Η αποδυνάμωση της Χαμάς και ο νέος ρόλος του Χαλέντ Μεσάλ

Τον περασμένο Δεκέμβριο, έπειτα από δύο μήνες πολέμου, ο ισραηλινός υπουργός Αμυνας Γιοάβ Γκάλαντ διαβεβαίωνε ότι βλέπει «σημάδια πως η Χαμάς αρχίζει να καταρρέει στη Γάζα». Οκτώ μήνες και 40.000 νεκρούς αργότερα – μεταξύ των οποίων πολλά γυναικόπαιδα – τα σημάδια δεν έχουν μεταφραστεί σε νίκη. Τουλάχιστον, όχι στην «ολική νίκη» που είδε τον Φεβρουάριο ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου «να βρίσκεται κοντά».

Οι δολοφονίες, του κορυφαίου πολιτικού ηγέτη της Χαμάς Ισμαήλ Χανίγια και του επικεφαλής της ένοπλης πτέρυγας, Μοχάμεντ Ντέιφ είναι αμφίβολο, σύμφωνα με τους αναλυτές, ότι θα αλλάξουν την οργάνωση, όπου, όπως γράφει η «El Pais», «οι ιδέες έχουν μεγαλύτερη σημασία από τα ονόματα».

Παρ’ όλα αυτά, ακόμα και χωρίς επίσημη επιβεβαίωση, πληθαίνουν οι πληροφορίες ότι ο 68χρονος Χαλέντ Μεσάλ αναλαμβάνει, προσωρινά, τον ρόλο του επικεφαλής του πολιτικού γραφείου του κόμματος που ήταν υπεύθυνο για την τρομοκρατική επίθεση της 7ης Οκτωβρίου. Μια θέση που κατείχε επί είκοσι χρόνια, από το 1996 έως το 2017.

Στο Αμμάν το 1997 επέζησε από απόπειρα δολοφονίας από δύο ισραηλινούς πράκτορες, οι οποίοι του έκαναν ένεση με δηλητήριο στο αφτί. Ο ιορδανός βασιλιάς Χουσεΐν διαπραγματεύτηκε και έλαβε το αντίδοτο από τον Νετανιάχου. Από τότε ο Μεσάλ κέρδισε το παρατσούκλι «ζωντανός μάρτυρας». Ο 68χρονος Παλαιστίνιος, που ζει εξόριστος στο Κατάρ, έχει πολύ καλές σχέσεις με τον τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν, αλλά καθόλου καλές σχέσεις με την ιρανική ηγεσία.

Ενδειξη ότι αυτός αναλαμβάνει την ηγεσία αποτελεί η συνάντησή του τον Σάββατο στην Ντόχα με τον τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, για να συντονίσουν τα επόμενα βήματα της Χαμάς στη διαπραγμάτευση κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα.

Δεν είναι μυστικό, γράφει η «Repubblica», ότι η Αγκυρα, στο γεωπολιτικό παιχνίδι που πρόσφατα είδαμε τον Ερντογάν να απειλεί με εισβολή στο Ισραήλ, πιέζει για τον διορισμό του Μεσάλ, ο οποίος θα απομάκρυνε τη Χαμάς από την τροχιά των Ιρανών Σιιτών.

Η επίσημη εκλογή του ηγέτη θα πραγματοποιηθεί εντός του Συμβουλίου της Σούρα και του Πολιτικού Γραφείου, αλλά η οριστική επιλογή του Μεσάλ – ο οποίος είναι γνωστός για την αντίθεσή του στους αγιατολάχ του Ιράν – θα μπορούσε να μετακινήσει το διεθνές κέντρο βάρους της Χαμάς από τον άξονα Ιράν – Λίβανος – Συρία προς τον άξονα Κατάρ – Αίγυπτος – Τουρκία.

Ικανή να προκαλέσει βλάβες

Τι γίνεται όμως με την ίδια την οργάνωση; Εχει αποδυναμωθεί η Χαμάς; Ο Γιουστ Χίλτερμαν, διευθυντής προγραμμάτων Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στο κέντρο ανάλυσης International Crisis Group, Joost Hiltermann, θεωρεί ότι οι δύο τελευταίες δολοφονίες «δεν αλλάζουν τίποτα στρατηγικά». «Η Χαμάς είναι αποδυναμωμένη ως ένοπλη ομάδα, αλλά εξακολουθεί να είναι ικανή να προκαλέσει βλάβες. Και, ως πολιτικό κίνημα, είναι πιο δημοφιλές από ποτέ, γεγονός που του δίνει περισσότερες δυνατότητες να αποκτήσει μεγαλύτερο μερίδιο εξουσίας στο παλαιστινιακό εθνικό κίνημα», λέει.

Ο Μοχάμαντ Αμπου Χαβάς, αναλυτής στο Συμβούλιο Παγκόσμιων Υποθέσεων της Μέσης Ανατολής, που εδρεύει στο Κατάρ, βλέπει τις τελευταίες δολοφονίες ηγετών ως «μια τακτική του 20ου αιώνα» όπου η παλαιστινιακή ηγεσία εξαρτιόταν από χαρισματικές προσωπικότητες, που δεν λειτουργεί στον 21ο, επειδή «σε οργανώσεις όπως η Χαμάς ή η Χεζμπολάχ, η ιδεολογία ξεπερνά τη λατρεία της προσωπικότητας και έχουν αποκεντρωμένες δομές».