Οι εκτιμήσεις του «γκουρού»

Η δουλειά του γίνεται πάντα πίσω από τα φώτα. Πολύ πριν από μία εκλογική Κυριακή, αλλά όχι μόνο, «διαβάζει» το πολιτικό σκηνικό, αναλύει ποιοτικά δεδομένα, προειδοποιεί, παραδίδει memo με τις συμβουλές του. Το έκανε για τον Κυριάκο Μητσοτάκη το 2019 και το 2023, το κάνει ξανά ενόψει της ευρωκάλπης, ως «αρχιτέκτονας» της γαλάζιας εκλογικής στρατηγικής. Ο αμερικανός επικοινωνιολόγος Σταν Γκρίνμπεργκ, στα 79 χρόνια του, βρίσκεται ξανά στην Αθήνα τα τελευταία 24ωρα, δίνοντας στρατηγικές κατευθύνσεις για την πορεία της ΝΔ προς την 9η Ιουνίου. Γεννημένος στη Φιλαδέλφεια και με σπουδές στο πανεπιστήμιο του Μαϊάμι και στο Χάρβαρντ άρχισε να εργάζεται ως πολιτικός αναλυτής – δημοσκόπος τη δεκαετία του 1980 και έγινε ο κύριος σύμβουλος στρατηγικής επικοινωνίας του Μπιλ Κλίντον στην εκλογική καμπάνια του 1992 η οποία τον οδήγησε στον Λευκό Οίκο. Στη λίστα των συνεργασιών του υπάρχουν ο Αλ Γκορ, ο Τόνι Μπλερ, ο Νέλσον Μαντέλα, ο Γκέρχαρντ Σρέντερ, ο Εχούντ Μπάρακ κ.ά. Είναι θολή η χρονική αφετηρία της συνεργασίας του με τον έλληνα Πρωθυπουργό, αν και φαίνεται ότι οι μεταξύ τους δίαυλοι μετρούν πλέον μια δεκαετία. Σίγουρα πάντως από το 2016 που ο Μητσοτάκης εγκαταστάθηκε στην Πειραιώς ως πρόεδρος της ΝΔ.

Σήμερα είναι κομβικός κρίκος στην αλυσίδα των συμβούλων στρατηγικής του Μητσοτάκη. Είναι οπωσδήποτε πρόσωπο-κλειδί στο γαλάζιο war room πριν από κάθε εκλογική αναμέτρηση. Η πραγματικότητα είναι ότι δεν έρχεται στην Ελλάδα μόνο στις άτυπες ή επίσημες προεκλογικές περιόδους. Η παρουσία του στο Μέγαρο Μαξίμου είναι συστηματοποιημένη, δεδομένου ότι έχει διά ζώσης συζητήσεις με τον Μητσοτάκη το λιγότερο μία φορά στο δίμηνο. Το τελευταίο διάστημα και ενώ ο Πρωθυπουργός ανεβάζει προεκλογικούς ρυθμούς, ο Γκρίνμπεργκ έχει εντείνει τα πηγαινέλα μεταξύ της βάσης του στην Ουάσιγκτον και της Αθήνας. Στο Μαξίμου άλλωστε μπορεί να μην έχει τον αποκλειστικά δικό του κλειστό χώρο – κάθε άλλο παρά περισσεύει η χωροταξική άνεση –, αλλά πάντα υπάρχει για εκείνον ένας ήσυχος χώρος. Εκεί όπου γράφει σημειώματα για τον Μητσοτάκη και παρουσιάζει στον στενό πυρήνα των πρωθυπουργικών συνεργατών τις κρυφές μετρήσεις του. Το πρωθυπουργικό επιτελείο τον γνωρίζει πλέον καλά, καθώς ο Γκρίνμπεργκ δεν συζητά αποκλειστικά με τον Μητσοτάκη. Βλέπει κατ’ ιδίαν και τους εξ απορρήτων του, ενώ ο ίδιος δεν βρίσκεται ποτέ μόνος του στην Αθήνα. Περίπου τέσσερις συνεργάτες του τον συνοδεύουν συνήθως επί ελληνικού εδάφους.

Πολύ πρόσφατα έτρεξε και παρουσίασε στο στενό επιτελείο του Πρωθυπουργού έναν κύκλο στοχευμένων μετρήσεων, καταγράφοντας το πολιτικό σκηνικό λίγες εβδομάδες πριν από την εκλογική «μάχη». Ο Γκρίνμπεργκ θεωρείται άλλωστε «γκουρού» στη μεθοδολογία των focus groups (ομάδες εστίασης), όπου βασίζεται σε μεγάλο βαθμό ο Μητσοτάκης για την «εξειδίκευση» των κυβερνητικών μηνυμάτων προς συγκεκριμένες ηλικιακές, επαγγελματικές και κοινωνικές ομάδες. Εν ολίγοις με βάση τα ποιοτικά δεδομένα ο Αμερικανός χαράσσει «ειδική» στρατηγική για «ειδικά» κοινά. Θεωρείται επίσης ο εμπνευστής της «θετικής» εκστρατείας του Μητσοτάκη, παρότι ως σύμβουλος στρατηγικής επικοινωνίας έχει στο ενεργητικό του και τη λεγόμενη αρνητική, επιθετική καμπάνια.

Οι γνώστες του παρασκηνίου επισημαίνουν μερικές από τις εισηγήσεις, ή ακριβέστερα τις κατευθύνσεις που είτε έχει δώσει ευθέως ο Γκρίνμπεργκ στον Μητσοτάκη είτε τις υποστηρίζει έντονα – και οι οποίες διακρίνονται στην πρωθυπουργική τακτική το τελευταίο διάστημα. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι ο Γκρίνμπεργκ διαπιστώνει, και εκείνος, την ενισχυτική τάση κομμάτων δεξιότερα της ΝΔ. Η εκτίμησή του ωστόσο προς τον Πρωθυπουργό είναι ότι δεν διαφαίνεται απειλή ανατροπής συσχετισμών. Είναι περισσότερο η συμπεριφορά της κυβέρνησης, η «ποιότητα» της προεκλογικής της καμπάνιας και το δικό της μήνυμα αυτά στα οποία επιμένει, προειδοποιώντας μεταξύ άλλων για τη σημασία η ΝΔ να μην παίρνει από τα μάτια της μια σειρά από «ατζέντες» που μπορεί να δημιουργήσουν πολιτικό πρόβλημα. Για παράδειγμα στα μέτωπα της ακρίβειας και της ασφάλειας έχουν χτυπήσει δυνατά τα «καμπανάκια» Γκρίνμπεργκ. Επιμένει, κατά τις ίδιες πληροφορίες, σε κάτι ακόμα ενόψει των ευρωεκλογών, καταγράφοντας προσώρας τον αριθμό «3» μπροστά από το εκλογικό ποσοστό της ΝΔ: στην ανάγκη η κυβέρνηση να μην παίρνει τα μάτια της ούτε από το Κέντρο, καθώς και στην ανάγκη ο Μητσοτάκης να απευθύνεται στους μετριοπαθείς με ισχυρό «ευρωπαϊκό» μήνυμα. Οι κατευθύνσεις του Γκρίνμπεργκ διακρίνονται πίσω από τις πρόσφατες αναφορές του Μητσοτάκη στο κίνημα «Μένουμε Ευρώπη» και στα «πέτρινα χρόνια της κρίσης, όταν ο κίνδυνος η Ελλάδα να εξοριστεί από την κοίτη της έφερε κοντά μας δυνάμεις της πατριωτικής ευθύνης, του δημοκρατικού εκσυγχρονισμού». Τον ίδιο βλέπουν αρκετοί και πίσω από την επιλογή Μητσοτάκη να έχει προσώρας ως βασικό αντίπαλο τον ΣΥΡΙΖΑ και τον Στέφανο Κασσελάκη, χωρίς να λείπουν οι απαντήσεις σε υψηλούς τόνους και προς τον Νίκο Ανδρουλάκη και το ΠΑΣΟΚ εφόσον η Χαριλάου Τρικούπη ξεκινά τις επιθέσεις. Στη μεγάλη εικόνα ο Γκρίνμπεργκ παραμένει κατά τ’ άλλα υπέρμαχος της «θετικής εξαγγελίας» και του «προγραμματικού λόγου» για τον Μητσοτάκη – συνταγή που ακολουθήθηκε στις προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο αμερικανός σύμβουλος εμπλέκεται στην ελληνική πραγματικότητα, καθώς είχε καταπιαστεί με την προετοιμασία των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 σε επίπεδο επικοινωνιακής στρατηγικής. Η κύρια δραστηριότητά του πάντως παραμένει στις ΗΠΑ. Εχοντας περάσει από τα έδρανα του Yale ως καθηγητής, ίδρυσε από ένα υπόγειο στην Ουάσιγκτον στις αρχές της δεκαετίας του 1980 την εταιρεία πολιτικών ερευνών Greenberg Quinlan Rosner Research, της οποίας τα ηνία σήμερα κρατά, μεταξύ άλλων, η κόρη του Αννα.