Συναντήσεις και συνεργασίες χειροτεχνών στη Βενετία

Χειροτέχνημα δεν είναι μόνο το οικιακό, το κιτς, το φτιαγμένο με υπολείμματα αντικείμενο, το παραδοσιακό, το ντεμοντέ. Χειροτεχνία δεν είναι η αναχρονιστική θεώρηση μιας δημιουργίας φτιαγμένης από τα επιδέξια χέρια κάποιου ανώνυμου τεχνίτη. Σύμφωνα με τις αρχές που πρεσβεύει το Ιδρυμα Μικελάντζελο για τη διάσωση και τη διάδοση της χειροτεχνίας και των παλιών τεχνικών, είναι η ιδέα διατήρησης ενός κεφαλαίου πολιτιστικής κληρονομιάς που αφορά όλη την υφήλιο, υποστηρίζοντας τους σύγχρονους τεχνίτες σε όλον τον κόσμο. Το δείχνει η έκθεση του προγράμματος για τη διάδοση της χειροτεχνίας Homo Faber στη Βενετία με την καλλιτεχνική διεύθυνση του ιταλού σκηνοθέτη Λούκα Γκουαντανίνο.

Οι χειροτέχνες είναι δημιουργοί, δάσκαλοι τεχνίτες, αλλά και καλλιτέχνες που αναδεικνύει και προστατεύει το παγκόσμιο πρόγραμμα του Homo Faber. Τα κυριότερα έργα του είναι τα εκπαιδευτικά προγράμματα για τις επόμενες γενιές, μια ηλεκτρονική πλατφόρμα όπου καταγράφονται όλοι οι χειροτέχνες από όλες τις ειδικότητες καθώς και μια έκθεση που διοργανώνεται κάθε δύο χρόνια στη Βενετία. Η τρίτη Μπιενάλε του Homo Faber που εγκαινιάστηκε την Κυριακή 1η Σεπτεμβρίου στο βενετσιάνικο Παλάτσο Τσίνι συγκεντρώνει διαφορετικά τεχνουργήματα, χρηστικά και διακοσμητικά αντικείμενα, μεθόδους και παλιές τεχνικές, όπου προηγούμενες γενιές παραδίδουν τα μυστικά τους στις επόμενες. Παράλληλα με την έκθεση στο Παλάτσο Τζόρτζιο Τσίνι στο νησάκι του Σαν Τζόρτζιο Ματζόρε το Homo Faber απλώνεται στα στενά της Βενετίας, όπου βενετσιάνικα εργαστήρια χειροτεχνίας ανοίγουν τους χώρους τους σε όσους ενδιαφέρονται να ξεναγηθούν στο φύσημα του γυαλιού, στην ύφανση βενετσιάνικων μπροκάρ υφασμάτων, στη βιβλιοδεσία, στην επεξεργασία δέρματος.

Ανάμεσα στις εκδηλώσεις που πλαισιώνουν «Το ταξίδι της ζωής» εκπρόσωποι της ελληνικής χειροτεχνικής παράδοσης που συμμετείχαν στον πρώτο κύκλο υποτροφιών Homo Faber Fellowship παρουσιάζουν κοινά έργα τους στην έκθεση αυτή. Το Homo Faber Fellowship στοχεύει όχι μόνο να βοηθήσει έναν ανερχόμενο τεχνίτη να κάνει τα πρώτα βήματα προς μια καριέρα στη χειροτεχνία και να διασφαλίσει το μέλλον ενός εργαστηρίου αρχιτεχνίτη, αλλά και να έχει διαρκή αντίκτυπο στο μέλλον διαφορετικών χειροτεχνιών. Η επιλογή του ζεύγους χειροτεχνών γίνεται από την κριτική επιτροπή με το σκεπτικό να συνδέσουν χειροτεχνίες που είτε συνδέονται στενά με μια περιοχή είτε οι χειροτέχνες είναι οι τελευταίοι θεματοφύλακες των τεχνικών τους στις χώρες καταγωγής τους ή προσφέρουν νέες λύσεις σε περιβαλλοντικές ανησυχίες. Ο ελληνας κεραμίστας Νίκος Ζώης είναι ο αρχιτεχνίτης που συναντήθηκε με τον κεραμίστα από το Ουζμπεκιστάν Σοκρούκ Ρακίμοβ. Στο αθηναϊκό εργαστήριο του πρώτου ο ουζμπέκος κεραμίστας έβδομης γενιάς συνεργάστηκε μαζί του για τη δημιουργία ενός τοτέμ εμπνευσμένου από γεωμετρικά μοτίβα και ζωικές μορφές του Art Deco κινήματος. Το γλυπτό τους αποτελείται από τέσσερα διαφορετικά αγγεία που αποσπώνται ή αποτελούν ενιαίο σύνολο μιας μεγάλης αρθρωτής στήλης. «Δημιουργήσαμε το τοτέμ χρησιμοποιώντας πορσελάνη και ξύλο μαόνι. Είναι διακοσμημένο με επαναλαμβανόμενες χειροποίητες απεικονίσεις της πανίδας σε χρυσό 22 καρατιών, εμπνευσμένες από μοτίβα του Ουζμπεκιστάν, που αντανακλούν το οικοσύστημα. Η έμπνευση για τη μορφή προέρχεται από βουδιστικούς κυλίνδρους προσευχής, ισλαμικά μοτίβα, υαλουργήματα Art Deco που βρέθηκαν σε ουρανοξύστες της δεκαετίας του ’20 καθώς και ελληνικούς κίονες» εξηγεί ο Νίκος Ζώης για το κοινό έργο τους που φιλοξενείται στην έκθεση «Ταξίδι ζωής».

Αντίστοιχα και ο κατασκευαστής κοσμημάτων Ακης Γκούμας θα συνεχίσει να εργάζεται με τον υπότροφο Κάρολο Βλαχιώτη στην τελειοποίηση τεχνικών μεταλλουργίας.

Νέες τέχνες

Το Homo Faber Fellowship έχει συνέχεια. Για το 2024/25 παρουσιάζει μια σειρά από νέες τέχνες: σιδηρουργία, βιβλιοδεσία, κέντημα, πιληματοποίηση (felting), φύσημα γυαλιού, δημιουργία δαντέλας, βυρσοδεψία, κατασκευή μαριονετών, ύφανση ταπισερί και ξυλογλυπτική. Οι υπότροφοι του δεύτερου κύκλου θα συμμετάσχουν στο masterclass στο Διεθνές Πανεπιστήμιο Τέχνης στη Βενετία. Τα επόμενα 24 ζεύγη προέρχονται από τις χώρες της Κύπρου, της Γαλλίας, της Ιρλανδίας, της Νορβηγίας, της Πολωνίας, της Πορτογαλίας, της Ισπανίας. Από την Ελλάδα έχουν επιλεγεί η κεραμίστρια Βανέσα Αναστασοπούλου με την Αικατερίνη-Σάρα Μπατιστάτου, η Χριστιάνα Βαρδάκου με τη Γερμανίδα Παολίνα Μπουμέντερ για να επεξεργαστούν βαφές υφαντουργικών ειδών, η Μαρία Σταυροπούλου με τη Νορβηγίδα Ελα Σόλμπεργκ για να συνεργαστούν στην υφαντουργική.