Ουκρανία

«Η Ουκρανία δεν μπορεί να κερδίσει» έγραφε το περιοδικό «Time» στα τέλη Φεβρουαρίου. «Για ποιο λόγο ηττάται η Ουκρανία» εξηγεί σήμερα το «Politico». Η κατάσταση, όπως με ακρίβεια την παρουσιάζουν, είναι ζοφερή. Τα πυρομαχικά εξαντλούνται, τα όπλα αχρηστεύονται, το ηθικό κυρίως του λαού βρίσκεται στα τάρταρα. Πριν από δύο χρόνια οι νέοι έκαναν ουρές για να καταταγούν. Τώρα κωφεύουν στις πατριωτικές ιαχές, προτιμούν να αράζουν στα μπαρ. Δεν διεκδικούν πλέον την ελευθερία αλλά την καθημερινότητά τους. Μια όσο γίνεται πιο κανονική ζωή.

Ισως μια έντιμη ειρήνη –όπου «έντιμη» σημαίνει όχι άκρως ταπεινωτική– να μπορούσε υπό όρους να επιτευχθεί. Οχι ωστόσο για πολύ ακόμα. Αν δεν αλλάξει κάτι δραματικά, το καλοκαίρι οι Ρώσοι θα προελάσουν. Πιθανόν να καταλάβουν τη δεύτερη πιο μεγάλη πόλη, το Χάρκοβο. Δεν αποκλείεται η Ουκρανία όπως την ξέραμε σε μερικούς μήνες να μην υπάρχει. Εάν επανεκλεγεί ο Τραμπ, θα τερματίσει τον πόλεμο, όπως διατυμπανίζει, μέσα σε είκοσι τέσσερις ώρες. Φαντάζεστε υπέρ τίνος.

Γιατί βρίσκεται η Ουκρανία στο χείλος του γκρεμού; Διότι ο πόλεμος διήρκεσε πάρα πολύ. Θριαμβολογούσαμε, αγαλλιάζαμε στις αρχές επειδή η Ρωσία δεν είχε καταφέρει να προελάσει κεραυνοβόλα. Επειδή η ουκρανική αντίσταση την είχε καθηλώσει. Πιστεύαμε πως το εμπάργκο της Δύσης θα απέδιδε, το καθεστώς του Κρεμλίνου θα κλονιζόταν, θα κατέρρεε. Αριστα –δήθεν– πληροφορημένες πηγές μετέδιδαν ότι ο Πούτιν ασθενεί βαριά, το άστρο του δύει, μια λαϊκή εξέγερση ή πιθανότερα ένα παλατιανό πραξικόπημα θα τον ανατρέψει.

Οπως προκύπτει πλέον, ο Πούτιν, κατά τον πατροπαράδοτο τρόπο των Ρώσων, είχε απλώς αναδιπλωθεί. Κρατώντας την ψυχραιμία του –η ψυχραιμία αποτελεί μάλλον το μέγιστο προσόν του–, ανακτούσε τον πλήρη έλεγχο. Ο πιο απειλητικός και πιο κτηνώδης μάλλον εχθρός του, ο αρχηγός του ιδιωτικού στρατού Wagner Γεβγκένι Πριγκόζιν σκοτώθηκε σε αεροπορικό «δυστύχημα» τον περασμένο Αύγουστο. Ο πλέον χαρισματικός, ο Αλεξέι Ναβάλνι, πέθανε «από φυσικά αίτια» στα κάτεργα της Σιβηρίας πριν από δύο μήνες. Λίγο αργότερα, ο Πούτιν αναβαπτίσθηκε στη λαϊκή ψήφο – συγκέντρωσε υπέρ του ένα θηριώδες 87%. Πειραγμένες οι κάλπες; Βία και νοθεία; Και έτσι να συνέβη, τι πρακτική σημασία έχει;

Στο μεταξύ, στην Ουκρανία, οι Ρώσοι έδιναν –κατά τη σοφή ρήση του Φρανσουά Μιτεράν– «χρόνο στον χρόνο». Και ο χρόνος δούλευε υπέρ τους.

Θυμάμαι πόσο είχαμε ταυτιστεί στην αρχή με τους ελεύθερους πολιορκημένους Ουκρανούς. Ανεμίζαμε την κιτρινογάλαζη σημαία τους, ψάλλαμε τον εθνικό τους ύμνο –είχαμε μάθει και τα λόγια, «στσε νι βμέρμα Ουκραΐνι…»–, κατεβαίναμε σε συλλαλητήρια. Νοικιάζαμε airbnb στο Κίεβο, στέλναμε χρήματα για να ενισχύσουμε τους ανθρώπους που τους νιώθαμε αδέλφια μας. Τα ίδια συνέβαιναν σε όλες τις δυτικές δημοκρατίες.

Κύλησε όμως ο καιρός, ήρθαν νέα γεγονότα. Ο πόλεμος στην Ουκρανία από πρώτη έγινε δεύτερη είδηση και τελικά πέρασε στα ψιλά. Οι σχετικές αναζητήσεις στο Διαδίκτυο ολοένα και αραίωναν. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο δημοφιλής κωμικός που παραδόξως βγήκε πρόεδρος κι απέκτησε τεράστια αίγλη όταν αρνήθηκε να το σκάσει από την πατρίδα του, φαντάζει πλέον ικέτης. Ταξιδεύει και εκλιπαρεί τις ξένες δυνάμεις να μην αφήσουν την Ουκρανία στη μοίρα της. «Θα σε στηρίζουμε μέχρι τέλους» τον διαβεβαιώνουν κάποιοι. Το εννοούν; «Δεν είναι εύκολες οι θύρες όταν βία τες κουρταλή…» διαπιστώνει ο Διονύσιος Σολωμός. Αιώνια, πικρή αλήθεια.

«Εμείς το λέγαμε εξαρχής. Με τη Ρωσία δεν παίζεις…» χαμογελούν σαρδόνια κάποιοι «ρεαλιστές». «Αλίμονο εάν υποκλιθούμε στο συμφέρον του ισχυρότερου!» τους απαντάμε. «Εάν δεχθούμε ότι οι λαοί πρέπει να υποτάσσονται στις μεγάλες δυνάμεις». «Πόσο αφελείς παραμένετε! Μοχλός της Δύσης στάθηκε η Ουκρανία. Μύγα που τσίμπαγε την «Αρκούδα» στο μαλακό της υπογάστριο. Πιόνια οι ήρωές σας που ανεπίγνωστα θυσιάστηκαν στη διεθνή σκακιέρα».

Και ως πιόνια ακόμα να τους μεταχειρίστηκαν, τα ιδανικά της ελευθερίας, της αυτοδιάθεσης βάφτηκαν στο αίμα τους. Κι αν πέσει η Ουκρανία, θα παραμείνει έμπνευση, σημείο αναφοράς. Οι μόνοι χαμένοι αγώνες είναι εκείνοι που δεν δίνονται.