Δημοψηφίσματα της Ιρλανδίας: τι πήγε στραβά και τι συμβαίνει τώρα;

Οι προτάσεις για αναδιατύπωση του Συντάγματος της Ιρλανδίας του 1937 προκειμένου να απαλλαγεί από την παρωχημένη γλώσσα σχετικά με τον ρόλο των γυναικών και τη φύση της οικογένειας απορρίφθηκαν σε ένα διπλό δημοψήφισμα που διεξήχθη το Σάββατο στη χώρα.

Ολα τα μεγάλα πολιτικά κόμματα είχαν υποστηρίξει «ναι» και για τα δύο θέματα και ο πρωθυπουργός Λέο Βαράντκαρ είχε προειδοποιήσει ότι οποιοδήποτε άλλο αποτέλεσμα θα ήταν οπισθοδρόμηση για τη χώρα. Ομως τα αποτελέσματα ήταν δύο ηχηρά «όχι, όχι». Τι πήγε στραβά λοιπόν και τι θα συμβεί τώρα;

Τι αφορούσαν τα δημοψηφίσματα της Ιρλανδίας;

Υπήρξαν δύο ταυτόχρονα δημοψηφίσματα, το καθένα σχεδιασμένο για να αλλάξει τμήματα ενός Συντάγματος που γράφτηκε το 1937 υπό την επιρροή της Καθολικής Εκκλησίας. Το άρθρο 41 αναφέρεται στον ρόλο της γυναίκας στο σπίτι και ορίζει την οικογένεια ως μονάδα βασισμένη στον γάμο.

Η κυβέρνηση είπε ότι η γλώσσα είναι παλιομοδίτικη και δεν αναγνώριζε τα ανύπαντρα ζευγάρια, επομένως ζήτησε από τους ψηφοφόρους να εγκρίνουν δύο αλλαγές. Η τροπολογία για την οικογένεια θα είχε διευρύνει τον ορισμό της οικογένειας ώστε να συμπεριλάβει τις «διαρκείς σχέσεις» και η τροπολογία περί φροντίδας θα είχε αντικαταστήσει την αναφορά στις γυναίκες στο σπίτι με μια νέα διάταξη που αναγνωρίζει τον ρόλο εκείνων που φροντίζουν, ασχέτως φύλου.

Ποιο ήταν το αποτέλεσμα;

Δύο κατηγορηματικά όχι: το 67% απέρριψε την οικογενειακή τροπολογία, έναντι 32% που ψήφισε «ναι», και 74% απέρριψε την τροπολογία για τη φροντίδα, έναντι 24% που ψήφισε «ναι». Η συμμετοχή ήταν 44%. Ηταν μια αναπάντεχη ήττα όχι μόνο για την κυβέρνηση αλλά για ολόκληρο το πολιτικό κατεστημένο. Τόσο η κυβέρνηση όσο και το Σιν Φέιν και τα άλλα κόμματα της αξιωματικής αντιπολίτευσης είχαν υποστηρίξει τα «ναι», όπως και πολλοί θεσμοί και ομάδες υπεράσπισης δικαιωμάτων.

Οι συντηρητικές αξίες κυριαρχούν στην Ιρλανδία;

Οχι. Η φιλελεύθερη παλίρροια που σάρωσε στο δημοψήφισμα για τα ομόφυλα ζευγάρια του 2015 και το δημοψήφισμα για τις αμβλώσεις το 2018 υπάρχει και σήμερα. Οι έρευνες έδειξαν ευρεία υποστήριξη για την τροποποίηση του Συντάγματος. Αλλά η πλευρά του «ναι» απέτυχε στην εκστρατεία, αφήνοντας τους ψηφοφόρους μπερδεμένους, αβέβαιους και χωρίς έμπνευση. Οι τροπολογίες ήταν δύσκολο να εξηγηθούν και να γίνουν κατανοητές. Ορισμένοι φιλελεύθεροι δικηγόροι και μελετητές προειδοποίησαν ότι τα δικαστήρια θα πρέπει να αποφασίσουν τι συνιστούν «διαρκείς σχέσεις», δημιουργώντας πιθανές ανεπιθύμητες συνέπειες για τη φορολογία, την ιθαγένεια και άλλα ζητήματα.

Ορισμένες φεμινιστικές ομάδες είπαν ότι οι τροπολογίες δεν προχώρησαν αρκετά και απέκλεισαν την κρατική ευθύνη για τη φροντίδα, αφήνοντας το κύριο βάρος ακόμα στις γυναίκες. Το αποτέλεσμα ήταν διάχυτες αμφιβολίες και μια αίσθηση άσκοπων βιαστικών σύνθετων αλλαγών. «Εάν έχετε αμφιβολίες, μην το κάνετε τώρα», είπε ένας ψηφοφόρος μιλώντας σε πολιτική συγκέντρωση.

Ποιες θα είναι οι επιπτώσεις;

Πρόκειται για ένα ταπεινωτικό πλήγμα για τον κυβερνητικό συνασπισμό των κομμάτων Fine Gael, Fianna Fáil και των Πρασίνων, που ενορχήστρωσαν το δημοψήφισμα το οποίο εξελίχθηκε σε φιάσκο.

Τα κόμματα φαίνονται ανεπαρκή και υπάρχουν εκκλήσεις για παραιτήσεις υπουργών. «Οταν χάνεις με τέτοιου είδους διαφορά, υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που έκαναν λάθος και σίγουρα είμαι ένας από αυτούς», είπε ο Βαράντκαρ, αν και η δική του θέση φαίνεται ασφαλής. Η κυβέρνηση θα προσπαθήσει να χαράξει μια γραμμή και να προχωρήσει γρήγορα. Θα παρηγορηθεί από το γεγονός ότι τα κόμματα της αντιπολίτευσης εμφανίζονται επίσης εκτός επαφής με τον κόσμο. Αλλωστε υπάρχουν πολλοί υπεύθυνοι γι’ αυτή την ήττα.

Θα γίνει άλλη προσπάθεια;

Οχι πριν από τις επόμενες εκλογές, που πρέπει να γίνουν μέσα σε έναν χρόνο. «Η επόμενη κυβέρνηση θα πρέπει να επανέλθει στο θέμα και να εξετάσει την εκστρατεία και ποια ήταν τα επιχειρήματα που άξιζαν αρνητική ψήφο και στις δύο περιπτώσεις», δήλωσε ο Ιμον Ράιαν, ηγέτης του κόμματος των Πρασίνων.