Το «τρομερό παιδί» και η «Μήδεια»

Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από μια ακόμη φεστιβαλική «Μήδεια»; Γρήγορη απάντηση χωρίς spoiler: μια παράσταση που έχει παρουσιαστεί στις σημαντικότερες σκηνές διεθνώς (Λονδίνο, Νέα Υόρκη, Αμστερνταμ, Μαδρίτη κ.α.) αποσπώντας διθυραμβικές κριτικές. Είναι η κατά Σάιμον Στόουν εκδοχή της «Μήδειας», η οποία αναμένεται να υπενθυμίσει γιατί παραμένει η συγκλονιστικότερη μορφή από το σύμπαν του αρχαίου δράματος, ο μύθος της οποίας εξακολουθεί να τροφοδοτεί την καλλιτεχνική δημιουργία.

Στην ιστορία της μάγισσας που απαρνείται την πατρίδα της και τους δικούς της από έρωτα για τον Ιάσονα κάθε εποχή δίνει τη δική της ερμηνεία. Το ίδιο επιχειρεί και ο επιδραστικός σκηνοθέτης δημιουργώντας ένα δικό του κείμενο βασισμένο, όπως σαφώς διευκρινίζεται, στο έργο του Ευριπίδη. Η «Μήδεια» έκανε πρεμιέρα το 2014 στην Ολλανδία με τον θίασο του Ιβο βαν Χόβε Toneelgropeamsterdam και με τη Marieke Heenbik στον πρωταγωνιστικό ρόλο, η οποία απέσπασε το βραβείο Theo d’ Or. Στην Ελλάδα, παρότι γνωρίζουμε τον Στόουν ως συγγραφέα, θα είναι η πρώτη φορά που θα έχουμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε παράσταση σε δική του σκηνοθεσία.

ΣΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ ΤΩΝ 90s. Ο πυρήνας της δικής του ιστορίας, την οποία θα αφηγηθεί το υποκριτικό σύνολο του Internationaal Theater Amsterdam, βρίσκεται σε μια τραγωδία που συγκλόνισε την αμερικανική κοινωνία στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Οταν μια γιατρός στο Κάνσας σκότωσε τον άντρα της και δυο από τα τρία παιδιά τους γράφοντας τον τραγικότερο επίλογο του δύσκολου διαζυγίου τους. Η πρόταση του ανατρεπτικού σκηνοθέτη που προτείνει μια σύγχρονη ανάγνωση του ευριπίδειου δράματος αναμοχλεύει τη μεσοαστική Αμερική τού σήμερα, κρατώντας όμως τον κορμό της ευριπίδειας τραγωδίας. Στο κείμενό του βρίσκουμε την Αννα, η οποία μόλις παίρνει εξιτήριο από μια ψυχιατρική κλινική και διεκδικεί εκ νέου μια συμφιλίωση με τον σύζυγό της, Λούκας, παρότι είχε προηγουμένως προσπαθήσει να τον δηλητηριάσει. Η επανένωση προβλέπεται ολέθρια, αφού το σπίτι τους μετατρέπεται σε πεδίο μάχης και εκτόνωσης ακραίων συναισθημάτων. Για τον Στόουν η ιστορία της Μήδειας είναι διαχρονική. «Οταν ένα ζευγάρι χωρίζει, η επιθυμία τού ενός συντρόφου να πληγώσει τον άλλον μπορεί να είναι τόσο βαθιά ώστε να φτάσουν στο σημείο να καταστρέψουν ό,τι αγαπούν περισσότερο. Η Μήδεια είναι μια γυναίκα που σκοτώνει τα παιδιά της. Τι θα μπορούσε να οδηγήσει μια γυναίκα σε μια τέτοια πράξη;».

Ποιο είναι, όμως, το τρομερό παιδί του παγκόσμιου θεάτρου που μπορεί και κάνει τα πράγματα τόσο διαφορετικά; Ποιος είναι ο 39χρονος Αυστραλός που κατάφερε να ταράξει τα νερά δημιουργώντας διαχρονικά έργα;

Η ιστορία του ξεκινάει από τη Βασιλεία της Ελβετίας όπου γεννήθηκε. Είναι το μικρότερο από τα τρία παιδιά των αυστραλών γονιών του. Ο πατέρας του, βιοχημικός, και η μητέρα του, κτηνίατρος, μετακόμιζαν εξαιτίας της εργασίας τους συχνά. Αυτός ήταν ο λόγος που, όπως έχει πει, δεν έζησε περισσότερο από πέντε χρόνια σε ένα μέρος. Είναι ένα στοιχείο που αποκαλύπτει τη διέξοδό του στην τέχνη. Αλλά το συμβάν που δίνει ισχυρότερες απαντήσεις σ ένα τέτοιο, υποθετικό έστω, ερώτημα είναι το εξής: ο πατέρας του έπαθε καρδιακή προσβολή καθώς κολυμπούσε σε μια πισίνα και πέθανε μπροστά στα μάτια του όταν ο Στόουν ήταν 12 ετών. Τα θεατρικά έργα τού πρόσφεραν τη διαφυγή από το δράμα που έζησε σε τόσο τρυφερή ηλικία. Διάβαζε ασταμάτητα και έβλεπε ταινίες. Αναζήτησε ίσως διέξοδο στην υποκριτική και, όπως είπε, «είχε πολύ περίεργη συμπεριφορά και πάρα πολλά συναισθήματα και μάλιστα ακατάλληλα».

ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ. Η βαθιά και επίμονη μελέτη του καλλιτέχνη που μεταξύ άλλων έχει σκηνοθετήσει την ταινία «The Dig» για το Netflix τού δίνει το προνόμιο των πολλαπλών και πολύπλευρων αναγνώσεων των έργων που προσεγγίζει. Αυτό καταγράφεται σε κάθε συνεργασία του, οι οποίες δεν είναι λίγες και μάλιστα με τα μεγαλύτερα ονόματα του παγκόσμιου κινηματογράφου (Τζέφρι Ρας, Ρέιφ Φάινς κ.ά.). Πέρυσι στο Φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ είχε σκηνοθετήσει την όπερα του Μπόχουσλαβ Μαρτινού «The Greek Passion», την οποία είχαμε παρουσιάσει στα «ΝΕΑ», και βραβεύτηκε από το Opera Magazine ως η καλύτερη παράσταση της χρονιάς.

Σε μία από τις συνεντεύξεις του στον «Γκάρντιαν» δήλωσε πως από τότε που σκηνοθέτησε το πρώτο του έργο, σε ηλικία 22 ετών, τον τραβούσαν οι ιστορίες των γυναικών. «Νομίζω ότι αν αναλύσω τον εαυτό μου, θα έλεγα ότι μπορώ να συσχετισθώ συναισθηματικά και ορθολογικά με τη γυναικεία πλευρά της φαντασίας μου πολύ περισσότερο απ’ ό,τι με την ανδρική πλευρά της προσωπικότητάς μου».

Οποια και αν είναι η διαδρομή των σκέψεών του, όσες ετερόκλητες και συγκρουσιακές προσεγγίσεις και αν επιχειρεί, η μέχρι τώρα ιστορία του έχει αποδείξει ότι τον βγάζουν στις πιο γόνιμες ακτές τις καλλιτεχνικής δημιουργίας.