«Στη μουσική τα συναισθήματα δεν περιγράφονται με λόγια»

Σύμφωνα με τον προγραμματισμό του 12ου Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου, που αποτελεί ήδη «γεγονός» στα Χανιά για την κοινότητα των φιλόμουσων – ελλήνων και πολλών ξένων –, ο Ρόμαν και η Μιλένα Σίμοβιτς αναμένονται απόψε σε έργα των Προκόφιεφ και Μέντελσον. Ο μεν με τη γνωστή δεξιοτεχνία στο βιολί και η σύζυγός του με τις καλύτερες προσδοκίες στη βιόλα εμφανίζονται στο Φεστιβάλ, που ολοκληρώνεται στις 4 Σεπτεμβρίου με τις ξεχωριστές συναυλίες στον αρχαιολογικό χώρο της Απτερας. Ως «καλεσμένοι» της διοργάνωσης (Γιώργος Μαθιουλάκης) και από τα ονόματα των ξένων μουσικών που ξεχωρίζουν μίλησαν στο «Νσυν».

Ρόμαν Σίμοβιτς

«Στην ορχήστρα μαθαίνεις να ακούς»

Εκτός από εξάρχων της Συμφωνικής Ορχήστρας του Λονδίνου και ενεργός σολίστ, συμμετέχετε και σε συναυλίες μουσικής δωματίου. Ποιες ιδιότητες του μουσικού πιστεύετε ότι προωθούν το συγκεκριμένο ρεπερτόριο;

Είναι μια τέλεια ισορροπία. Δεν μπορεί κανείς να χάσει τον εαυτό του αλλά πρέπει επίσης να προσαρμοστεί και το σημαντικότερο να ακούσει. Τίποτα δεν φέρνει περισσότερη ευχαρίστηση στον μουσικό από τη μουσική δωματίου. Υπάρχουν τόσα υπέροχα έργα που γράφτηκαν από τους μεγαλύτερους συνθέτες. Είναι ένας απέραντος ωκεανός ιδιοφυούς μουσικής. Νιώθουμε προνομιούχοι που μπορούμε να κολυμπήσουμε σε αυτόν τον ωκεανό.

Το Κουιντέτο για όμποε, κλαρινέτο, βιολί, βιόλα και κοντραμπάσο του Προκόφιεφ, που πρόκειται να παρουσιάσετε, γράφτηκε αρχικά για το μπαλέτο ενός περιπλανώμενου χορευτικού συγκροτήματος. Πιστεύετε ότι αυτό το γεγονός μεταφέρεται μουσικά;

Ναι, το 1924, όταν ο Προκόφιεφ έμενε στο Παρίσι, ένας περιοδεύων θίασος του παρήγγειλε ένα μπαλέτο δωματίου. Ωστόσο, το σύνολο που παρείχε συνοδεία στον θίασο περιείχε μόνο πέντε μέλη. Και έτσι ο Προκόφιεφ ενσωμάτωσε τη μουσική του μπαλέτου σε δύο κομμάτια. Φαντάζομαι ότι θα ήταν ιδανικό να χορέψω με αυτή τη μουσική! Είναι πάντα σύγχρονο, ακόμα και 100 χρόνια μετά τη συγγραφή του.

Το κουαρτέτο εγχόρδων No. 6 του Μέντελσον είναι εμποτισμένο με τον πόνο για τον πρόωρο θάνατο της αδελφής του Φάνι. Πιστεύετε ότι είναι μια μουσική απεικόνιση της θλίψης;

Οταν άκουσα το τελευταίο έργο του Μέντελσον, ενθουσιάστηκα από το δράμα και το βάθος  αυτής της μουσικής. Μπορεί να γράψει κανείς κάτι τέτοιο μόνο όταν έχει χάσει κάποιον που αγαπά πολύ. Νομίζω ότι τα μεγαλύτερα βιβλία γράφτηκαν από ανθρώπους που υπέφεραν πολύ και το ίδιο συμβαίνει με τους συνθέτες. Ο Τσαϊκόφσκι έγραψε την Εκτη Συμφωνία μία εβδομάδα πριν πεθάνει. Είναι τα συναισθήματα που δεν περιγράφονται με λόγια.

Τι σας έχει διδάξει η 14χρονη θητεία σας ως εξάρχοντος της Συμφωνικής Ορχήστρας του Λονδίνου;

Στην ορχήστρα μαθαίνεις να ακούς. Ανοίγεις τα αφτιά σου. Μαθαίνει κανείς πολλά από σπουδαίους μαέστρους! Και σίγουρα τα σπουδαιότερα έργα από τους μεγαλύτερους συνθέτες δεν είναι κοντσέρτα για βιολί αλλά Συμφωνίες. Ετσι γίνεσαι καλύτερος μουσικός. Πρέπει να πω ότι επηρεάζει την ποιότητα του παιχνιδιού. Επομένως, είναι σημαντικό να το ανταποκρίνεται κανείς με μέτρο.

Μιλένα Σίμοβιτς

«Ενθαρρύνω τους μαθητές μου να κάνουν λάθη»

Διδάσκετε στο Trinity Laban Conservatoire of Music and Dance του Λονδίνου. Επηρεάζει η διδασκαλία τη μελέτη και τις ερμηνείες σας; Αν έπρεπε να δώσετε μόνο μία συμβουλή στους μαθητές σας, ποια θα ήταν αυτή;

Η διδασκαλία έχει σίγουρα διαμορφώσει αυτό που είμαι ως μουσικός. Εχω έρθει αντιμέτωπη με τους φόβους αλλά και με τα ταλέντα μου σε πολλές περιπτώσεις. Διατηρώ τη φιλοσοφία ότι η διδασκαλία είναι μια αμφίδρομη διαδικασία από την οποία μαθαίνουμε ο ένας από τον άλλο. Πιστεύω ότι κάθε νέος μουσικός έρχεται με τις δικές του ποιότητες οι οποίες, με τη σωστή φροντίδα και προσοχή, ανθίζουν υπό προσεκτική καθοδήγηση πάνω σε μια ισχυρή προσωπικότητα. Ενθαρρύνω τους μαθητές μου να δοκιμάσουν πράγματα, να με πείσουν για το αντίθετο, να κάνουν λάθη και να μάθουν από αυτά, προκειμένου να αναγνωρίσουν και να αναπτύξουν πλήρως τις δικές τους δυνατότητες.

Εχετε βιώσει ποτέ το δίλημμα «βιολί ή βιόλα»; Εχετε κάποια προτίμηση για ένα από τα δύο όργανα και το ρεπερτόριό τους;

Θεωρώ τον εαυτό μου πολύ τυχερό που εξακολουθώ να παίζω και τα δύο. Κάποιες φορές το προβάδισμα το παίρνει το ένα, άλλοτε το άλλο. Εξαρτάται από το τι μου ζητείται και τι με βολεύει κάθε φορά. Ωστόσο, για να είμαι απόλυτα ειλικρινής, η βιόλα μου έχει πάρει την καρδιά εδώ και πολύ καιρό. Βρίσκω το βαθύ, ώριμο ηχόχρωμά της παρόμοιο με την ανθρώπινη φωνή. Επομένως, προσπαθώ να την αντιμετωπίζω όπως θα έκανε ένας τραγουδιστής όπερας. Στην πραγματικότητα, μου αρέσει να το κάνω γενικά αυτό, να μαθαίνω από άλλα όργανα και ερμηνευτές. Η βιόλα, για παράδειγμα, έχει πολλές ομοιότητες με το βιολοντσέλο, και όταν πρωτοξεκίνησα να παίζω βιόλα, έμαθα το βιμπράτο στη βιόλα από τσελίστες, όχι από βιολίστες.

Αναπτύσσουν όντως οι μουσικοί κώδικες μεταξύ τους που σας επιτρέπουν να καταλαβαίνετε καλύτερα ο ένας τις ανάγκες του άλλου;

Θα έλεγα ότι, όπως σε κάθε είδους σχέση, έτσι και οι μουσικοί βρίσκουν εκείνους με τους οποίους επικοινωνούν καλύτερα, αυτούς που τους καταλαβαίνουν πιο γρήγορα και βαθιά. Η ομορφιά αυτού του επαγγέλματος είναι ότι μιλάμε χωρίς λόγια και όταν λέγεται μια ολόκληρη ιστορία κατά τη διάρκεια της συναυλίας – τότε συμβαίνει κάτι μαγικό. Αυτές είναι οι στιγμές που αξίζει να θυμόμαστε.

Πώς νιώθετε όταν μοιράζεστε τη σκηνή με τον σύζυγό σας; Πώς επηρεάζει η οικειότητα την ερμηνεία;

Ο σύζυγός μου και εγώ είμαστε μαζί για τόσον καιρό που έχουμε μάθει να επικοινωνούμε ακριβώς με τον τρόπο που μόλις περιέγραψα – χωρίς λόγια, μόνο με τη μουσική. Διασκεδάζουμε και γελάμε ο ένας προκαλώντας τον άλλον, κρατάμε ζωντανό το ενδιαφέρον «πειράζοντας» ο ένας τον άλλον με συγκεκριμένη άρθρωση, ρυθμό ή χρωματισμούς.