«Ρέκβιεμ» για σώματα σε εμπόλεμες ζώνες

Οι σκοτεινοί καιροί μπορεί και να γίνουν μεγάλες στιγμές στην τέχνη του χορού. Πικρή διαπίστωση για το «Requiem(s)», τη χορευτική παράσταση του Μπαλέτου Πρελζοκάζ στο Μέγαρο Μουσικής, που άφησε αυτήν την παράδοξη αίσθηση στο φινάλε της: να σε κυριεύουν οι σκέψεις για μία παράσταση-οπτικό δοκίμιο για τις τελετουργίες του πένθους.

Οι δυνατές χορογραφίες, γεμάτες από τη σωματική ένταση των χορευτών, σε διαπερνάνε. Γι’ αυτό και μετά τη λήξη της παράστασης φεύγεις και νιώθεις ότι η διάθεση να χορέψεις σε κατακλύζει. Πολύ περισσότερο μάλιστα αν η μουσική που συνοδεύει το έργο είναι σύγχρονη. Στην περίπτωση του  «Requiem(s)», ο Ανζελέν Πρελζοκάζ προκάλεσε το κοινό του να συνδεθεί με το παρόν και να νιώσει πώς πάσχουν τα σώματα σε εμπόλεμες ζώνες. Πώς φτερουγίζουν οι ψυχές στο βασίλειο των νεκρών αγωνιώντας να ησυχάσουν και να βρουν γαλήνη. Η «Lacrimosa» του Ρέκβιεμ του Μότσαρτ και οι Καντάτες του Μπαχ από τη μία, οι μεσαιωνικοί (ανωνύμων) ύμνοι από την άλλη, ένα ηχητικό σφυροκόπημα από το χέβι μέταλ ξέσπασμα του συγκροτήματος System of a Down, ένα ατμοσφαιρικό ταξίδι στο δάσος του αλλόκοτου με τις συνθέσεις της Χίλντουρ Γκουντναντότιρ και του Γιόχαν Γιόχανσον, το Ρέκβιεμ του Γκιόρκι Λιγκέτι, οι εναλλακτικές συνθέσεις των 79D studio, όλα να ενώνονται σε αυτό το έργο που συνδέει θεωρητικά κείμενα με τον χορό των σωμάτων και τον κύκλο της ζωής.

Εικόνες θανάτου

Οι αναφορές σε εικόνες του θανάτου διαπερνάνε το «Requiem(s)», είτε πρόκειται για το Ολοκαύτωμα, είτε για την απώλεια ενός παιδιού, ή τον βιασμό μιας κόρης. Ο Πρελζοκάζ άλλοτε παραπέμπει σε εσταυρωμένους, σε νεκρούς μαχητές, σε αγκαλιές της Πιετά, στη ζωγραφική του Μπέικον, του Μπος και του Γκόγια.

Μετά την απώλεια των οικείων του το 2023 ο αλβανικής καταγωγής Πρελζοκάζ, που με το μπαλέτο του εδρεύει στον γαλλικό Νότο, στο Εξ Αν Προβάνς, θέλησε να χορογραφήσει τα αισθήματα της απώλειας ενός αγαπημένου προσώπου. Και ανέτρεξε στις «Στοιχειώδεις μορφές του θρησκευτικού βίου» του κοινωνιολόγου Εμίλ Ντιρκέμ για να κατανοήσει πώς οι πολιτισμοί διαμορφώνονται μέσα από τελετουργίες μνήμης. Αλλά και στο «Ημερολόγιο πένθους» του Ρολάν Μπαρτ, στο «Αλφαβητάρι» του Ζιλ Ντελέζ. Και την ώρα που οι χορευτές του πάντα σε άσπρο και μαύρο, με τις φωτοσκιάσεις να προσδίδουν βάθος στις κινήσεις τους καθώς χτυπούσαν τις γάμπες τους ή σπρώχνοντας ο ένας τον άλλον, ακουγόταν η ρεμιξαρισμένη φωνή του Ντελέζ να αμφισβητεί τον Πρίμο Λέβι που κατά την επιστροφή του από το στρατόπεδο συγκέντρωσης, μιλούσε για την «ντροπή να είσαι άνθρωπος», την «ντροπή της εξάσκησης στην επιβίωση».