Το «δάσος» της Μπάρλοου και οι εικόνες κακοποίησης

Η μνημειακή εγκατάσταση της Φιλίντα Μπάρλοου – ένα δάσος από εκ πρώτης όψεως τσιμεντένιους κύβους – που παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα (δάνειο από τη Συλλογή Δημήτρη Δασκαλόπουλου). Οι φωτογραφίες κακοποιημένων γυναικών που φέρουν την υπογραφή της προέδρου του ιδρύματος Magnum, Σουζάν Μεϊσέλας. Τα άγνωστα ψυχεδελικά σχέδια της Ελένης Πίταρη-Παγκάλου, αλλά και ένα ιδιαίτερο «σπήλαιο» από άχρηστες ακτινογραφίες και απολύσεις υπαλλήλων εν μέσω Εμφυλίου διά χειρός Εύας Στεφανή. Τα έργα αυτά ξεχωρίζουν στις συνολικά επτά εκθέσεις που εγκαινίασε χθες το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης ανοίγοντας τον τέταρτο και τελευταίο κύκλο υπό τον γενικό τίτλο «Κι αν οι γυναίκες κυβερνούσαν τον κόσμο;», ο οποίος ξεκίνησε τον περασμένο Δεκέμβριο.

Ξεχωριστή εμπειρία αποτελεί η διαδρομή ανάμεσα στο πολύχρωμο δάσος της εκ των κορυφαίων της γλυπτικής στον μεταπολεμικό κόσμο Φιλίντα Μπάρλοου. Οχι μόνο επειδή δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι αποτελείται από βαριά τσιμεντένια και σε εύθραυστη ισορροπία «δέντρα» (ενώ το υλικό τους είναι πολυστυρένιο), αλλά και επειδή εκτόπισε την εμβληματική εγκατάσταση του Γιάννη Κουνέλλη με τους τεράστιους μεταλλικούς σταυρούς της μόνιμης συλλογής, η οποία παρουσιάστηκε για πρώτη φορά πριν από 20 χρόνια στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. «Σκάνδαλο» σχολίασε με χιουμοριστική διάθεση η καλλιτεχνική διευθύντρια του ΕΜΣΤ Κατερίνα Γρέγου την απομάκρυνση του έργου του διεθνούς Ελληνα της Arte Povera, διευκρινίζοντας ότι θα τοποθετηθεί σε άλλη θέση, χωρίς να προσδιορίσει ούτε τον χρόνο ούτε το σημείο.

Γροθιά στο στομάχι είναι η δουλειά της Σουζάν Μεϊσέλας, η οποία παρουσιάζει σε πρώτο πλάνο μώλωπες στο πρόσωπο και στο σώμα γυναικών, θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας, αλλά και κολάζ βασισμένων σε αστυνομικές εκθέσεις και εγκληματολογικές φωτογραφίες, τα οποία αναρτήθηκαν σε δημόσιους χώρους για να ευαισθητοποιήσουν τους πολίτες σχετικά με τις πολλές και διαφορετικές μορφές βίας κατά των γυναικών.

Ακτινογραφίες

Μια διαφορετική εικόνα της δουλειάς της παρουσιάζει η Εύα Στεφανή στο «Φωτεινό Σπήλαιο», στον δεύτερο όροφο του ΕΜΣΤ. Εξωτερικά είναι «ντυμένο» με εξιτήρια νοσοκομείων, ακτινογραφίες και έγγραφα που έχει εντοπίσει σε εγκαταλελειμμένα κτίρια, ενώ στο εσωτερικό ένα βίντεο με ιατρικό υλικό «παντρεύεται» με ενδιαφέροντα αποδεικτικά της «ανεπίσημης δημόσιας μνήμης» που κατέληξαν στα αζήτητα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα εξαιρετικά λεπτομερή με πενάκι σχέδια της Ελένης Πίταρη-Παγκάλου που δεν έχουν παρουσιαστεί ποτέ στο κοινό. Η Ιρανή Τάλα Μαντάνι στο ισόγειο έχει εγκαταστήσει το δικό της σύμπαν με ανθρώπινες φιγούρες να αναπαριστώνται στις πιο ευάλωτες, προσωπικές, βίαιες, παράδοξες και παράλογες στιγμές τους, ενώ η Γαλλομαροκινή Μπούχρα Χαλίλι στην πρώτη της ατομική παρουσίαση στην Ελλάδα δείχνει μεταξύ άλλων μια εγκατάσταση βασισμένη στο χαμένο πλέον, πρώτο βίντεο της ελβετίδας φεμινίστριας και πρωτοπόρου της τέχνης του βίντεο Κάρολ Ρουσόπουλος.