Οταν η ελληνική Ιστορία εμπνέει την κλασική μουσική

Η νέα δισκογραφική δουλειά της μεσοφώνου Ελένης Μαραγκού με τίτλο «Greek Songs by Non-Greek Composers» κυκλοφορεί από τη βελγική εταιρεία Etcetera Records. Συνοδευόμενη από τον αρχιμουσικό Γιώργο Ζιάβρα στο πιάνο, η Μαραγκού ερμηνεύει κύκλους «ελληνικών τραγουδιών» γραμμένους από τους Λένοξ Μπέρκλεϊ, Ντμίτρι Σοστακόβιτς, Αντονίν Ντβόρζακ, Μορίς Ραβέλ και Χέρμαν Ρόιτερ. Στον κύκλο τραγουδιών του Ρόιτερ συμμετέχει η σολίστ στη βιόλα Αγγέλα Γιαννάκη. Το περιεχόμενο των τραγουδιών αφορά τρεις διαφορετικές περιόδους της ελληνικής Ιστορίας: αρχαιότητα, Ελληνική Επανάσταση, μεταπολεμική περίοδο.

Ποια είναι τα διαφορετικά πρόσωπα της Ελλάδας που αναδεικνύονται μέσα από τους κύκλους των τραγουδιών;

Το περιεχόμενο αυτών των τραγουδιών σχετίζεται με τρεις διαφορετικές περιόδους της ελληνικής Ιστορίας, την αρχαιότητα, την Ελληνική Επανάσταση του 1821, και τη μεταπολεμική περίοδο. Συναντούμε, λοιπόν, την Ελλάδα της αρχαιότητας μέσα από τους κύκλους των Λένοξ Μπέρκλεϊ και Χέρμαν Ρόιτερ οι οποίοι μελοποίησαν Σαπφώ, Αντίπατρο και Πλάτωνα. Τα θέματα των τραγουδιών προέρχονται συχνά από τη Μυθολογία, είναι εμπνευσμένα από τους έλληνες φιλοσόφους και γεμάτα με εικόνες από αρκαδικά τοπία και αρχαίους έλληνες θεούς. Επίσης, βλέπουμε την Ελλάδα των απελευθερωτικών αγώνων του 1821 με την έμπνευση που προσφέρει ο ηρωισμός των Ελλήνων, να αντικατοπτρίζεται στα έργα των Αντονίν Ντβόρζακ και Μορίς Ραβέλ, οι οποίοι μελοποίησαν δημοτικά και κλέφτικα τραγούδια.

Τέλος, η γενναιότητα και οι αγώνες των Ελλήνων στη σύγχρονη ιστορία τους, αποτελούν μια ακόμα πηγή έμπνευσης. Ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς στην περίοδο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο εναρμόνισε τέσσερα τραγούδια διαφορετικών προελεύσεων, δύο δημοτικά και δύο τραγούδια της αντίστασης, όλα μαζί σε έναν κύκλο. Αυτά αποτέλεσαν τα «ελληνικά» τραγούδια του.

Πώς δουλέψατε εσείς προσωπικά για τις απαιτήσεις που είχε κάθε σύνθεση;

Συνδυάζοντας περισσότερες διαφορετικές προσεγγίσεις: Αφενός, την καθαρά μουσική και τεχνική, η οποία εμπεριείχε και την πρόκληση της μελέτης των πολλών διαφορετικών γλωσσών, τόσο σε ό,τι αφορά τα ρωσικά και τσεχικά που είναι γλώσσες που δεν μιλώ, όσο και τις υπόλοιπες, που κάθε μια έχει τη δική της ιδιαίτερη έκφραση. Αφετέρου, την πιο «λογοτεχνική», την κατανόηση των ποιημάτων εντελώς διαφορετικών εποχών και ύφους. Μελετώντας π.χ. πολλά από τα εναρμονισμένα δημοτικά τραγούδια, βρήκα και διάβασα και περισσότερες από μία εκδοχές των αυθεντικών ελληνικών δημοτικών. Τέλος, ερευνώντας και το γενικότερο κάδρο μέσα στο οποίο ο κάθε συνθέτης έγραψε το έργο, προσθέτοντας έτσι κάποιες πληροφορίες για το στυλ του.

Υπάρχει κάτι που ανακαλύψατε μέσα από αυτήν τη διαδικασία για τον τρόπο που οι ξένοι συνθέτες προσέγγισαν την έννοια της Ελλάδας και της Ιστορίας της;

Το γεγονός ότι οι διαφορετικές στιγμές της Ιστορίας μας έχουν υπάρξει στοιχείο έμπνευσης για τόσους συνθέτες διαφορετικών εθνικοτήτων καθιστά την Ελλάδα πανταχού παρούσα στον παγκόσμιο πολιτισμικό ιστό.

Πώς θα περιγράφατε πλέον τη συνεργασία σας με τον Γιώργο Ζιάβρα;

Αυτή δεν είναι η πρώτη μας συνάντηση με τον Γιώργο Ζιάβρα. Γνωριζόμαστε ήδη κάποια χρόνια, έχουμε ξανασυμπράξει και στη Γερμανία και στην Ελλάδα σε έργα εντελώς διαφορετικού ύφους και η συνεργασία μας είναι κάθε φορά εμπνευστική. Στην ηχογράφηση αυτού του άλμπουμ, τον γνώρισα όμως πρώτη φορά ως πιανίστα, να συνοδεύει έχοντας και τη σφαιρικότητα της ματιάς του μαέστρου, που πίσω από τους ήχους του πιάνου ακούει και όργανα ορχήστρας. Επίσης, θα ήθελα στη συνεργασία να αναφέρω και την πολύτιμη συνδρομή της εξαιρετικής Αγγέλας Γιαννάκη στο σόλο της βιόλας στον κύκλο τραγουδιών του Χέρμαν Ρόιτερ.