Το Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων με το βλέμμα στην Ευρώπη

Το Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων ετοιμάζεται για την τρίτη κατά σειρά διοργάνωση (26 – 30 Ιουνίου) και ήδη τα ερωτήματα για την ίδια τη φύση του μοιάζουν «ενήλικα». Παρόλο που προέρχονται από έναν «έφηβο», σύμφωνα με τη Λένα Διβάνη, φίλη του Φεστιβάλ, η οποία χθες έδωσε το «παρών» – όπως και η Ηρακλειώτισσα Ρέα Γαλανάκη – στην παρουσίαση του προγράμματος στην Αθήνα.

Ο δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης, για παράδειγμα, ανέδειξε την επόμενη μεγάλη προοπτική για τις φεστιβαλικές υποδομές: τα ανακατασκευασμένα ενετικά νεώρια, όπου αναμένεται να φιλοξενούνται οι εκδηλώσεις ύστερα από μία τριετία, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η εμπλοκή της τοπικής αυτοδιοίκησης με το Φεστιβάλ αποτελούσε εξαρχής «πολιτική απόφαση» – όπως γενικότερα η επένδυση στην άυλη πολιτιστική δημιουργία.

Ο δραστήριος αντιδήμαρχος Πολιτισμού Γιάννης Γιαννακάκης, από την πλευρά του, έθιξε το ερώτημα που απασχολεί εσωτερικά τους ανθρώπους του Φεστιβάλ: θα έπρεπε το τελευταίο να πάρει τον χαρακτηρισμό «διεθνές», με δεδομένο ότι οι ξένες συμμετοχές είναι πλέον υπερδιπλάσιες σε σχέση με το παρελθόν (24 φέτος έναντι 8-12 πέρυσι); Ο ίδιος σημείωσε ότι «είναι διεθνές φεστιβάλ, ακόμη και αν δεν ονομάζεται έτσι».

Σε μια διεθνή τάση, εξάλλου, την οποία ο θεσμός προσπαθεί με τον τρόπο του να αντιστρέψει, αναφέρθηκε και ο αντιπεριφερειάρχης Χανίων Νίκος Καλογερής: απέναντι στην υποχώρηση της ανάγνωσης και της επαφής με την «κουλτούρα του χαρτιού» το Φεστιβάλ προωθεί τη φιλαναγνωσία. O διευθυντής του Φεστιβάλ, τέλος, Μανώλης Πιμπλής επιβεβαίωσε ότι το στοίχημα πλέον είναι να εντάσσεται το Φεστιβάλ Βιβλίου σε έναν «ευρύτερο διεθνή φεστιβαλικό χάρτη» και να πολλαπλασιάζει τις συνέργειες σε διεθνές επίπεδο.

Θεματική: «Ευρώπη»

Και αυτή τη χρονιά, όντως, οι προσκεκλημένοι από το εξωτερικό σηματοδοτούν ο καθένας και η καθεμία με τον τρόπο τους και μία διαφορετική θεματική στο επίκεντρο της επικαιρότητας. Καταρχάς συμμετέχουν όλοι κάτω από την κοινή ομπρέλα του κεντρικού θέματος: «Ευρώπη, παρελθόν και μέλλον. Ματιές στη λογοτεχνία, τον πολιτισμό, την πολιτική». Εκατό ομιλητές και πλέον από 17 χώρες παίρνουν μέρος σε 60 θεματικές συζητήσεις, παρουσιάσεις βιβλίων, εργαστήρια κ.ά. Ενδεικτικά μόνο αναφέρουμε πως συμμετέχουν: ο αμερικανός συγγραφέας και καθηγητής Πολιτικών Επιστημών και Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας Αντονι Πάγκντεν («Η επιδίωξη της Ευρώπης», εκδ. Αλεξάνδρεια), ο πολυβραβευμένος βούλγαρος συγγραφέας Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ (Διεθνές Βραβείο Man Booker 2023), ο τούρκος ποιητής Τζεβάτ Τσαπάν («Ηρθαν με μια κληματόβεργα απ’ την Κρήτη»), η αμερικανίδα συγγραφέας Κάρα Χόφμαν («Οι κράχτες», εκδ. Gutenberg), ο επίσης πολυβραβευμένος (βραβείο Goncourt 2015) Γάλλος Ματιάς Ενάρ («Το ετήσιο συμπόσιο της συντεχνίας των νεκροθαφτών», εκδ. Στερέωμα), ο πολυγραφότατος Ολλανδός Ιλια Λέοναρντ Πφέιφερ, η Αργεντινή Μαριάνα Ενρίκες («Η δική μας πλευρά της νύχτας»), η Ισπανίδα Σάρα Μέσα («Η οικογένεια»), η Πιλάρ Τένα, συγγραφέας και διευθύντρια του Ινστιτούτου Θερβάντες της Αθήνας, ο Περουβιανός Σαντιάγο Ρονκαλιόλο κ.ά.

Τη δική τους οπτική για την ευρωπαϊκή κληρονομιά και τις αβεβαιότητές της θα δώσουν, εκτός άλλων, οι καθηγήτριες Τιτίκα Δημητρούλια, Αντιγόνη Βλαβιανού και οι καθηγητές Γεώργιος – Στυλιανός Πρεβελάκης, Παναγιώτης Κορλίρας, Ηλίας Κολοβός, Γιάννης Δημητρακάκης, Λουκάς Τσούκαλης, Αγγελος Χανιώτης, Στέφανος Τροχανάς. Στα διαφορετικά πάνελ συμμετέχουν επίσης οι Πέτρος Μάρκαρης, Ρέα Γαλανάκη, Ανδρέας Αποστολίδης, Νίκη Τρουλινού, Νικόλας Σεβαστάκης, Λένα Διβάνη, Σοφία Νικολαϊδου, Μιχάλης Μαλανδράκης κ.ά.

Ξεχωριστό ενδιαφέρον αναμένεται να έχει η παρουσίαση, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, των προκαταρκτικών αποτελεσμάτων της έρευνας που διεξήχθη το 2023 από το Τμήμα Επικοινωνίας και Ψηφιακών Μέσων του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας με θέμα το βιβλίο, τις αναγνωστικές συνήθειες και τις συμπεριφορές των νέων που ανήκουν στη γενιά Ζ. Το ίδιο και το πάνελ με τη συμμετοχή ελλήνων και ξένων μεταφραστών,  όπως ο Βρετανός Ντέιβιντ Κόνολι (David Connolly) και από ελληνικής πλευράς οι Ρίτα Κολαΐτη, Κατερίνα Σχινά και Κώστας Αθανασίου. Η έμφαση σε ζητήματα μετάφρασης συμπληρώνεται με την παρουσίαση από τους μεταφραστές Μιχαέλα Πρίντσιγκερ και Τέο Βότσο, των αποτελεσμάτων του 3ου ελληνογερμανικού εργαστηρίου μετάφρασης ViceVersa. Δείγμα, εξάλλου, της σύνδεσης του Φεστιβάλ με την τοπική κοινωνία είναι ότι η Ενωση Ελλήνων Βιβλιοθηκονόμων και Επιστημόνων Πληροφόρησης (ΕΕΒΕΠ), σε συνεργασία με βιβλιοθήκες της Κρήτης, θα παρουσιάσει εκδήλωση με τίτλο «Βιβλιοθήκες και Δημοκρατία».