Οι δασμοί Τραμπ: αυτοϋπονομευτική κίνηση

Ενα από τα τελευταία «χτυπήματα» του αμερικανού προέδρου αφορούσε την κινηματογραφική βιομηχανία. Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε, λοιπόν, μόλις προχθές την επιβολή δασμών 100% στις κινηματογραφικές ταινίες που παράγονται στο εξωτερικό. Οπως ανέφερε, «η αμερικανική κινηματογραφική βιομηχανία πεθαίνει πολύ γρήγορα». Τι μπορεί να σημαίνει άραγε κάτι τέτοιο για τα γυρίσματα ταινιών στην Ελλάδα; Και πώς επηρεάζεται η χώρα μας; Απευθυνθήκαμε στο Athens Film Office και τον διευθυντή του, Στάθη Καλογερόπουλο, εν αναμονή προφανώς της εξειδίκευσης της εξαγγελίας.

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την πρόθεσή του να επιβάλει δασμούς ύψους 100% σε ταινίες που παράγονται εκτός Ηνωμένων Πολιτειών. Αν και αναμένουμε τις λεπτομέρειες αυτής της πρότασης, αξίζει να τονιστεί πως μια τέτοια απόφαση πάσχει σε πολλά επίπεδα.

Κατ’ αρχάς, μια ταινία δεν είναι φυσικό προϊόν, αλλά ένα πολιτιστικό αγαθό και υπηρεσία. Η διανομή της, ειδικά στη σύγχρονη εποχή, γίνεται κυρίως μέσω πλατφορμών streaming – εταιρείες που είναι ως επί το πλείστον αμερικανικές και δραστηριοποιούνται σε παγκόσμιο επίπεδο. Στον τομέα των υπηρεσιών, οι ΗΠΑ δεν παρουσιάζουν εμπορικό έλλειμμα· αντιθέτως, έχουν σημαντικό πλεόνασμα.

Εάν άλλες χώρες απαντήσουν με αντίστοιχα μέτρα, ο αντίκτυπος θα πλήξει πρώτα τις ίδιες τις αμερικανικές πλατφόρμες και εταιρείες περιεχομένου. Παράλληλα, θα ενισχυθούν τρίτες αγορές, που θα έχουν κίνητρο και πόρους να επενδύσουν περισσότερο στις δικές τους οπτικοακουστικές βιομηχανίες.

Η Κίνα, για παράδειγμα, αν επιλέξει να ανοίξει περισσότερο την εγχώρια αγορά της (έστω και υπό καθεστώς λογοκρισίας), μπορεί να μεταβάλει καθοριστικά τις παγκόσμιες ισορροπίες στον τομέα του θεάματος. Η Ευρώπη οφείλει να αντιδράσει άμεσα και αποφασιστικά, όχι μόνο για να προστατεύσει τις δικές της δημιουργίες, αλλά και για να διασφαλίσει την πολυφωνία και τη ροή πολιτιστικού περιεχομένου σε παγκόσμιο επίπεδο.

Στην Ελλάδα

Η Ελλάδα, που τα τελευταία χρόνια έχει αναδειχθεί σε δημοφιλή προορισμό για διεθνείς οπτικοακουστικές παραγωγές χάρη στο ελκυστικό περιβάλλον και τα ανταγωνιστικά φορολογικά κίνητρα, ενδέχεται να επηρεαστεί αρνητικά από τέτοιους δασμούς. Η επιβολή επιπλέον κόστους σε αμερικανικές εταιρείες που επιλέγουν να γυρίσουν στην Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά, πλήττοντας τόσο την εγχώρια κινηματογραφική δραστηριότητα όσο και τη γενικότερη οικονομία, καθώς ο κλάδος συνδέεται με τον τουρισμό, την εστίαση, τις μεταφορές και πολλές ακόμα υπηρεσίες. Αντιθέτως, μια έξυπνη ευρωπαϊκή απάντηση θα μπορούσε να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη θέση της Ελλάδας στον διεθνή χάρτη παραγωγών.

Μια πιθανή απάντηση της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα μπορούσε να είναι η ενίσχυση του ταμείου Creative Europe – MEDIA, προκειμένου να στηριχθεί η διανομή ευρωπαϊκών ταινιών τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ, αλλά και να ενθαρρυνθεί η παραγωγή διεθνών συμπαραγωγών με εταίρους εκτός ΗΠΑ. Παράλληλα, η ΕΕ θα μπορούσε να εφαρμόσει στοχευμένα αντίμετρα, όπως περιορισμούς στη διανομή αμερικανικού περιεχομένου στις ευρωπαϊκές πλατφόρμες ή ποσοστώσεις που να εξασφαλίζουν την προβολή περισσότερου ευρωπαϊκού έργου. Μια τέτοια στρατηγική δεν θα είναι απλώς αμυντική – θα αποτελέσει και μια ευκαιρία για τη μακροπρόθεσμη ενδυνάμωση της ευρωπαϊκής οπτικοακουστικής βιομηχανίας.