Κύριε Κουμεντάκη, γιατί η Φανί Αρντάν ανεβάζει Ραχμάνινοφ στην Ελλάδα;

1. Με αφορμή το διπλό ανέβασμα της «Ιφιγένειας», ποιος είναι ο νεωτερισμός που εισάγει ο Γκλουκ στην όπερα;

O Γκλουκ δεν έχει καταγραφεί τυχαία ως «μεταρρυθμιστής» της όπερας, καθώς τα έργα του απομακρύνονται από τον κόσμο της οpera seria του μπαρόκ, στον οποίο κυριαρχούσαν οι εκτενείς αυτόνομες άριες και η διανθισμένη μουσική, που αποτελούσε αφορμή για την προβολή των ικανοτήτων διάσημων ερμηνευτών. Στο νέο, δραματικό ύφος που εισήγαγε, το κείμενο και η εκφορά του αποκτούν κυρίαρχη σημασία. Τα έργα του αποτελούνται από μεγαλύτερες μουσικές ενότητες, καθώς η μουσική περνά χωρίς διακοπή από το ένα μουσικό μέρος στο επόμενο. Οι δύο «Ιφιγένειές» του δεν βασίζονται απευθείας στον Ευριπίδη, αλλά στηρίζονται σε γαλλικά κείμενα του 18ου αιώνα: η «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» σε έργο του Ρακίνα και η «Ιφιγένεια εν Ταύροις» σε τραγωδία του Κλοντ Γκιμόν ντε λα Τους. Ο πόλεμος – από την εποχή του Τρωικού έως τους πολέμους της εποχής μας – ενώνει τις δύο όπερες του Γκλουκ στη σπουδαία παραγωγή του κορυφαίου ρώσου σκηνοθέτη Ντμίτρι Τσερνιακόφ. Μάλιστα στην πρεμιέρα της παραγωγής στο Φεστιβάλ της Αιξ αν Προβάνς στη νότια Γαλλία υπήρξε ένα ενθουσιώδες standing ovation για όλους τους συντελεστές και κυρίως για τον άθλο της σοπράνο Κορίν Γουίντερς, η οποία θα ερμηνεύσει και στις παραστάσεις της Λυρικής και τους δύο τόσο απαιτητικούς ρόλους των δύο «Ιφιγενειών».

2. Τι περιμένουμε από την «ανάγνωση» της Φανί Αρντάν στον Ραχμάνινοφ;

Κάτι που ίσως ο κόσμος δεν γνωρίζει για τη Φανί Αρντάν είναι το ειλικρινές της ενδιαφέρον για τους αδικημένους της κοινωνίας. Πίσω από την εικόνα της μεγάλης σταρ του σινεμά, η Φανί είναι μια σπουδαία γυναίκα με μεγάλη ενσυναίσθηση, που στέκεται αθόρυβα δίπλα στους ανθρώπους στους οποίους η ζωή έχει φερθεί με σκληρότητα. Πέρα από τη λατρεία της για τη ζωή και το έργο του Αλεξάντρ Πούσκιν, ένας ακόμα λόγος που ήθελε να κάνουμε μαζί την όπερα «Aleko» του Ραχμάνινοφ είναι γιατί τη συγκινεί ιδιαίτερα η ελεύθερη ζωή των Τσιγγάνων. Μετά και τις τελικές μας συζητήσεις, κρίνω ότι η ματιά της πάνω στον «Aleko» θα είναι γεμάτη τρυφερότητα και ευαισθησία για τους ήρωες του έργου και τις ματαιωμένες προσδοκίες τους.

3. Γιατί η «Μποέμ» του Πουτσίνι παραμένει ένα διαχρονικό στάνταρ για τους φίλους της όπερας και της Λυρικής;

Για την ίδια την όπερα του Πουτσίνι δεν χρειάζεται να πει κανείς πολλά. Για κάθε φίλο της όπερας, της μουσικής και του θεάτρου, η μουσική, το λιμπρέτο και η συγκίνηση που σε κατακλύζει στην τελική σκηνή της «Μποέμ» είναι πραγματικά αξεπέραστα. Στη συγκεκριμένη παραγωγή που δημιούργησε ο σπουδαίος Γκρέιαμ Βικ για τη σκηνή του Θεάτρου Ολύμπια (ύστερα από πρόσκληση του Στέφανου Λαζαρίδη) οι Μποεμιέν του έργου μεταφέρονται από το Καρτιέ Λατέν του χειμωνιάτικου Παρισιού σε μια γειτονιά του κέντρου της Αθήνας. Πρόκειται για μια πολύ δυνατή σκηνοθεσία που μιλάει άφοβα για τη φτώχεια, την αγάπη, τη ματαίωση, την ανεμελιά, τη νεότητα, τον θρήνο.

4. Τι σας συγκινεί προσωπικά στη «Δύναμη του πεπρωμένου» του Βέρντι;

Από την πρώτη νότα της εισαγωγής στη «Δύναμη του πεπρωμένου» αισθάνεσαι ότι καταλαβαίνεις ολόκληρο τον κόσμο του Βέρντι. Ακούγοντας λίγα μόνο μουσικά μέτρα συνειδητοποιείς το μεγαλείο του κορυφαίου συνθέτη και την πραγματική δύναμη της τέχνης της όπερας. Εκατόν εξήντα τρία χρόνια χρόνια μετά την παγκόσμια πρώτη του έργου στο Αυτοκρατορικό Θέατρο της Αγίας Πετρούπολης, το έργο μοιάζει πιο σύγχρονο από ποτέ. Για την καινούργια μας παραγωγή προσκαλούμε τη Ροδούλα Γαϊτάνου, μια νέα ελληνίδα σκηνοθέτρια της όπερας που διαπρέπει σε μεγάλα λυρικά θέατρα σε όλο τον κόσμο, η οποία θα επιχειρήσει να καταγράψει την πορεία των τριών βασικών χαρακτήρων του έργου σαν μια μανιώδη αναζήτηση προσωπικής γαλήνης και εξιλέωσης.

5. Πώς έγινε η επιλογή για την όπερα «Flora mirabilis» του Σπυρίδωνος Σαμάρα;

Το 2016 στο μουσικό αρχείο της Φιλαρμονικής Εταιρείας «Μάντζαρος» στην Κέρκυρα βρέθηκε σημαντικό μέρος του πρωτότυπου μουσικού υλικού της ορχήστρας από την όπερα του Σπυρίδωνος Σαμάρα «Flora mirabilis». Αυτή η φαινομενικά ασήμαντη για πολλούς είδηση έφερε τα πάνω κάτω στα δεδομένα της εργογραφίας του Σαμάρα και της Επτανησιακής Σχολής γενικότερα. Η «Flora mirabilis» είναι ένα άγνωστο διαμάντι, όπου η πηγαία μελωδική έμπνευση, η ευφάνταστη αρμονική γλώσσα και η λεπτεπίλεπτη ενορχήστρωση συνδυάζονται με τη βαθύτατη γνώση του Σαμάρα πάνω στη φωνητική γραφή, καθώς και στην έμφυτη θεατρική του αντίληψη για τη μουσική δραματουργία. Δεν είναι τυχαία η μεγάλη επιτυχία που σημείωσε το έργο στα τέλη του 19ου αιώνα στα κεντρικά λυρικά θέατρα της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της Σκάλας του Μιλάνου. Το έργο θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά από την ΕΛΣ στη νέα, αποκατεστημένη μορφή του, την οποία επιμελήθηκε ο μουσικολόγος και κλαρινετίστας, αναπληρωτής καθηγητής στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο Γιάννης Σαμπροβαλάκης. Σκηνοθετεί ο Γιάννης Σκουρλέτης.

6. Ποια είναι τα στοιχεία που ξεχωρίζουν στη νέα παραγωγή της «Τουραντότ»;

Είχα για πολλά χρόνια την επιθυμία να προσκαλέσουμε στη Λυρική τη θρυλική διεθνή ελληνίδα σκηνογράφο και ενδυματολόγο Χλόη Ομπολένσκι. Η Ομπολένσκι ξεκίνησε ως βοηθός του Τσαρούχη και της Λίλας ντε Νόμπιλι, δούλεψε στενά με τον Πίτερ Μπρουκ – υπέγραψαν μαζί, μεταξύ άλλων, τη «Μαχαμπαράτα» – και τον Λευτέρη Βογιατζή, ενώ έχει διαγράψει και μεγάλη καριέρα στο λυρικό θέατρο, κρατώντας ως σταθερή συνοδοιπόρο την Ντέμπορα Γουόρνερ. Βρεθήκαμε μέσα στην πανδημία και ανοίξαμε μια μεγάλη συζήτηση που κατέληξε στον σχεδιασμό μιας νέας «Τουραντότ» στο Ηρώδειο. Πολύ σύντομα στην ομάδα προστέθηκε και ο κορυφαίος σκηνοθέτης Αντρέι Σερμπάν. Η Ομπολένσκι δημιουργεί μια μεγαλειώδη σκηνική εγκατάσταση που ανατρέπει τα έως τώρα δεδομένα στο Ηρώδειο, ενώ σχεδιάζει κοστούμια απολύτως συνεπή στο πνεύμα της όπερας του Πουτσίνι, η οποία διαδραματίζεται στην εξωτική Κίνα.