Οι πολιτικάντηδες

Ο κυβερνητικός ανασχηματισμός που έγινε την περασμένη εβδομάδα στη Γαλλία ήταν μια ακόμα αφορμή για να ξεδιπλωθεί η λεγόμενη «politique politicienne»· μια μορφή διαχείρισης και άσκησης της εξουσίας γνώριμη τόσο στους Γάλλους όσο και στους Έλληνες. Έχω σχολιάσει πολλές φορές τις ομοιότητες των πολιτικών ηθών μεταξύ των δύο χωρών -και δεν είμαι η μόνη. Εδώ εντοπίζω δύο πρόσφατα γεγονότα. Το πρώτο: ο νέος πρωθυπουργός Γκαμπριέλ Ατάλ -τον οποίον θεωρώ μεγάλο πολιτικό ταλέντο- διόρισε υπουργό Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων τον πρώην σύντροφό του, Στεφάν Σεζουρνέ. Aν και δεν αμφισβητώ τις ικανότητες του Στεφάν Σεζουρνέ ο οποίος υπήρξε οικονομικός σύμβουλος του Εμμανουέλ Μακρόν, νομίζω ότι στα υπουργικά συμβούλια δεν θα έπρεπε να συνυπάρχουν άνθρωποι με τόσο στενές προσωπικές σχέσεις. Όμως, αυτή η παράδοση είναι αποδεκτή στη Γαλλία με τη δικαιολογία ότι λίγοι αξίζουν, ότι δεν υπάρχουν πολλές επιλογές, κι εξάλλου «ο κόσμος είναι μικρός». Έτσι, ο νεποτισμός, ως στοιχείο της politique politicienne, διατρέχει τους μηχανισμούς από το χαμηλότερο επίπεδο -ο πρώην πρωθυπουργός Φρανσουά Φιγιόν είχε τοποθετήσει τη σύζυγό του, την Πενελόπ, στον δήμο της μικρής πόλης Σολέσμ (όπου δεν πατούσε ποτέ το πόδι της)- μέχρι το ανώτερο: για παράδειγμα, ο Φρανσουά Μιτεράν είχε προσλάβει ως σύμβουλο αφρικανικών υποθέσεων τον γιο του, τον Ζαν Κριστόφ, «μετά από επιμονή της μητέρας του, της Ντανιέλ» όπως είχε ακουστεί τότε· ο Νικολά Σαρκοζύ έχωσε τον δικό του γιο, τον Ζαν, στη θέση του επικεφαλής της Δημόσιου Ιδρύματος Διαχείρισης Άμυνας και ο πρόεδρος Φρανσουά Ολλάντ διόρισε στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας την πρώην σύζυγό του, Σεγκολέν Ρουαγιάλ, για να εξιλεωθεί αφού την απάτησε και την εγκατέλειψε. (Το ότι ο Ζαν Κριστόφ Μιτεράν ενεπλάκη σε σκάνδαλο λαθρεμπορίου όπλων με την Ανγκόλα και το ότι, γενικά, τα περισσότερα οικεία πρόσωπα των ηγετών αποδεικνύονται ακατάλληλα ξεπερνά τον σκοπό αυτού του άρθρου). Η ουσία είναι ότι, ιδιαίτερα σε πόστα σχετικά με την Εθνοσυνέλευση -σύμβουλοι, ακόλουθοι Τύπου, γραμματείς, παρατρεχάμενοι- προσγειώνονται τέκνα, ανίψια, εραστές και σύζυγοι των εκλεγμένων με την πρόφαση ότι υπάρχει μεταξύ τους συνεννόηση και εμπιστοσύνη. Τώρα, ο Γκαμπριέλ Ατάλ, μολονότι φέρνει φρέσκο αέρα στη γαλλική κυβέρνηση, νομίζω πως δεν αντιστάθηκε στον πειρασμό του νεποτισμού. Εκτός βεβαίως αν ο Στεφάν Σεζουρνέ επιδείξει μοναδικές ιδιότητες. Περιμένω να δω.

Η δεύτερη εκδήλωση politique politicienne αφορά τον διορισμό της Ρασίντα Ντατί στο Υπουργείο Πoλιτισμού. Η Ρασίντα Ντατί υπήρξε υπουργός Δικαιοσύνης επί προεδρίας Νικολά Σαρκοζύ και βεβαίως στέλεχος των Ρεπουμπλικανών. Δεν μου γεμίζει το μάτι: ίσως την αδικώ· πιστεύω ότι η παρουσία της σε υπεύθυνες θέσεις, συμπεριλαμβανομένης της δημαρχίας του 7ου διαμερίσματος του Παρισιού, οφείλεται λιγότερο στην αξία της και περισσότερο σε θετική διάκριση (έχει καταγωγή από το Μαγκρέμπ). Σε θετική διάκριση αποδίδω κι αυτή την υπουργοποίηση ιδιαίτερα εφόσον η Ντατί δεν έχει ιδέα από πολιτιστικά θέματα. Επιπλέον, κατηγορείται για δωροληψία: είναι ύποπτη ότι τσέπωσε 900.000 ευρώ από τη Renault· η υπόθεση εξετάζεται εδώ και τρία χρόνια. (Στη Γαλλία, καθώς το μισό πολιτικό προσωπικό κατηγορείται για κάτι, οι επιλογές ατόμων που δεν «εξετάζονται» είναι περιορισμένες.)

Πάντως, το άνοιγμα των Mακρόν-Ατάλ προς την κεντροδεξιά μού φαίνεται ευεργετικό στην κατεύθυνση μιας καλοήθους συναίνεσης: αυτή η συναίνεση έχει υπαρξιακή σπουδαιότητα για τη Γαλλία. Πλην όμως, μόλις η Ντατί δέχτηκε τον διορισμό, οι Ρεπουμπλικανοί τη διέγραψαν από το κόμμα διότι προσχώρησε στη «μακρονία». Η κεντροδεξιά φοβάται μήπως η «μακρονία» σφετεριστεί τον πολιτικό της χώρο· και για να διασωθεί, ερωτοτροπεί με την Εθνική Συσπείρωση. Φαντάζομαι τον πρόεδρο των Ρεπουμπλικανών Ερίκ Σιοτί να κάνει βουντουδάκια στον Μακρόν· να τρυπάει πάνινο ομοίωμά του με καρφίτσες. Με λίγα λόγια, γίνονται καβγάδες χωρίς βάση, όπως φάνηκε κι από τη διαμάχη για το νομοσχέδιο περί μετανάστευσης: οι Ρεπουμπλικανοί, αφού μας ταλαιπώρησαν με τις δήθεν επιφυλάξεις τους, το υπερψήφισαν, ως όφειλαν, ενώ από το κόμμα της υποτιθέμενης πλειοψηφίας υπήρξαν διαρροές. Υπενθυμίζω ότι στις 19 Δεκεμβρίου, όταν ψηφίστηκε στην Εθνοσυνέλευση ο νέος νόμος περί ελέγχου της μετανάστευσης ο οποίος αναβαθμίζει (κάπως) τις απαιτήσεις για την είσοδο και την παραμονή στη χώρα, 59 βουλευτές του κόμματος Αναγέννηση είτε απείχαν, είτε τον καταψήφισαν. Το νομοσχέδιο πέρασε με τις ψήφους της δεξιάς.

Εν πάση περιπτώσει, ο Ερίκ Σιοτί, ανακοίνωσε την εκπαραθύρωση της Ντατί προσθέτοντας ότι η υπουργοποίησή της «ατιμάζει το κόμμα». Στη συνέχεια, ο επικεφαλής της νεολαίας των Ρεπουμπλικανών, Γκιλέμ Καραγιόν, συνεχίζοντας τη φρασεολογία που θυμίζει κομμουνιστικά κόμματα, δήλωσε ότι η Ρασίντα είναι μεγάλη οπορτούνα. Σ’ αυτό δεν μπορώ να μη συμφωνήσω: μέχρις όλως προσφάτως η Ρασίντα Ντατί καθύβριζε τον Μακρόν. Παρ’ όλ’ αυτά, η Γαλλία χρειάζεται, όπως είπα, πολιτικές συνενώσεις και η προεδρία, που αντιλαμβάνεται αυτή την ανάγκη, έχει κάνει επανειλημμένες προσπάθειες να συνεργαστεί με κεντροαριστερά στελέχη. Πλην όμως, οι Σοσιαλιστές, με την ίδια λογική της «προδοσίας», αρνούνται οποιαδήποτε επαφή με το μακρονικό μίασμα, ενώ αντιθέτως κάποιοι από την κεντροδεξιά, όπως η Ντατί, η Αμελί Ουντέα – Καστέρα και η Κατρίν Βοτρίν ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα. À propos, σημειώνω ότι μόλις η Αμελί Ουντέα – Καστέρα διορίστηκε στο υπουργείο Αθλητισμού και Παιδείας, δέχτηκε επικρίσεις της αριστεράς επειδή «στέλνει τα παιδιά της σε ιδιωτικό σχολείο». Έπρεπε να απαντήσει «επειδή με την αριστεροσύνη που επιβάλατε στο δημόσιο σχολείο, παράγουμε αναλφάβητους», αλλά απέφυγε να οξύνει τα πνεύματα.

Την πολιτική προώθησης των κομματικών συμφερόντων εις βάρος των συμφερόντων των λαών συνοδεύουν διάφορες παραλλαγές ανθρώπινης βλακείας -τόσο στη Γαλλία όσο και στην Ελλάδα: αν άκουσα καλά, κάποιο στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ ξεστόμισε ότι «με το να υπερψηφίσει η αριστερά το νομοσχέδιο του Μητσοτάκη για τα ομόφυλα ζευγάρια διευκολύνει τη δεξιά κυβέρνηση». Προστίθεται η πόζα μερικών στελεχών του ΠΑΣΟΚ που χαρακτηρίζουν το εν λόγω νομοσχέδιο «δειλό βήμα» (ποιο θα ήταν το δικό τους «τολμηρό» βήμα;) η οποία μου φαίνεται η επιτομή της ευτελούς πολιτικής.