Πόσα ζευγάρια έχουν ενωθεί με τα δεσμά του συμφώνου συμβίωσης

«Ριζοσπαστικό και πρωτοποριακό, τουλάχιστον για την ελληνική πολιτική πραγματικότητα»: με αυτά τα λόγια το 2008 ο τότε υπουργός Δικαιοσύνης, Σωτήρης Χατζηγάκης, είχε… υποδεχθεί το σύμφωνο συμβίωσης για τα ετερόφυλα ζευγάρια. Δεκαέξι χρόνια μετά, η ελληνική κοινωνία βρίσκεται ένα βήμα πριν ενσωματώσει τα νέα δεδομένα που αφορούν τα ζευγάρια του ίδιου φύλου.

Και ενώ η αποδοχή του συμφώνου συμβίωσης ήταν στην αρχή αρκετά… χλιαρή, καθώς έως το 2013 ελάχιστα ζευγάρια προχωρούσαν στην υπογραφή του – μόλις 581 σύμφωνα συνάπτονται το 2013, έναντι 47.000 γάμων –, πλέον έχουν φτάσει το 2021 στο 30% του ετησίως συναπτόμενου αριθμού γάμων. Το δε 2022 13.157 ζευγάρια επέλεξαν να μην ανέβουν τα σκαλιά της εκκλησίας αλλά να ανοίξουν την πόρτα του συμβολαιογραφικού γραφείου. Σύμφωνα, μάλιστα, με την Απογραφή του 2021, στην Ελλάδα υπάρχουν 39.984 ζευγάρια που έχουν ενωθεί με τα δεσμά του… συμφώνου συμβίωσης.

ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ Η ΑΝΟΔΟΣ. Οπως σημειώνει ο διδάκτωρ Δημογραφίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, μεταδιδακτορικός ερευνητής του Ερευνητικού Προγράμματος (ΕΛΙΔΕΚ) «Δημογραφικά Προτάγματα στην Ερευνα και Πρακτική στην Ελλάδα», Γιώργος Κοντογιάννης, η άνοδος των συμφώνων συμβίωσης οφείλεται και στο γεγονός ότι με την υπογραφή του επισημοποιείται γρηγορότερα ένας δεσμός και ευκολότερα μπορεί κανείς να το λύσει. «Παράλληλα, η αύξηση που παρατηρείται στον αριθμό των συμφώνων ενδεχομένως να οφείλεται και στη μικρότερη επίδραση που φαίνεται να έχει στις νέες γενιές η Εκκλησία».

Το 2015 στη χώρα μας το σύμφωνο συμβίωσης επεκτάθηκε και στα ζευγάρια του ίδιου φύλου. Είναι ενδεικτικό πως σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ στα σύμφωνα συμβίωσης του 2019 περιλαμβάνονται 199 σύμφωνα συμβίωσης μεταξύ ανδρών και 54 μεταξύ γυναικών, ενώ το 2022 υπεγράφησαν 394 σύμφωνα μεταξύ ανδρών και 113 σύμφωνα μεταξύ γυναικών.

Τι λένε οι αριθμοί. Αξίζει να σημειωθεί πως η πρώτη χώρα που έδωσε στα ομόφυλα ζευγάρια τη δυνατότητα να επισημοποιήσουν τη συμβίωσή τους ήταν η Δανία το 1989, ενώ η πρώτη χώρα στον πλανήτη που θεσπίζει τον γάμο για τα ομόφυλα ζευγάρια είναι η Ολλανδία το 2001. Ακολουθούν το Βέλγιο το 2003 και η Ισπανία το 2005.

Στην Ελλάδα η εκτός γάμου τεκνοποίηση είναι διαχρονικά η χαμηλότερη στον ευρωπαϊκό χώρο. Μόλις το 2,5% των παιδιών γεννιούνται εκτός γάμου στις αρχές της δεκαετίας του 1990, 4% το 2000 και 7,3% το 2010. Σύμφωνα με τον κ. Κοντογιάννη, η τάση απόκτησης απογόνων εκτός του παραδοσιακού γάμου εντείνεται από τα τέλη της δεκαετίας του 2000 και μετά. Το 2015 μόλις το 8,2% των παιδιών που αποκτώνται εκτός γάμου προέρχονται από ζευγάρια τα οποία έχουν επισημοποιήσει την εκτός γάμου συμβίωσή τους, ενώ το ποσοστό αυτό έχει ανέλθει στο 33,5% το 2020 και στο 44,2% το 2021.