραψε τις «Καρέκλες» («Les Chaises») το 1951. Το έργο ανέβηκε για πρώτη φορά στο Παρίσι το 1952 (θέατρο Lancry, σκηνοθεσία Sylvain Dhomme), αλλά δικαιώθηκε στο ανέβασμα του 1956 (Theatre des Champs-Élysées, σκηνοθεσία Jacques Mauclair). Το συγγραφικό δαιμόνιο του γαλλορουμάνου συγγραφέα είχε ήδη διαφανεί στη σκηνή με τη «Φαλακρή τραγουδίστρια» ανοίγοντας τον δρόμο για το Θέατρο του Παραλόγου, μαζί με το «Περιμένοντας τον Γκοντό» του Σάμιουελ Μπέκετ και τις «Δούλες» του Ζαν Ζενέ, στα μέσα του 20ού αιώνα.
Απ’ τα πιο ισχυρά και επιδραστικά έργα του Ιονέσκο, «Οι καρέκλες» πραγματεύονται με τρόπο οξύ και καίριο τη μοναξιά του σύγχρονου ανθρώπου μαζί με την ανάγκη του ν’ αφήσει πίσω του κάτι – ένα χνάρι, μια λέξη, μια θύμηση. Μια ανάγκη που θα μείνει μετέωρη – λέξεις δεν υπάρχουν.
Η παράσταση
Ο Πάνος Παπαδόπουλος και η Μαρία Διακοπαναγιώτου συν-σκηνοθέτησαν την παράσταση και ερμηνεύουν το ζευγάρι των αιωνόβιων, που προσπαθεί ως το τέλος να βρει ένα νόημα. Ενταγμένοι πλήρως μέσα στο σκηνικό, μια καλύβα και γύρω γύρω θάλασσα, ανέδειξαν με τρόπο βαθιά συγκινητικό τόσο τη σχέση ανάμεσα στον Γέρο και τη Γριά όσο και τη σχέση τους με τον χώρο. Μπόλιασαν το έργο με μικρές λεπτομέρειες δίνοντας έμφαση στο νερό (το ψάρι στη γυάλα) αλλά και στην κινησιολογία τους (ιδίως στα χέρια). Συντονισμένοι και ακριβείς με μια εσωτερική ταύτιση πέρα απ’ την εξωτερική, έδωσαν στους ήρωές τους κάτι απ’ το άυλο της ύπαρξης. Ακριβώς στο μεταίχμιο, ισορρόπησαν ανάμεσα στο εδώ και το μετά, φέροντας πάνω τους τον βιωμένο χρόνο και το άπειρο που ακολουθεί. Κουρασμένοι αλλά και ενεργοί, παραιτημένοι αλλά και δραστήριοι, κινήθηκαν μέσα στον μικρόκοσμό τους μ’ ένα αίσθημα προσμονής και απελπισμένης ελπίδας. Φιγούρες ενός παράλογου σύμπαντος, ο Πάνος Παπαδόπουλος και η Μαρία Διακοπαναγιώτου ενσάρκωσαν το ανείπωτο που φέρουν «Οι καρέκλες» και αγκάλιασαν με πραγματική αγάπη τον Γέρο και τη Γριά. Επέλεξαν δε για το τέλος μια φιγούρα απ’ το βασίλειο της θάλασσας για τον ρόλο του Ομιλητή (Νίκος Κωνσταντόπουλος), ολοκληρώνοντας την οπτική της παράστασης: ένα πλάσμα χωρίς φωνή που δεν μπορεί ν’ αρθρώσει λόγο, βγάζει άναρθρους ήχους αλλά και πολύ πόνο.
Και καλό Πάσχα!
Μαρινέλλα, η «Εκάβη του τραγουδιού»
Μπορεί να μην έκανε θέατρο, αλλά και πάλι, ποιος μπορεί να την αμφισβητήσει σ’ αυτές τις λιγοστές παραστάσεις που έπαιξε; Η Μαρινέλλα της σκηνής, πέρα απ’ τη φωνή, διέθετε δωρικότητα, εύρος, αίσθημα και μια επιβλητική παρουσία.
«Ο Μίνως Βολανάκης για παράδειγμα, κορυφαίος σκηνοθέτης, ήθελε να ανεβάσει μαζί της την Κάρμεν του Μπιζέ, ο Κάρολος Κουν ενδιαφερόταν να της αναθέσει ρόλο κορυφαίας σε τραγωδία, όπως άκουγα. Αλλωστε ήδη το προσωνύμιό της ήταν συνυφασμένο κατά κάποιον τρόπο με τον Ευριπίδη. Δηλαδή Μαρινέλλα ίσον “Εκάβη του τραγουδιού”», γράφει ο Γιάννης Ξανθούλης σ’ αυτή την ιδιαίτερη βιογραφία με το κατακόκκινο εξώφυλλο «Μαρινέλλα, Οι νύχτες που έγιναν μεσημέρια» (εκδ. Διόπτρα, 2023). Να θυμίσω ότι με τον Ξανθούλη είχαν συνεργαστεί στην τηλεοπτική μεταφορά του μυθιστορήματός του «Υστερα ήρθαν οι μέλισσες» απ’ τον Κώστα Κουτσομύτη (ΕΡΤ, 2000). Είχε υποδυθεί τη Μαρίκα Σουέζ, μια θεατρίνα στα μπουλούκια που έδινε παραστάσεις σε λουτροπόλεις εξαθλιωμένες απ’ τους πολέμους, στον Εμφύλιο – τα τραγούδια της σειράς ήταν του Σταμάτη Κραουνάκη.
Επιστρέφοντας στην τραγωδία και προς απόδειξη των λεγομένων του Ξανθούλη, η Μαρινέλλα έγινε η Κορυφαία του Χορού στην παράσταση «Γυναικών πάθη» (Ηρώδειο, 1995 – φωτογραφία) με χορικά από τραγωδίες του Ευριπίδη που είχαν μελοποιήσει για παλαιότερες παραγωγές οι Χρήστος Λεοντής, Σταμάτης Κραουνάκης, Γιώργος Κουρουπός και Μιχάλης Χριστοδουλίδης (σκηνοθεσία Σταύρος Τσακίρης – χορογραφίες Ντόρα Τσάτσου).
Και δεν σταμάτησε εκεί. Το 2010 έγινε η πρωταγωνίστρια της ζωής της μέσα απ’ την παράσταση «Μαρινέλλα, το μιούζικαλ», σε σκηνοθεσία του Σταμάτη Φασουλή και κείμενο των Ρέππα – Παπαθανασίου (Παλλάς). «Η αλήθεια είναι ότι επρόκειτο να ανεβάσουμε με τον Σταμάτη το μιούζικαλ “Sunset Boulevard”», είχε πει σε συνέντευξή της στο «ΒΗΜΑgazino» («Το Βήμα», 21/3/2010). Αλλά «τελικά για κάποιους λόγους δεν έγινε. Εγώ όμως είχα ήδη δεσμευτεί για το Παλλάς. Κι έτσι σκεφτήκαμε να γίνει ένα τέτοιου τύπου μιούζικαλ με πολλά τραγούδια. Με τη διαφορά ότι θα παίζω κιόλας».
Ακολούθησε η συμμετοχή της σ’ έναν ρόλο-έκπληξη στο «Σικάγο» του Μπομπ Φόσι (Παλλάς, 2012, σκηνοθεσία Στ. Φασουλής): ήταν η Μάμα Μόρτον, η σκληρή δεσμοφύλακας, πλάι στους Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη, Σμαράγδα Καρύδη, Τάνια Τρύπη (τη 2η σεζόν στον ρόλο, η Αννα Παναγιωτοπούλου).
To 2014 τη βρήκε στο Badminton, στη μουσικο-θεατρική παραγωγή «Η Μαρινέλλα συναντά τη Βέμπο». Το 2015 ο Σταύρος Ξαρχάκος μελοποίησε, ειδικά για τη φωνή της, τη «Σονάτα του σεληνόφωτος» του Γιάννη Ρίτσου (Φεστιβάλ Αθηνών – Πειραιώς 260, σκηνοθεσία Γιώργος Νανούρης). Μεσολάβησε η παράσταση «Μαρινέλλα – Ζαχαράτος, στον καθρέφτη του Παλλάς» το 2016 (σκηνοθεσία Στ. Φασουλής κείμενα Γιάννης Ξανθούλης) ενώ το 2020 σειρά είχε η μουσική παράσταση «Μαρινέλλα – Ο Μύθος» στο ΚΠΙΣΝ, με τη Φιλαρμόνια Ορχήστρα Αθηνών, σε σκηνοθεσία του Γιώργου Νανούρη.
