Με το δάχτυλο στη σκανδάλη{CR}

Ο στρατηγός Αμίρ Αλί Χατζιζαντέχ είναι ο επικεφαλής της ιρανικής αεροπορίας, ο αξιωματικός ηγείται εδώ και καιρό της Αεροδιαστημικής Μεραρχίας του Pasdaran, και εκείνος ο οποίος μαζί με άλλους οργάνωσαν και εκτέλεσαν την επίθεση του περασμένου Σαββάτου με 300 πυραύλους και drones εναντίον του Ισραήλ, ως αντίποινα για την ισραηλινή επίθεση στο ιρανικό προξενείο στη Δαμασκό την 1η Απριλίου. Γεννημένος κοντά στην πρωτεύουσα Τεχεράνη το 1961, πολέμησε εναντίον των Ιρακινών στις τάξεις μιας ειδικής μονάδας. Στη συνέχεια μετακινήθηκε στο πυροβολικό και κατόπιν ανέβηκε την ιεραρχία σε μια χώρα που ήταν παγιδευμένη μεταξύ κυρώσεων και δυσκολιών.

Το σημείο καμπής στην καριέρα του ήταν μια συνάντηση με έναν υψηλόβαθμο, τον Χασάν Μογκαντάμ, εναν συνταγματάρχη που είχε επιφορτιστεί από το καθεστώς να αναπτύξει αξιόπιστους πυραύλους. Ενα άρθρο ισχυρίζεται ότι ήταν αυτός που συμπεριέλαβε τον Χατζιζαντέχ σε μια εκπαιδευτική αποστολή για τη χρήση Scud Bs, λιβυκής προέλευσης, που στάλθηκαν στη Συρία και μοιράστηκαν, στην εκπαίδευση, σε μια μικρή μονάδα της μεραρχίας Pasdaran, τη Hadid. Είμαστε στο 1984.

Εκτοτε, η καριέρα του αξιωματικού έχει προχωρήσει με διορισμούς και διαχείριση έργων. Στρατιωτικό προσωπικό και επιστήμονες ενθαρρύνονται να πραγματοποιήσουν έρευνα, να αποκτήσουν τεχνολογία που υπάρχει στο εξωτερικό – ένας από τους προμηθευτές είναι η Βόρεια Κορέα – και να θέσουν τα θεμέλια μιας εγχώριας βιομηχανίας για την παραγωγή οπλικών συστημάτων. Στην πραγματικότητα, παρά το δυσμενές διεθνές πλαίσιο, οι Ιρανοί καταφέρνουν να το επεκτείνουν σε διάφορες κατευθύνσεις: μαχητικά και βομβαρδιστικά με μεγάλη ακτίνα, δημιουργία πολυάριθμων «κατηγοριών» βομβών, ανάπτυξη drones, προστασία τοποθεσιών με τρόπο που να είναι ιδιαιτέρως ανθεκτικά σε μια πιθανή εχθρική επίθεση – πολλές φορές σκαμμένα κάτω από βράχους και βουνά. Μια ελικοειδής διαδρομή, που επιβραδύνεται από εμπόδια, δολιοφθορές, στοχευμένα χτυπήματα από το εξωτερικό αλλά και δυσλειτουργίες. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο θάνατος του ίδιου του Μογκαντάμ, από έκρηξη μέσα σε μια βάση όπου γινόταν έρευνα για τον πύραυλο Shehab 3, ο οποίος αναπτύχθηκε έπειτα από προτάσεις και συνεργασίες με βορειοκορεάτες επιστήμονες.

Ο Χατζιζαντέχ έφθασε στην κορυφή της πολεμικής αεροπορίας το 2009 και συνέχισε να φροντίζει για την επέκτασή της τόσο μέσα στη χώρα όσο και στο εξωτερικό με την παροχή μέσων στις σιιτικές πολιτοφυλακές στη Μέση Ανατολή. Δύο χρόνια αργότερα οι Ιρανοί κατάφεραν να καταρρίψουν ένα εξελιγμένο αμερικανικό drone, το RQ 170, γνωστό ως το Τέρας της Κανταχάρ, ένα παρατσούκλι που συνδέεται με τη συχνή εμφάνισή του στους αιθέρες της αφγανικής πόλης. Μετά την κατάρριψή του το βρίσκουν άθικτο, το μελετούν ενδελεχώς και προχωρούν στην παραγωγή της δικής τους εκδοχής. Δεν αργούν να το χρησιμοποιήσουν στο πεδίο.

Οι Pasdaran ασχολούνται με την κατασκευή μεγάλων αποθηκών για να στεγάσουν στρατηγικούς οπλισμούς και έτσι γεννιέται η λεγόμενη «πυραυλική πόλη». Στη συνέχεια χρησιμοποιούν τα συστήματα για να στοχεύσουν εγκαταστάσεις πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας με τη συμμετοχή των Χούθι της Υεμένης, να επιτεθούν σε εμπορικά πλοία που συνδέονται με το Ισραήλ, να χτυπήσουν αυτονομιστές Μπαλόχ στο Πακιστάν και αντάρτες στη Συρία, να τροφοδοτήσουν αυτό που αποκαλούν «Αξονα της Αντίστασης» που αποτελείται από ριζοσπαστικές φατρίες. Ο εξοπλισμός είναι αρκετές φορές πανομοιότυπος, παίρνουν τοπικές ονομασίες, αλλά η ηγεσία είναι η ίδια και βρίσκεται στην Τεχεράνη.

Ωστόσο, δεν λάμπουν όλα στην ιστορία του Χατζιζαντέχ. Οι Ισραηλινοί κατάφεραν σε ορισμένες περιπτώσεις να παραβιάσουν τον κύκλο προστασίας που έχει στηθεί γύρω του, τα υλικά που χρησιμοποιούνται δεν είναι πάντα καλά – ακόμη και στα αντίποινα του Σαββάτου φαίνεται ότι πολλά μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατέπεσαν λόγω βλάβης ή προβλημάτων. Ενα άλλο μεγάλο «λάθος» συνέβη στις 8 Ιανουαρίου 2020, όταν ιρανικός πύραυλος κατέρριψε ουκρανικό επιβατικό τζετ κοντά στην Τεχεράνη, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους οι 176 επιβαίνοντες. Το αεροσκάφος θεωρήθηκε εχθρικό, καθώς η περίοδος εκείνη ήταν ιδιαίτερα τεταμένη μετά τη δολοφονία του ιρανού στρατηγού Κασέμ Σουλεϊμανί στη Βαγδάτη από τους Αμερικανούς, που είχε γίνει πέντε ημέρες νωρίτερα. Μια καταστροφή την οποία οι Ιρανοί προσπάθησαν να καλύψουν τις πρώτες μέρες με διάφορες δικαιολογίες. Τελικά, μερικές ημέρες αργότερα, οι Ιρανοί παραδέχθηκαν πως πέρασαν το αεροπλάνο των Ουκρανικών Αερογραμμών για αμερικανικό πύραυλο κρουζ. Η ανακοίνωση προκάλεσε μεγάλες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο εσωτερικό της χώρας, με κάποιους Ιρανούς να τολμούν δημόσια να ζητούν την παραίτηση του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη Αλί Χαμενεϊ.

Είναι εύκολο να καταλάβουμε γιατί ο Χατζιζαντέχ αναφέρεται επανειλημμένα και δημόσια από το Τελ Αβίβ ως καθοριστικό πρόσωπο, σε σημείο που ορισμένοι τον υπέδειξαν ως πιθανό στόχο δολοφονίας. Δεν είναι λιγότερο ενδιαφέρουσες οι αναλύσεις που αναφέρουν ότι όλα αυτά ενισχύουν το γόητρο του στρατηγού μέσα στη χώρα του και ότι σύντομα θα υπάρξει κάποιου είδους επιβράβευση για όσα έχει κάνει «στην υπηρεσία του έθνους». Τα αντίποινα στο Ισραήλ προκάλεσαν περιορισμένη ζημιά, αλλά, όπως εξήγησε μια ιρανική πηγή στους «Financial Times», «αποκάλυψαν ότι είμαστε πιο τρελοί από όσο νομίζετε και έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε όλες τις συνέπειες». Φράση από ανώνυμο αξιωματούχο, άρα ατελής και ανοικτή στην προπαγάνδα, αλλά χρήσιμη για την κατανόηση του καθεστώτος στην Τεχεράνη.