Μπορεί μια μήνυση να λύσει το μυστήριο Μπάνκσι;

Το 2003 ο Μπάνκσι ήταν ο διασημότερος καλλιτέχνης γκραφίτι στη Βρετανία και παρέμενε ανώνυμος, αφού τα γκραφίτι ήταν παράνομα. Ωστόσο έδωσε συνέντευξη στον Σάιμον Χάτενστοουν της «Guardian», αλλά δεν πόζαρε για να τον φωτογραφίσουν. Από τότε η θέση του καλλιτέχνη γκραφίτι αναβαθμίστηκε και τα έργα του καθορίζουν το σύγχρονο χρηματιστήριο της τέχνης, ενώ πωλούνται από μεγάλους και καταξιωμένους οίκους δημοπρασιών. Το πρόσωπό του όμως δεν είναι γνωστό. Εκτός και αν μία αγωγή εναντίον του από έναν επιχειρηματία ρέιβ συναυλιών, στην οποία διακυβεύονται τα πνευματικά δικαιώματα των έργων του, τον υποχρεώσει να αποκαλύψει δημόσια το πρόσωπό του.

Η εφημερίδα «Daily Mail» αναφέρει ότι εκείνος που κινήθηκε νομικά εναντίον του Μπάνκσι είναι ο Αντριου Γκάλαχερ, 56 ετών, επιχειρηματίας που ξεκίνησε από τη μουσική βιομηχανία διοργανώνοντας ρέιβ πάρτι τη δεκαετία του 1990 και συνέχισε με το εμπόριο καρτ ποστάλ από έργα γκραφίτι. Σύμφωνα με το νομικό έγγραφο, ο Μπάνκσι είναι ένας 53χρονος άνδρας γεννημένος στο Μπρίστολ και κατονομάζεται ως Ρόμπιν Γκάνινγκχαμ στην αγωγή που τον κατηγορεί για δυσφήμηση. Συγκατηγορούμενός του είναι η εταιρεία που ίδρυσε ο Μπάνκσι, η Pest Control Ltd. Η εταιρεία πουλάει τα έργα του, φτιαγμένα κρυφά τη νύχτα με τη χρήση στένσιλ, τα οποία προβάλλουν σε εξωτερικούς τοίχους κατοικιών ή σε επιφάνειες ερειπίων στο Μπρίστολ, το Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη, όπως και στη Δυτική Οχθη, το Ντιτρόιτ και το Κίεβο.

Ο Μπάνκσι άρχισε να κάνει γκραφίτι στα 14 του, όταν ήταν ακόμη ένας δυστυχής μαθητής στο Μπρίστολ, όπου πέρασε λίγο καιρό στη φυλακή για ένα μικροαδίκημα. Είναι ο ίδιος που σχεδίασε το εξώφυλλο του CD των Blur «Think Tank». Εκείνος που έχει χαρακτηριστεί ως ο «πιο απίθανος εθνικός θησαυρός» της Βρετανίας. Αλλά τώρα, όπως φαίνεται, ο καλλιτέχνης γκραφίτι Μπάνκσι, του οποίου τα έργα απεικονίζουν αρουραίους οπλισμένους με τρυπάνια, πιθήκους με όπλα μαζικής καταστροφής, μικρά κορίτσια που αγκαλιάζουν πυραύλους, ρέμπελους αγγέλους, αστυνομικούς που βγάζουν βόλτα κανίς, και πωλούνται για εκατομμύρια, πρόκειται να περιγραφεί με μάλλον λιγότερο κολακευτικούς όρους – στο Ανώτατο Δικαστήριο.

Τα πνευματικά δικαιώματα

Οι Μπάνκσι και Pest Control παραμένουν σιωπηλοί, αναφέρει η «Daily Mail». Αφού υπέβαλαν επιτυχώς αίτηση για εμπορικό σήμα της ΕΕ το 2014, είδαν την απόφαση να ανατρέπεται όταν ο Γκάλαχερ άσκησε έφεση το 2021. Οι δικαστές σημείωσαν ότι ο Μπάνκσι, ο οποίος είχε δηλώσει ότι «τα πνευματικά δικαιώματα είναι για τους χαμένους», είχε εκφράσει εδώ και καιρό περιφρόνηση για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και πρόσθεσαν ότι ήταν δύσκολο γι’ αυτόν να επιμείνει στα πνευματικά δικαιώματα, παραμένοντας ταυτόχρονα ανώνυμος. Ωστόσο, κέρδισε πέρυσι μια ξεχωριστή αγωγή που επιβεβαίωσε το δικαίωμά του να κατοχυρώσει το εμπορικό σήμα της σειράς εικόνων του που δείχνουν χιμπαντζήδες με σαντουιτσάκια στον λαιμό τους.

Η πραγματική ταυτότητα του Μπάνκσι δεν έχει ποτέ επιβεβαιωθεί πλήρως – και οι εικασίες συνεχίζουν να περιβάλλουν τον μυστηριώδη καλλιτέχνη. Το 2008 η «Mail On Sunday» είχε στην κατοχή της μια φωτογραφία που τραβήχτηκε στην Τζαμάικα και έδειχνε έναν άνδρα με μπλε πουκάμισο και τζιν. Οι δημοσιογράφοι της εφημερίδας επισκέφθηκαν το Μπρίστολ και ένας άνδρας ισχυρίστηκε ότι ο άνδρας στη φωτογραφία ήταν ο Ρόμπιν Γκάνινγκχαμ. Ο Μπάνκσι πάντως το αρνήθηκε.