Πράσινο φως για ένταξη Σουηδίας στο ΝΑΤΟ

Σε μια κίνηση που συνιστά ευχάριστη έκπληξη για τις Βρυξέλλες και την Ουάσιγκτον προχώρησε χθες ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, πραγματοποιώντας στροφή 180 μοιρών σε σύγκριση με την πολιτική που ακολουθούσε στο συγκεκριμένο θέμα εδώ και αρκετούς μήνες. Συγκεκριμένα, όπως ανέφερε η λιτή ανακοίνωση την οποία ανάρτησε η τουρκική προεδρία χθες το απόγευμα στην πλατφόρμα Χ, «το πρωτόκολλο για την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ υπογράφτηκε στις 23 Οκτωβρίου 2023 από τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και στάλθηκε στη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση» – εκεί όπου (αν και δεν υπάρχει σφιχτό χρονοδιάγραμμα) είναι μάλλον απίθανο να μην εγκριθεί, καθώς οι βουλευτές της πλειοψηφίας δεν θα αμφισβητήσουν το «πράσινο φως» του προέδρου.  Είναι γεγονός, βεβαίως, ότι ο Ερντογάν είχε προαναγγείλει, κατά τη διάρκεια της τελευταίας συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ, την παραπομπή του πρωτοκόλλου στη Βουλή μετά την 1η Οκτωβρίου, όταν θα συνεδρίαζε εκ νέου η ολομέλεια μετά τις θερινές διακοπές. Ωστόσο, αρκετά κυβερνητικά στελέχη είχαν αφήσει να εννοηθεί ότι αυτό δεν επρόκειτο να γίνει άμεσα, καλώντας τη Στοκχόλμη να λάβει περαιτέρω μέτρα καταπολέμησης των κούρδων «τρομοκρατών» του ΡΚΚ και του YPG στο έδαφός της.

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ, εξέφρασε την ικανοποίησή του για την εξέλιξη, καλώντας σε ταχεία έγκριση του πρωτοκόλλου από την τουρκική βουλή. Από την πλευρά του, λίγη ώρα μετά την ανακοίνωση της τουρκικής προεδρίας, ο πρωθυπουργός της Σουηδίας Ουλφ Κρίστερσον χαιρέτισε την απόφαση του Ερντογάν και της Αγκυρας, κάνοντας λόγο για «καλή είδηση». «Προσμένουμε να γίνουμε μέλος του ΝΑΤΟ» σημείωσε χαρακτηριστικά, ελπίζοντας πως ξεπεράστηκε οριστικά το τελευταίο εμπόδιο. Υπενθυμίζεται πως εκτός της Τουρκίας υπάρχει μια ακόμη χώρα που δεν έχει εγκρίνει το πρωτόκολλο. Πρόκειται για την Ουγγαρία του Βίκτορ Ορμπαν, η οποία όμως πολύ δύσκολα θα συνεχίσει το «αντάρτικο», καθώς κάτι τέτοιο θα την απομόνωνε ακόμη περισσότερο από τους εταίρους της, οι οποίοι ήδη πνέουν μένεα για τη στάση της απέναντι στη Ρωσία και την πρόσφατη χειραψία ανάμεσα σε Ορμπαν και Πούτιν στο Πεκίνο.

Τι κρύβει η «στροφή»

Υπενθυμίζεται ότι Σουηδία και Φινλανδία είχαν καταθέσει επισήμως τις αιτήσεις τους για ένταξη στο ΝΑΤΟ τον Ιούνιο του 2022, στο φόντο της επίθεσης της Ρωσίας στην Ουκρανία και των νέων δεδομένων που αυτή δημιουργούσε στη Βόρεια Ευρώπη. Οι αιτήσεις έγιναν αμέσως δεκτές καταρχήν, όμως η τυπική διαδικασία προέβλεπε την έγκρισή τους από όλα ανεξαιρέτως τα κράτη-μέλη. Η Τουρκία, ωστόσο, αν και είπε το «ναι» για τη Φινλανδία από νωρίς, επέμενε μέχρι πρόσφατα στη στάση της απέναντι στη Σουηδία, επικαλούμενη την έλλειψη συνεργασίας για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας – όπως, επίσης, για ανοχή απέναντι στις ακροδεξιές διαδηλώσεις που συνοδεύονταν από κάψιμο αντιτύπων του Κορανίου.

Φαίνεται, πάντως, ότι καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι εξελίξεις που έχουν να κάνουν με την υπόθεση του εκσυγχρονισμού σημαντικού αριθμού τουρκικών αεροσκαφών F-16 και η προμήθεια δεκάδων νέων από τις ΗΠΑ, που είχε κολλήσει και στο «βέτο» Ερντογάν για τη Σουηδία. Ομως, η πρόσφατη αποχώρηση του γερουσιαστή Μπομπ Μενέντεζ από την ηγεσία της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων άλλαξε τα δεδομένα για την Αγκυρα, η οποία αποφάσισε να προχωρήσει σε εκείνη την κίνηση που θεωρεί ότι θα ξεμπλοκάρει οριστικά την παραπάνω συμφωνία.  Αναμφίβολα, δε, ρόλο για την αλλαγή της τουρκικής στάσης έπαιξαν και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, που έχουν προκαλέσει συναγερμό και στις ΗΠΑ. Αυτή την περίοδο, άλλωστε, ο Τζο Μπάιντεν θέλει να έχει όσο το δυνατόν λιγότερους επιπλέον «πονοκεφάλους» και ίσως οργιζόταν με αυτούς οι οποίοι τους προκαλούν – κάτι που ο Ερντογάν μάλλον κατάλαβε…