Μια ζωή αφιερωμένη στην ασφάλεια των πτήσεων

Ηταν ο τελευταίος εν ζωή ιπτάμενος που συμμετείχε στον πόλεμο της Κορέας. Σε λίγους ανθρώπους η λέξη αεροπόρος μπορεί να ταυτιστεί τόσο έντονα όσο με τον Ακριβό Τσολάκη, τον γερόλυκο των αιθέρων, που έφυγε από τη ζωή στις αρχές της εβδομάδας, σε ηλικία 93 χρόνων.

Μια ζωή μέσα και δίπλα στα αεροπλάνα. Στην Πολεμική Αεροπορία με τα Spitfire, στην Κορέα με τις «Ντακότες» και στην Ολυμπιακή των «χρυσών χρόνων», με τα τζετ. Πάνω απ’ όλα ξεχώρισε για την τεράστια προσφορά του στην αεροπορική ασφάλεια, από το 1959, έπειτα από τις σπουδές του στην Αμερική.

Ευσταλής και πνευματώδης έως το τέλος, με μεγάλη γκάμα ενδιαφερόντων πέρα από τα αεροπλάνα, και με μία άκρως ενδιαφέρουσα αυτοβιογραφία (το «Τόλμα!») για όσους θα ήθελαν να μάθουν περισσότερα γι’ αυτόν τον «ωραίο Ελληνα».

Ηταν ένας ακούραστος πρωτοπόρος της μάχης για την προστασία της ζωής των άλλων στον αέρα, σπάζοντας όλα τα ρεκόρ ασφαλείας. Οπως συνήθιζε να λέει, «έχω μολυνθεί με τον ιό της ασφάλειας πτήσεων και έκτοτε είμαι αθεράπευτος, με ένα κομμάτι του μυαλού μου να είναι προσκολλημένο εκεί».

«Πολλών θνητών γνώρισε τρόπους κι έζησε πλήθος συμφορές στους ουρανούς η ψυχή του…». Ο παραφρασμένος στίχος της «Οδύσσειας», μέρη της οποίας απήγγειλε συχνά από μνήμης ο Ακριβός Τσολάκης, αποτυπώνει πλήρως την περιπετειώδη ζωή του.

Θεσσαλονικιός, με ρίζες από τα Βασιλικά, ήταν λάτρης του Ομήρου και γνώστης των αρχαίων ελληνικών. Είχε εντρυφήσει στην κινεζική φιλοσοφία, ήταν δάσκαλος του καράτε και μιλούσε άπταιστα επτά ξένες γλώσσες.

Γεννήθηκε στις 17 Νοεμβρίου 1930. Ακόμα και η γέννησή του ήταν μια περιπέτεια. Χαριτολογώντας, αυτοσυστηνόταν ως «άθλιος επταμηνίτης», αφού γεννήθηκε πρόωρα, μελανιασμένος από την ταλαιπωρία και χωρίς ανάσα. Επέζησε χάρη στην παρέμβαση του γιατρού πατέρα του, που υπέδειξε στον μαιευτήρα να διευρύνει με νυστέρι την τραχεία του, σημάδι που κουβαλούσε έως το τέλος.

Εγινε διεθνώς γνωστός ως κορυφαίος διερευνητής αεροπορικών ατυχημάτων. Ηταν ο ιδρυτής του τομέα Ασφάλειας των Πτήσεων στην Ολυμπιακή Αεροπορία και πρόεδρος της Επιτροπής Διερεύνησης Αεροπορικών Ατυχημάτων (ΕΔΑΑΠ) από το 2001 έως το 2011 και ενεργό μέλος της μέχρι τον θάνατό του.

Από τα χέρια του είχαν… περάσει 250 δυστυχήματα και όλες οι μεγάλες ελληνικές αεροπορικές τραγωδίες. Το ουκρανικό «Γιάκοβλεφ» το 1997, που συνετρίβη στα Πιέρια Ορη, με 70 νεκρούς. Το πρωθυπουργικό «Φάλκον», το 1999, που βούτηξε σε κενό αέρος πάνω από το Βουκουρέστι, με συνέπεια να χάσουν τη ζωή τους ο τότε αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Γιάννος Κρανιδιώτης, ο γιος του και άλλα πέντε άτομα. Τα τρία ελικόπτερα «Augusta Bell» του ΕΚΑΒ (Σούνιο 2001, Ανάφη 2002, Ικαρία 2003) με συνολικά 14 θύματα. Το στρατιωτικό ελικόπτερο «Σινούκ» που έπεσε το 2004 στη Σιθωνία με 17 νεκρούς, μεταξύ των οποίων και ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πέτρος. Το κυπριακό «Helios» που συνετρίβη στο Γραμματικό το 2005, με 121 νεκρούς… Ηταν το πιο δύσκολο και περίπλοκο δυστύχημα, που του άφησε τις πιο βαθιές πληγές, καθώς όπως ο ίδιος έλεγε, «έκτοτε έχω χάσει τον ύπνο μου, μένω ξύπνιος όλο το βράδυ. Ασβηστη τραυματική εμπειρία…».

«Στην περίπτωση του “Helios”, ήμασταν τυχεροί και βρήκαμε την αιτία της καταστροφής την πέμπτη μέρα. Οφειλόταν σε κατασκευαστικό λάθος του αεροσκάφους και έλλειψη εκπαίδευσης των φροντιστών και συνοδών.

Στείλαμε κατεπειγόντως τα συμπεράσματα στον Παγκόσμιο Οργανισμό Ασφάλειας Πτήσεων, και μαζί, πέντε συστάσεις ασφάλειας, που ήταν τα διδάγματα που αποκομίσαμε από το δυστύχημα. Τις ενέκριναν όλες ύστερα από 14 χρόνια! Τους ξάφνιασε το γεγονός ότι ήρθαν από μια μικρή χώρα, από μια επιτροπούλα, την Επιτροπή Διερεύνησης Ατυχημάτων και Ασφάλειας Πτήσεων», είχε πει ο Ακριβός Τσολάκης.

Ο ίδιος δήλωνε «aviator», «αεροπόρος», καθώς υπήρξε πιλότος για 40 συνεχή χρόνια! Από αυτά, τα πρώτα 15 χρόνια ήταν στην Πολεμική Αεροπορία, με την οποία βρέθηκε στην Κορέα, πολεμώντας για 22 μήνες! Συμμετείχε σε 160 πολεμικές αποστολές με 1.200 ώρες πτήσης και 14 παράσημα, όσες ακριβώς και οι φορές που πλησίασε τον θάνατο!

Εκπαίδευσε πολλούς νέους χειριστές αεροσκαφών και υπήρξε αεροπορικός ακόλουθος της Ελλάδας στην πρεσβεία στο Βελιγράδι. Επόμενος σταθμός του ήταν η Ολυμπιακή Αεροπορία, το 1965. Στα 25 χρόνια της Ολυμπιακής πέταξε με 24 διαφορετικά είδη αεροπλάνων, από τα πιο μικρά ελικοφόρα μέχρι τα τζάμπο, συμπληρώνοντας 18.300 ώρες πτήσης!

Ενιωθε περήφανος για όλα τα παραπάνω και το δήλωνε, καθώς δεν ήθελε να τον θυμούνται μόνο σαν «κάποιον που ανακατευόταν με τσαλακωμένα αλουμίνια και καμένες ανθρώπινες σάρκες».

Είχε λάβει 45 ηθικές αμοιβές και διακρίσεις, ενώ το 2019 τιμήθηκε με το βραβείο Jerome Lederer, της Διεθνούς Κοινότητας Διερευνητών Αεροπορικών Ατυχημάτων. «Γνώρισα τον Jerome Lederer, που έδωσε το όνομα στο βραβείο, ήταν αμερικανός πιλότος Ταχυδρομείου μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, συναντιόμασταν σε συνέδρια, ήταν ήδη υπέργηρος», είχε εξομολογηθεί ο Ακριβός Τσολάκης.

Υπήρξε εκδότης του περιοδικού «Πτήση», όπου έγραφε για δέκα χρόνια ως «επισμηναγός Γεράκης», δίνοντας συμβουλές στους ιπταμένους. Είχε γράψει τρία βιβλία: Ενα για το ελληνικό σμήνος στην Κορέα, ένα για το «Helios» και ένα για τη ζωή του («Τόλμα!»).

Μέχρι το τέλος, είχε την αγωνία της ασφάλειας των πτήσεων και έστελνε συνεχή υπομνήματα. Οπως τόνιζε: «Υπάρχει μεγάλος ανταγωνισμός, η αεροπορική βιομηχανία, με την οποία είμαι πολύ “κακός”, παράγει όλο και περισσότερα αεροπλάνα, που κινούνται ταχύτερα, ανεβαίνουν πιο ψηλά και είναι πιο οικονομικά… Είναι όμως και πιο ασφαλή;».