«Αν δεν πονέσεις, δεν μπορείς {LF}να εξελιχθείς»

Ηρθε και ήταν αγέρωχος και ευθυτενής. Οπως τότε που σάρωνε στα παρκέ του μπάσκετ. Ας είμαι ειλικρινής. Αργησε… δύο λεπτά στο ραντεβού αλλά ήταν απόλυτα δικαιολογημένος. Πώς να έλεγε όχι στις κουβέντες με τον κόσμο έξω από το εστιατόριο ή όταν τον καλωσόριζαν όλοι, αυτόν τον θρύλο του αθλήματος; «Μήπως είναι καλύτερα στον καναπέ, στον πάγκο», του λέω και του σφίγγουμε το χέρι, παρέα με τον καλό συνάδελφο Κώστα Κοφινά.

«Πάντα στον πάγκο», απαντά και είναι ετοιμόλογος απίστευτα. Δίπλα του, ακόμη δύο πρόσωπα που λάμπουν, όχι από τον φθινοπωρινό ήλιο αλλά από υπερηφάνεια. Ο συνάδελφος Παντελής Βλαχόπουλος, συγγραφέας του βιβλίου «Τρωτός Ατρωτος» που δεν αποκλείεται να γίνει best seller. Και η κόρη του Γιαννάκη, η Κέλλυ, άνθρωπος που έριξε τους σπόρους ώστε να γεννηθεί ο τίτλος του βιβλίου (από τις εκδόσεις Διόπτρα) που προκαλεί τσουνάμι ενδιαφέροντος και ήδη βρίσκεται στα ράφια των βιβλιοπωλείων.

Το προσωπικό, όταν δεν θαυμάζει τον Γιαννάκη, σπεύδει να μας εξυπηρετήσει και είναι αλήθεια πως όσα έφερε και πρόσφερε είχαν θαυμαστή ποιότητα. Τον κοιτώ με προσοχή. Εχει το ίδιο πάθος, την ίδια λάμψη στα μάτια του, αυτή που λες και πετάγονταν σπίθες τόσο ως παίκτης όσο και ως προπονητής.

«Ενα βιβλίο που μπορεί να εξηγήσει στους ανθρώπους ότι αυτά που βίωνα με βοήθησαν να γίνω αυτό που έγινα αθλητικά, αλλά με τον τρόπο που τα έβλεπα εγώ. Μου έδωσαν την πίστη ότι μπορώ να τα καταφέρω», λέει με νόημα ο Παναγιώτης Γιαννάκης που για να φτάσει σε όλες τις κορυφές που κατέκτησε ως παίκτης και ως προπονητής πρώτα πόνεσε και σωματικά και πνευματικά.

Η ζωή του δεν είχε μόνο χαρές, αλλά και χτυπήματα της μοίρας καθώς έχασε νωρίς τον πατέρα του τον Δημήτρη και μετά τους τέσσερις αδελφούς του, τον Γιάννη, τον Νίκο, το Βασίλη και τον Αγγελο αλλά και τη μητέρα του Καλλιόπη. «Αν δεν πονέσεις, δεν μπορείς να εξελιχθείς. Αν δεν ξέρεις τι είναι ο πόνος δεν είναι δυνατόν να προχωρήσεις μπροστά. Ετσι μαθαίνεις. Οταν χάνεις κάτι, δεν πονάς; Πρέπει να επανέλθεις. Ο πόνος είναι συντροφιά για κάποιον που θέλει να ξεπερνά τα όριά του. Ολοι είμαστε τρωτοί στη ζωή μας, αλλά ταυτόχρονα και άτρωτοι», προσθέτει συγκινημένος. Τα ποτήρια υψώνονται και όλοι εύχονται να είναι «καλοτάξιδο το βιβλίο». Ποιος μένει, όμως, στις ευχές;

Η συζήτηση ρέει σαν ποτάμι, ασφαλώς έχει και τα ευχάριστα όπως ήταν οι κατακτήσεις των δύο Ευρωμπάσκετ, του 1987 ως παίκτης και του 2005 ως προπονητής. Τον ρωτώ τι θεωρεί πιο γλυκό και ευθύς αμέσως χαμογελάει με νόημα. «Φίλε είναι σαν τη ζωή. Το 1987 ήταν έρωτας, το 2005 ήταν αγάπη! Οπως είσαι στα πρώτα χρόνια ερωτευμένος και φτάνεις στον γάμο, κάνεις τα παιδάκια σου και είσαι ευτυχισμένος και μετά πλέον έχεις την αγάπη. Αυτό που πέτυχε το 1987 η Εθνική ήταν να εκτοξεύσει όλους τους Ελληνες, αλλά αυτό του 2005 είχε μεγάλη ποιότητα, στον τρόπο λειτουργίας. Είχαμε πάει σε ένα άλλο επίπεδο. Μας θαύμαζαν οι αντίπαλοι για τον τρόπο που διαχειριζόμασταν τις καταστάσεις».

«Αυτά είναι τα μετάλλιά μας»

Του θυμίζω ότι στο ντοκιμαντέρ των Αμερικάνων για το πώς έφτιαξαν την ομάδα που σάρωσε τα πάντα έχουν σε πρώτο πλάνο τη δική του Εθνική και ότι η ήττα από την Ελλάδα ήταν το μεγαλύτερο μάθημα. Χαμογελάει: «Αυτά είναι τα παράσημά μας, τα μετάλλιά μας, όπως φυσικά και τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας. Ο αθλητισμός στο επίπεδό μας μπορεί να είναι πολύ υψηλού επιπέδου, εάν μάθουμε να συνεργαζόμαστε και δεν ψάχνουμε απλά εφήμερα αποτελέσματα. Ξέραμε το 1985 ότι δεν ήμασταν οι καλύτεροι, αλλά δουλέψαμε για να γίνουμε και φτάσαμε στο 1987. Οι Αμερικάνοι το 2006 γνωρίζαμε ότι είναι πολύ ανώτεροι σε πολλά, αλλά είπαμε ότι εάν εμείς παίξουμε συγκεντρωμένοι στο 101% και βγάλουμε τον καλύτερό μας εαυτό, τότε έχουμε μεγάλη τύχη».

Η Νίκαια γυρίζει πάντα στο μυαλό του και είναι ένα σημείο αναφοράς στην όλη κουβέντα. «Δεν σταμάτησα ποτέ να πηγαίνω στη Νίκαια. Κράτησα σχέσεις με τους φίλους μου εκεί όπως και τον προπονητή μου. Ημουν τυχερός στη ζωή μου που τους γνώρισα. Δεν μπορείς να ξεχνάς τις ρίζες σου και από πού ξεκίνησες». Φυσικά οι γυναίκες σε πρώτο πλάνο, η μαμά Καλλιόπη και αργότερα η σύζυγος Ευγενία. «Είναι οι στρατηγοί και οι αρχηγοί στο σπίτι οι γυναίκες. Εγώ λέω πάντα ότι είμαι μουσαφίρης στο σπίτι. Η μάνα μου κράταγε επτά άνδρες, τον πατέρα μου, τον θείο μου και πέντε αγόρια. Και ήταν πάντα εκεί να με κυνηγάει να τελειώσω το σχολείο και φυσικά έτρωγα και τις ξυλιές. Η Ευγενία, στήριγμα μοναδικό, βράχος δίπλα μου σε όλη μου τη ζωή. Εδώ έφυγα για το ματς με την Τρέισερ στην Ιταλία και μέσα σε δυόμισι μέρες που έλειψα, γύρισα και είχε ολοκληρώσει όλη τη μετακόμιση από το σπίτι που μέναμε στο ενοίκιο, σε αυτό που είχα αγοράσει»!

Τι πρόσφερε, όμως, ο ίδιος στην Εθνική ως προπονητής; «Μέχρι το 2004 όταν η ομάδα έπαιζε νοκάουτ αγώνες και οι ευθύνες βάραιναν τους παίκτες οι οποίοι έπρεπε πάση θυσία να κερδίσουν, έβλεπες μια διστακτικότητα. Εκεί ήθελαν λίγη βοήθεια για να ξεπεράσουν αυτή τη διστακτικότητα και να πετάξουν τις ταμπέλες των λούζερς που κακώς τους έβαζαν. Αυτό κάναμε, ενθαρρύναμε αυτή τη χρυσή γενιά. Εάν έμενα με αυτή την ομάδα, αυτή η γενιά θα έπαιρνε μετάλλιο. Αν στηριζόταν αυτή η προσπάθεια τότε θα είχε έρθει η διάκριση, είμαι σίγουρος. Αλλά στην Ελλάδα πιο εύκολα γκρεμίζουμε. Πολλοί ήθελαν τη θέση του ομοσπονδιακού αλλά δεν είδα κανέναν να πει γιατί δεν παίζει βασικός ο Φασούλας στον Ολυμπιακό και είναι αναπληρωματικός του Τάρλατς, γιατί ο Κορωνιός δεν αγωνίζεται σε Ολυμπιακό ή Παναθηναϊκό, γιατί ο Παπανικολάου δεν παίζει βασικός στον Ολυμπιακό. Επίσης γιατί ο Αλβέρτης δεν έπαιζε πεντάδα στον Παναθηναϊκό. Αλλά όλοι ήθελαν να νικήσουμε τη Σερβία. Ηταν μια ομάδα που στην παράταση είχε 1/8 βολές στο τέλος και αυτοί είχαν 8/8».

Το μυαλό του Παναγιώτη είναι ξυράφι. Ξανά στα παιδικά του χρόνια: «Ημουν χαϊδεμένος από τον πατέρα μου τον μπαρμπα -Μήτσο και η μητέρα μου με κυνηγούσε βλέποντας τα αδέλφια μου να μη δίνουν το βάρος στο σχολείο αλλά να θέλουν να βγάλουν λεφτά. Μια μέρα εκεί που βοηθούσα τον πατέρα μου στο ποδηλατάδικο και έβαζα λάδι στην αλυσίδα, μου πήρε το χέρι και μου έκανε ζημιά όλο ράμματα. Δεν με άφησε ξανά η μάνα μου να πάω να δουλέψω εκεί. Μια άλλη φορά με το μηχανάκι στο Μοναστηράκι πατήσαμε κάτι λάδια και όπως πέσαμε ακούμπησα στην εξάτμιση και έκαψα το χέρι μου. Τέλος και το μηχανάκι! Ετρωγα ξυλιές από την κυρία Καλλιόπη, με έδερνε καλά (γέλια) για να με νουθετήσει», τονίζει ο κόουτς (έτσι τον αποκαλούμε όλοι).

Πώς βγήκε ο τίτλος

«Εβλεπα στον κόουτς τη μητέρα του κάποιες φορές, έτσι όπως μιλούσε. Κάποια μπασκετικά δεν τα θυμόταν ακριβώς, αλλά στις παιδικές του αναμνήσεις ήταν τρομερές οι λεπτομέρειες που θυμόταν. Επαιζε πάντα στα κόκκινα και διαχειριζόταν απίστευτες στιγμές της ζωής έχοντας χάσει και τα τέσσερα αδέλφια του και του έβριζαν τη μάνα, τη γυναίκα ή είχε πάει στην κηδεία του πατέρα του και αμέσως μετά έπαιξε. Εκεί βγήκε το «Τρωτός  Ατρωτος», ιδέα της Κέλλυς», παρατηρεί ο Παντελής Βλαχόπουλος.

Ο ίδιος ο Γιαννάκης την κοπάναγε πιτσιρικάς και τον κυνήγαγε η μητέρα του, αλλά τώρα τι θα έκανε με ένα νέο παιδί ο ίδιος; «Τώρα δεν θα άφηνα τον εγγονό μου 10 ετών, να πάει να δει μόνος του ένα παιχνίδι όπως πήγαινα εγώ να δω Δάφνη – Ιωνικό. Πρώτον θα με… κρέμαγε η Κέλλυ αλλά δεν θα έπαιρνα και την ευθύνη. Αλλες εποχές βέβαια».

Μια απορία που είχα ήταν αδύνατο να μην τη ρωτήσω: «Τι έλειψε από εκείνον τον Αρη για να έρθει το Ευρωπαϊκό»; «Εναν Οντι Νόρις να είχαμε και διοίκηση με συνέπεια μεγαλύτερη που να μην μας χρώσταγε κάθε χρόνο μεγάλο μέρος των απολαβών μας από την προηγούμενη χρονιά», απαντά κοφτά και χρόνια μετά επιτέλους κατακτά την Ευρώπη με τον Παναθηναϊκό. «Απίστευτη χαρά με το που τελειώνει ο τελικός στο Παρίσι. Ψάχνω τον Βράνκοβιτς να τον αγκαλιάσω, ήταν μια δικαίωση. Πάντα πίστευα ότι αξίζαμε να πάρουμε και στην Ελλάδα το Ευρωπαϊκό, αλλά το θέμα ήταν να είμαστε έτοιμοι για να τιθασεύσουμε τον εγωισμό μας».

Επόμενο κεφάλαιο Ολυμπιακός. Στον πάγκο. «Θεωρώ ότι βάλαμε τις πρώτες βάσεις για τη νέα εποχή. Ο στόχος ήταν να μπουν κανόνες, αρχές και η προοπτική μου δεν ήταν απλά να πάω να κατακτήσω μια Ευρωλίγκα, αλλά να δημιουργήσω έναν οργανισμό που θα παράγει στελέχη που θα έχει εξέλιξη. Ηθελα τότε όλους τους καλούς Ελληνες της εποχής, είχα μιλήσει και για τον Σπανούλη, γνώριζα ότι έχει ένα χαρακτήρα που μπορεί να κάνει το βήμα, να φύγει, να αλλάξει φανέλα. Ενώ ο Διαμαντίδης ή ο Φώτσης ήξερα ότι δεν θα φύγουν από τον Παναθηναϊκό για τον Ολυμπιακό».

Ποιος, όμως, είναι ο στόχος για το βιβλίο; «Να εμπνεύσει όσους περισσότερους μπορεί. Ηρθε κάποιος ύστερα από μια ομιλία μου και μου είπε: “Κόουτς σε ευχαριστώ γιατί μετά κάποια παλαιότερη ομιλία σου, εμπνεύστηκα και κατάφερα να αδυνατίσω και να χάσω 30 κιλά”. Για μένα αυτό ήταν τρομερό». Και προχωρά με γοργούς ρυθμούς συμπληρώνοντας με νόημα: «Για να είσαι καλός παίκτης πρέπει οι συμπαίκτες σου να γίνονται καλύτεροι, αλλιώς σημαίνει ότι δεν είσαι. Αλλο καλός παίκτης και άλλο καλός σουτέρ. Στις παρέες ως παιδιά, να ξέρεις, όταν παίζαμε, διάλεγα πάντα και τον χειρότερο να παίξει με την ομάδα μου. Θα έρθω να σε βοηθάω εγώ, του έλεγα. Τον έκανα να νιώθει πιο άνετα και να αποκτά αυτοπεποίθηση για να πάρω ό,τι καλύτερο μπορούσε και αυτός ένιωθε ότι είμαι δίπλα και τον βοηθάω. Αυτό με εξέλιξε σαν παίκτη αλλά αργότερα και σαν προπονητή. Αλλο να παίζεις το παιχνίδι και άλλο να το διαβάζεις».

Η Μαρινέλα, ο Γιοβάνοβιτς

Πάω ξανά πίσω στη δεκαετία του ’80. Στη Μαρινέλα που ακολουθούσε παντού τον Αρη. «Τρομερή. Πάντα έδινε και την ψυχή της. Δεν υπήρχε ταξίδι που να μην ερχόταν να μας έδινε χαρά, κουράγιο και υποστήριξη. Μια τέτοια προσωπικότητα που τη θαυμάζαμε και ήταν πάντα δίπλα μας». Στο Μέγαρο Μουσικής, σε αυτή την καταπληκτική βραδιά της παρουσίασης του βιβλίου ήταν και ο Ιβάν Γιοβάνοβιτς. «Τον ξέρω από τη Θεσσαλονίκη και τον Ηρακλή, τρώγαμε μαζί. Κύριος. Τρομερός άνθρωπος και εξαιρετικός προπονητής, βλέπετε τι κάνει τώρα με την Εθνική Ελλάδας στο ποδόσφαιρο».

Του θυμίζω τη μεγάλη περιπέτεια με τον κομμένο χιαστό σύνδεσμο. Αλλοι θα τα παρατούσαν, ο οποιοσδήποτε δηλαδή αν δεν έκανε εγχείρηση. Ο Παναγιώτης θυμάται τη μέρα που ξύπνησε στο κρεβάτι του νοσοκομείου στις ΗΠΑ και ο αμερικανός καθηγητής ορθοπεδικής του είπε να ξεχάσει το μπάσκετ γιατί πλέον δεν είχε χιαστό! «Εκείνη τη στιγμή που το άκουσα κόντεψα να μείνω! Πήγα για να με κάνουν καλά και μου είπαν ότι σταματάω το μπάσκετ. Δέκα ώρες δεν μίλαγα, κόντευα να τρελαθώ. Αδειο το μυαλό μου σαν να είχε φύγει όλο μου το αίμα. Η Ευγενία ήταν δίπλα και δεν μίλαγα. Σηκώθηκα σχεδόν αμέσως και πάταγα επίμονα το πόδι μου για να το νιώσω το πόσο πονάω. Η Ευγενία φώναζε, με είδαν και οι νοσοκόμες και έτρεχαν να με σταματήσουν. Η ζωή μας χαρίζει το σώμα μας που είναι το πλοίο της ζωής και είναι προγραμματισμένο για να φτάσει τουλάχιστον 100 χρόνια. Εσύ είσαι ο καπετάνιος με το μυαλό και πρέπει να βλέπεις πού χάνει λάδια, πού βάζει νερό και πώς μπαλώνεις πράγματα με τη σωστή διαχείριση για να πλέει καλά».