Φωτορεπόρτερ κόντρα στο AI και τα fake news

Στην 36η έκδοσή του, έως τις 16 Σεπτεμβρίου, το «Visa Pour L’Image» αναμένεται να συγκεντρώσει επαγγελματίες της φωτογραφίας για να γιορτάσουν τη δύναμη της εικόνας, μέσα από εκθέσεις, προβολές στις στοές της μονής Campo Santo του 14ου αιώνα, εργαστήρια, βραβεία, συναντήσεις και συζητήσεις. Αλλωστε, παραδοσιακά αναδεικνύει τις προκλήσεις αλλά και τα ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι φωτορεπόρτερ σε έναν συνεχώς μεταβαλλόμενο κόσμο ενώ παράλληλα δίνει την ευκαιρία στο κοινό να αφιερώσει χρόνο για να γνωρίσει φωτογραφίες που έχουν να διηγηθούν ξεχωριστές ιστορίες και τους ανθρώπους που τις τράβηξαν, αφού οι εκδηλώσεις του απλώνονται στην πόλη του Περπινιάν και έχουν δωρεάν είσοδο.

Οπως αναφέρει ο Πιερ Κόντε, πρόεδρος του φεστιβάλ στο μήνυμά του «Το “Visa Pour L’Image” ιδρύθηκε πριν από 35 χρόνια σε αναγνώριση του επαγγελματικού φωτορεπορτάζ και τώρα συμβάλλει στην υπεράσπισή του. Στην εποχή των ψεύτικων ειδήσεων, με κινδύνους που ανακύπτουν από την τεχνητή νοημοσύνη χωρίς καμία αποτελεσματική ρύθμιση, και με τη χρόνια υποχρηματοδότηση των ειδησεογραφικών μέσων σε όλον τον κόσμο, το φωτορεπορτάζ απειλείται. Ωστόσο, είναι πιο απαραίτητο από ποτέ. […] Τα οπτικά ρεπορτάζ και οι έρευνες είναι ζωτικής σημασίας για την κατανόηση ενός κόσμου και κοινωνιών που όλο και περισσότερο γίνονται αντιληπτές ως πηγές ανησυχίας. Οι φωτογραφίες μπορούν να αποκαλύψουν και να εκθέσουν, να δείξουν πράγματα αυθαίρετα, τη ρύπανση και κάθε είδους βία, αλλά μπορούν επίσης να υποστηρίζουν μια θετική θέση προσφέροντας ελπίδα, αναφέροντας την κοινή ευτυχία και εμπνευσμένες πρωτοβουλίες».

Αντίθετα, ο Ζαν Φρανσουά Λερουά, καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ, με αφορμή την αποχώρηση της Κάθι Ράιν από το «New York Times Magazine» ύστερα από 39 χρόνια, στη φετινή διοργάνωση θυμάται τη συνεισφορά των photo editors στον χώρο. «Στο “Visa Pour L’Image” έχουμε μια ευκαιρία να αποτίσουμε φόρο τιμής σε αυτές τις προσωπικότητες που τόσο συχνά παραβλέπονται αλλά που διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση των συντακτικών προτύπων μιας εφημερίδας αλλά και των προτύπων ολόκληρου του κλάδου» δήλωσε ο ίδιος, τονίζοντας ότι «με τις κριτικές μας επιτροπές και τις διαφορετικές προσεγγίσεις, στο φεστιβάλ θα συνεχίσουμε να υπερασπιζόμαστε και να υποστηρίζουμε αυτούς τους άνδρες και τις γυναίκες που εργάζονται στο παρασκήνιο, τους photo editors των οποίων οι οπτικές δεξιότητες συμβάλλουν στη διαμόρφωση της σχέσης μας με τον κόσμο».

26 ΕΚΘΕΣΕΙΣ. Το φετινό πρόγραμμα, αρκετά ετερόκλητο και ευρύ, περιλαμβάνει 26 συνολικά εκθέσεις αναγνωρισμένων φωτορεπόρτερ και ανερχόμενων φωτογράφων, αγγίζοντας διαφορετικές θεματικές που συνομιλούν με τη διεθνή επικαιρότητα. Χαρακτηριστική είναι η έκθεση του Λοάι Αϊγιούμπ, νικητή του βραβείου Visa d’or de la ville de Perpignan Rémi Ochlik 2024, για την κάλυψη του πολέμου στη Γάζα, όπου τώρα επιδεικνύει τη δουλειά του για την εφημερίδα «Washington Post». Αντίστοιχα, οι εικόνες του Σεργκέι Πονομάρεβ, για τους «New York Times», εστιάζουν στη Δυτική Οχθη, μια περιοχή που δεν συγκεντρώνει το ενδιαφέρον των μέσων ενημέρωσης. Στην αναδρομική έκθεση της Πόλα Μπρόνσταϊν, από τις τέσσερις δεκαετίες δουλειάς της στο πεδίο των μαχών, όπως στην Ουκρανία και το Αφγανιστάν, και των φυσικών καταστροφών, αναδεικνύεται η ανθεκτικότητα, το θάρρος και η ελπίδα όσων έχουν χάσει πολλά. Στη δουλειά της Ιταλίδας Τσίντσια Κανέρι, το φρικτό πρόσωπο του πολέμου αντανακλάται στα κακοποιημένα σώματα των γυναικών που έχουν βιαστεί ή βασανιστεί στην Ερυθραία (κέρδισε το βραβείο Camille Lepage το 2023).

Κορυφαία στιγμή του φεστιβάλ αποτελεί η έκθεση του Εμίλιο Μορενάτι, βραβευμένου με δύο Πούλιτζερ. Αν και ο ίδιος έχασε ένα πόδι στο πέρασμά του από το Αφγανιστάν, το έργο του χαρακτηρίζεται από ανθεκτικότητα, είτε πρόκειται για την πανδημία του κορωνοϊού στην Ισπανία είτε για τις καταστροφές της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Για πρώτη φορά, το «Visa Pour L’Image» αποδεικνύει πως το φωτορεπορτάζ δεν είναι «προνόμιο» των πιο μακρινών περιοχών του πλανήτη αλλά τροφοδοτείται και από τις πιο ανεπτυγμένες χώρες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η δουλειά του γάλλου φωτορεπόρτερ Πιερ Φορ, ο οποίος καταγράφει τη φτώχεια στην πατρίδα του, σε πολύμηνες αποστολές του στην επικράτεια και κλικ που αγγίζουν τη σφαίρα του ντοκιμαντέρ. Αντίστοιχα, η σειρά «Grown Upstate» της Αμερικανίδας Μπρέντα Αν Κενίλι είναι το επιστέγασμα της 20ετούς ενασχόλησής της με τρεις γενιές της ίδιας οικογένειας. Εδώ, η φωτογράφος αποτυπώνει την εγκατάλειψη από την Πολιτεία των φτωχότερων τμημάτων της εργατικής τάξης, καταδικάζοντας σε παρακμή ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της χώρας.