«Αναγκαία για τον Πούτιν η επιβίωση του καθεστώτος Ασαντ»

Η επιβίωση του καθεστώτος Ασαντ αποτελεί στρατηγική ανάγκη για τον Πούτιν, δηλώνει στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ο Τζούλιεν Μπαρνς-Ντάσεϊ, διευθυντής του προγράμματος «Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική» του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR).

Ποιες είναι οι κυριότερες ανησυχίες που προκαλεί η έκρυθμη κατάσταση στη Συρία;

Η μεγαλύτερη ανησυχία είναι ότι ο εμφύλιος πόλεμος αναζωπυρώνεται πλήρως. Η βία που είδαμε την τελευταία δεκαετία επιστρέφει και παράλληλα τα τεράστια νέα ανθρωπιστικά δεινά και οι προκλήσεις ασφαλείας. Είναι πολύ ανησυχητική η προοπτική μιας εκ νέου κατάρρευσης της χώρας. Ενας από τους βασικούς κινδύνους στην άμεση περίοδο είναι ότι το καθεστώς Ασαντ θα επιστρέψει στη βάναυση βία των περασμένων ετών προσπαθώντας να ανακτήσει τον έλεγχο. Είδαμε την καταστροφή που προκλήθηκε στο Χαλέπι το 2016. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να κάνουν το ίδιο πάλι με τη βοήθεια της ρωσικής αεροπορικής δύναμης και του Ιράν στο έδαφος. Μια δεύτερη ανησυχία είναι ότι το αντάρτικο κίνημα καθοδηγείται από μια οργάνωση που παλαιότερα ήταν συνδεδεμένη με την Αλ Κάιντα και εξακολουθεί να έχει σαλαφιστικό προσανατολισμό, ακόμη κι αν έχει απορρίψει την τζιχαντιστική κοσμοθεωρία της Αλ Κάιντα. Υπάρχουν πολλοί φόβοι ότι θα επιβάλει μια πολύ σκληρή ατζέντα στους μη σουνίτες και στις μειονότητες της Συρίας, ενώ ευρύτερα στην περιοχή και στη Δύση θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο σε νέες εξτρεμιστικές ομάδες που αποτελούν απειλή για την ασφάλεια, περιλαμβανομένης της απειλής για την καταπολέμηση των Κούρδων, που ήταν ένας από τους βασικούς εταίρους στην καταπολέμηση του Ισλαμικού Κράτους. Πρέπει να δούμε πώς θα εξελιχθούν οι γραμμές μάχης, αλλά σαφώς μέσα σε όλη την ευφορία και την αισιοδοξία της αντιπολίτευσης, που πιστεύει ότι αυτή είναι μια νέα ευκαιρία να γονατίσει τον Ασαντ, υπάρχουν μεγάλες επικαλυπτόμενες προκλήσεις.

Θα στηρίξουν Ρωσία και Ιράν τον Ασαντ, καθώς η προσοχή τους είναι στραμμένη σε άλλες συγκρούσεις;

Το καθεστώς Ασαντ δεν ήταν σε θέση να συγκρατήσει τη δραματική προέλαση των ανταρτών, που κατάφεραν να καταλάβουν τεράστιο κομμάτι εδάφους και το Χαλέπι για πρώτη φορά. Εν μέρει ο λόγος ήταν ότι οι Ρώσοι και οι Ιρανοί δεν διέθεταν πολλούς πόρους για να το στηρίξουν. Αλλά εκτιμώ ότι οι Ρώσοι και οι Ιρανοί θα προσφέρουν νέα υποστήριξη στον Ασαντ, επειδή και οι δύο βλέπουν την επιβίωση του καθεστώτος του ως στρατηγική προτεραιότητα και έχουμε ήδη δει μια αύξηση της ρωσικής αεροπορικής υποστήριξης στα στρατεύματα του Ασαντ τις τελευταίες μέρες. Ο Πούτιν αισθάνεται μια στρατηγική ανάγκη να υποστηρίξει τον Ασαντ, τόσο για την προστασία των ρωσικών πόρων στο έδαφος και ιδιαίτερα των στρατιωτικών και ναυτικών βάσεων κατά μήκος της ακτής της Μεσογείου, αλλά και επειδή η επιβίωση του Ασαντ συνδέεται με την κοσμοθεωρία του ότι η Ρωσία είναι βασικός στρατηγικός παράγοντας που μπορεί να διαμορφώσει τις εξελίξεις. Εάν ο Ασαντ έπεφτε, αυτό θα αποδυνάμωνε την προοπτική αυτή.

Πώς κινούνται οι άλλοι εμπλεκόμενοι, όπως η Τουρκία, και ποιος ο ρόλος της Δύσης;

Η Τουρκία είναι βασικός υποστηρικτής των ανταρτών της αντιπολίτευσης και φαίνεται να χρησιμοποιεί εν μέρει το πλεονέκτημα των ανταρτών για να ασκήσει πίεση στον Ασαντ, ο οποίος δεν ήταν διατεθειμένος να διαπραγματευτεί μια συμφωνία με την Αγκυρα που θα της επέτρεπε να επιστρέψει σύρους πρόσφυγες στη χώρα. Οι κύριοι εξωτερικοί παράγοντες που εμπλέκονται είναι οι Ρώσοι και οι Ιρανοί πίσω από τον Ασαντ και η Τουρκία που στηρίζει τους αντάρτες. Η διαφορά με την εξέγερση του 2011 είναι ότι τα αραβικά κράτη δεν βρίσκονται πίσω από τους αντάρτες. Τότε έλαβαν τεράστια στρατιωτική και οικονομική υποστήριξη από τα αραβικά κράτη του Κόλπου. Σήμερα τα περισσότερα στηρίζουν τον Ασαντ και ανησυχούν για το ισλαμικό κίνημα HTS που ηγείται της επίθεσης των ανταρτών. Η Δύση δεν φαίνεται πουθενά. Οι Αμερικανοί και οι Ευρωπαίοι δεν αποτελούν μέρος της στρατιωτικής δυναμικής στο έδαφος ή της σχετικής πολιτικής δυναμικής. Υπάρχουν πυρετώδεις προσπάθειες σε εξέλιξη για να περιοριστεί η κλιμάκωση και να πειστούν Δαμασκός και Αγκυρα να συνάψουν μια συμφωνία που θα αποκλιμακώσει την κατάσταση. Αλλά πρόκειται για πολύ απίθανη προοπτική, δεδομένης της δυναμικής που έχει πάρει ξανά η σύγκρουση στο έδαφος. Πάντως, δεν νομίζω ότι η Συρία θα είναι το πεδίο μάχης για μια άμεση περιφερειακή σύγκρουση.