Θέατρο, όπως λέμε ποδόσφαιρο

Το ποδόσφαιρο και ο έρωτας, δύο δυνάμεις που αγγίζουν την ψυχή, άλλοτε με πάθος και άλλοτε με πόνο, ενώνονται στη θεατρική εμπειρία που στήνει η Ακτίνα Σταθάκη και ξεπερνάει τα συνηθισμένα. Στο ζεστό περιβάλλον ενός προπολεμικού διαμερίσματος στην Κυψέλη, στον 1927 Art Space, παρουσιάζει για πρώτη φορά στην Ελλάδα το θεατρικό του ιταλού συγγραφέα Μικέλε Σαντεράμο «Μια ιστορία έρωτα και ποδοσφαίρου». Πρόκειται για μια παράσταση που φωτίζει τις ανθρώπινες σχέσεις, τα όνειρα και τα ιδανικά, με φόντο τη δύναμη που έχουν αυτοί οι δύο «θεοί» της καθημερινότητας να παρασύρουν όλους στη δίνη τους.

«Στο έργο αυτό με προσέλκυσαν η απλότητα και η τρυφερότητα της ιστορίας, η αγάπη με την οποία ο Σαντεράμο περιβάλλει ανθρώπους στο περιθώριο της κοινωνίας όπου ζουν, ονειρεύονται και ελπίζουν. Οπως μας είπε και μια θεατής μετά την παράσταση, “είναι ένα έργο που σου γλυκαίνει την ψυχή”. Γι’ αυτό και ήθελα να το μοιραστώ, νομίζω ότι χρειαζόμαστε περισσότερες ιστορίες να μας γλυκάνουν την ψυχή, να μας θυμίσουν την ανθρωπιά και την αλληλεγγύη. Επιπλέον πρόκειται για ένα έργο αφηγηματικό, που αφήνει μεγάλα περιθώρια στην επινοητικότητα των συντελεστών και μπορεί να ειπωθεί με απλότητα – κάτι που πάντα μου αρέσει στο θέατρο και στη δημιουργική διαδικασία» αναφέρει η Ακτίνα Σταθάκη μιλώντας στο «Νσυν».

Ιταλοί και μετανάστες

Η ιστορία τοποθετείται σε μια φτωχική πόλη της Νότιας Ιταλίας, όπου οι διαφορετικές κοινότητες Ιταλών και μεταναστών αποφασίζουν να λύσουν τις διαφορές τους διοργανώνοντας το πρώτο λαθραίο Μουντιάλ του κόσμου. Η κοινότητα που θα κερδίσει θα αποκτήσει τον έλεγχο της πόλης για έναν χρόνο. Ενώ Λίβυοι, Μαροκινοί, Βραζιλιάνοι, Ινδοί και Ιταλοί φορούν τα αθλητικά τους, ο έρωτας αρχίζει να «παίζει μπάλα» κι έρχεται αντιμέτωπος με τους νόμους του υποκόσμου. «Το έργο είναι αφηγηματικό – όλη η ιστορία και οι περιγραφές των κοινοτήτων και των σχέσεών τους εκπορεύονται από τους δύο αφηγητές που στο έργο είναι δύο αδέρφια Ιταλοί, οι οποίοι στην πορεία ενίοτε ενσαρκώνουν και άλλους ρόλους. Συνεπώς δεν υπάρχει η έννοια της ρεαλιστικής απεικόνισης ή αναπαράστασης των “άλλων”. Η μόνη παρέμβαση που κάναμε είναι ότι προσθέσαμε μία γυναικεία φωνή ως τρίτο αφηγητή με το σκεπτικό η γυναίκα του έργου να συμμετέχει στην αφήγηση της ερωτικής ιστορίας που την αφορά. Εχουμε λοιπόν να κάνουμε στην ουσία με έναν μικρό “χορό” αφηγητών που στιγμιαία μεταμορφώνονται σε διαφορετικούς χαρακτήρες» τονίζει η σκηνοθέτρια που καθοδηγεί τους ηθοποιούς Τάσο Θεοφιλάτο, Στεφανία Καλομοίρη και Φώτη Τσοτουλίδη.

«Να φτιάξουμε κάτι όλοι μαζί»

Βασική πρώτη ύλη της παράστασης είναι – τι άλλο; – το ποδόσφαιρο, ένα θέαμα κατεξοχήν λαϊκό και μαζικό που μπολιάζεται με μια ρομαντική ιστορία και όταν μεταφέρει επί σκηνής θυμίζει την ουσία του θεάτρου. «Το ποδόσφαιρο αφαιρεί, ευτυχώς, κάθε ενδεχόμενο σοβαροφάνειας στο έργο, μας θυμίζει ότι το θέατρο, όπως και το ποδόσφαιρο, είναι ένα παιχνίδι που πρωτίστως το υποκινεί η αγάπη, το πάθος, η ανάγκη να φτιάξουμε κάτι όλοι μαζί. Αυτή τη διάσταση του παιχνιδιού έχουμε και εμείς, οι καλλιτέχνες, την ανάγκη να τη θυμόμαστε αλλά και να τη θυμίζουμε και να την επικοινωνούμε στο κοινό και νιώθω ότι το κοινό μας το αντιλαμβάνεται αυτό στην παράσταση. Επιπλέον ως λαϊκό άθλημα το ποδόσφαιρο αγγίζει ένα πλήθος κόσμου ανεξαρτήτως ηλικίας, φύλου, γλώσσας, καταγωγής, τάξης ή πολιτισμικών καταβολών, συνεπώς μπορεί να προσελκύσει ένα ευρύτερο κοινό στο θέατρο» επισημαίνει η δημιουργός.

Με χιούμορ αλλά και χωρίς να φοβάται να δείξει τη σκληρότητα του κόσμου για τον οποίο μιλάει, η δραματουργία του Σαντεράμο ζωντανεύει ένα σύμπαν ηρώων που συνήθως προσπερνάμε στην καθημερινότητά μας. «Το έργο έχει την αισθητική του ιταλικού νεορεαλισμού όπου, όπως και στην καθημερινή ζωή, η ελαφρότητα με το δράμα, η νίκες και οι ήττες, η αλληλεγγύη και ο ανταγωνισμός συνυπάρχουν και διαρκώς διαπραγματευόμαστε και κάνουμε τις επιλογές μας ανάμεσα στα δύο. Εμείς λέμε μια ιστορία που εμφορείται από αμέριστη αγάπη για τους ανθρώπους για τους οποίους μιλά. Μετά το τέλος της παράστασης εναποτίθεται στο κοινό να επιλέξει πώς θα δει τον κόσμο από κει και πέρα, με αγάπη ή με φόβο» υπογραμμίζει η Ακτίνα Σταθάκη. «Θέλουμε να στείλουμε ως μήνυμα ότι όλοι οι άνθρωποι ονειρεύονται, αγωνίζονται για το όνειρό τους ή κάποτε ονειρεύτηκαν αλλά ίσως έχασαν. Οτι όλοι οι άνθρωποι επιζητούν την ομορφιά, τον έρωτα, το παιχνίδι, ένα πιάτο καλομαγειρεμένο φαγητό. Κι ότι αν το θυμόμαστε πάντα αυτό, όταν βλέπουμε γύρω μας ανθρώπους που έπεσαν στο περιθώριο, που δεν είναι “σαν εμάς”, τότε ίσως χτίσουμε πιο ανθρώπινες σχέσεις μεταξύ μας, ίσως θυμηθούμε ότι μας ενώνουν περισσότερα από όσα μας χωρίζουν» συμπληρώνει η σκηνοθέτρια.

Ανταγωνισμός ή αλληλεγγύη;

«Ζούμε δυστυχώς σε μια κοινωνία η οποία ανέκαθεν μας γαλούχησε με το δόγμα ότι είμαστε φύσει όντα ανταγωνιστικά, το οποίο έχει φτάσει πλέον στο σημείο “ο θάνατος σου η ζωή μου”. Οι πράξεις και οι χειρονομίες αλληλεγγύης γίνονται όλο και πιο δυσεύρετες και σπάνιες, υπάρχουν όμως. Πώς αντιστέκεται κανείς στη σκληρότητα, τι ιστορίες επιλέγει να πει, τι κόσμο θέλει να φτιάξει μέσα από το έργο του ή τις σχέσεις που δημιουργεί με τους άλλους; Αυτή η επιλογή μεταξύ ανταγωνισμού και αλληλεγγύης γίνεται πλέον μια καθημερινή ηθική στάση, ένας δρόμος που ο καθένας και η καθεμία μας πρέπει κάθε μέρα που ξυπνά να επιλέγει πώς θα τον περπατήσει» καταλήγει.