Ηχο{CR}δύναμα

Βλαντιμίρ Ασκενάζι: Οι πλήρεις ηχογραφήσεις μουσικής δωματίου και τραγουδιών,
DECCA, 51 CD

Περισσότερες από έξι δεκαετίες κράτησε η καριέρα του Βλαντιμίρ Ασκενάζι, του ρώσου πιανίστα που ξεκίνησε την πορεία του στα τέλη της δεκαετίας του ’50 για να την ολοκληρώσει μόλις πριν από δύο χρόνια, όταν, τον Ιανουάριο του 2020, δήλωσε ότι σταματά να δίνει συναυλίες – έχει δώσει άλλωστε χιλιάδες όλα αυτά τα χρόνια, σε όλα τα μέρη του κόσμου, ενώ είναι και ένας από τους πλέον ηχογραφημένους καλλιτέχνες του 20ου / 21ου αιώνα. Στις ηχογραφήσεις αυτές, η «μερίδα του λέοντος» ανήκει ασφαλώς στην εταιρεία DECCA, τόσο ποσοτικά, όσο και από πλευράς ενδιαφέροντος και ουσίας. Είναι οι δεκαετίες που αποτυπώνουν από κάθε άποψη την εξέλιξή του: ερμηνευτικά, στις επιλογές του ρεπερτορίου, στις συνεργασίες του. Πιο πριν, ορισμένες ενδιαφέρουσες ηχογραφήσεις, απείρως λιγότερες και ηχητικά κατώτερες υπάρχουν στη σοβιετική Μελόντια και, μετά, ορισμένες, κάποιες πολύ ενδιαφέρουσες αλλά καμία διαθέσιμη στην Ευρώπη, στην ιαπωνική EXTON.

Τώρα η DECCA εκδίδει όλες του τις ηχογραφήσεις σε τραγούδια και μουσική δωματίου. Ο Ακσενάζι τηρεί και εδώ τον κανόνα που έσπασε μόνον στην αρχή και στο τέλος της πορείας του στη δισκογραφία: δεν πηγαίνει πιο πίσω από τον Μότσαρτ. Το είχε κάνει με τον πρώτο του δίσκο, όταν ηχογράφησε ένα κοντσέρτο του Μπαχ, το έκανε και μόλις τα τελευταία χρόνια, όταν επέστρεψε στο στούντιο για τον Μπαχ μετά από δεκαετίες, ηχογραφώντας μία σειρά από τα πιο σημαντικά έργα του για πιάνο, αλλά αυτά ήταν οι εξαιρέσεις.

Οπότε, το ρεπερτόριο αυτής της έκδοσης ξεκινά και αυτό από τον Μότσαρτ, για να καταλήξει στον Σοστακόβιτς, περνώντας από τους συνθέτες που αναμένει κανείς όταν ακούει το όνομα «Ασκενάζι»: Μπετόβεν, Σούμαν, Σοπέν, Φρανκ, Μπραμς, Ντεμπισί, Ραχμάνινοφ, Ραβέλ, Μπάρτοκ και Προκόφιεφ είναι οι βασικοί συνθέτες με κάποιες ακόμα προσθήκες που επίσης αποτυπώνουν το επίκεντρο στο μουσικό του σύμπαν. Σε όλη αυτή τη μουσική, ο Ασκενάζι θεωρείται – και δικαίως, επειδή είναι – ένα είδος «αυθεντίας», κάτι σαν «γκουρού», με ένα δικό του, φανατικά πιστό κοινό που ουδέποτε τον εγκατέλειψε. Ενας λόγος γι’ αυτό ίσως να είναι η ερμηνευτική σταθερότητά του: σε αντίθεση με άλλους ομότεχνούς του, ο Ασκενάζι δεν μεταβάλει τις απόψεις του στον χρόνο. Εξελίσσεται μεν, αλλά όχι με την έννοια ότι αλλάζει προσεγγίσεις, στις οποίες παραμένει εκπληκτικά προσηλωμένος όσες δεκαετίες κι αν περάσουν. Ο τρόπος που αντιμετωπίζει τη μουσική μοιάζει σκαλισμένος σε γρανίτη, όμως αυτό το σκάλισμα, έγινε απ’ τον πιο σπουδαίο δάσκαλο που μπορεί να φανταστεί κανείς.

Από τη στιγμή που, το 1956, πήρε το πρώτο βραβείο του κορυφαίου μουσικού διαγωνισμού «Βασίλισσα Ελισάβετ» στις Βρυξέλλες, ο Ασκενάζι ήρθε στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής. Και αυτό τον έφερε και στο επίκεντρο της προσοχής της… KGB, που επιχείρησε να τον στρατολογήσει ως πράκτορά της προκειμένου να του διευκολύνει τα ταξίδια στο εξωτερικό. Μη αποδεχόμενος την πρότασή της διαβόητης μυστικής υπηρεσίας της Μόσχας, πέρασε σοβαρή ταλαιπωρία μέχρι να καταφέρει τελικά να ταξιδέψει στην Αγγλία, το 1961, μαζί με την αγγλίδα σύζυγό του, για να γνωρίσουν οι γονείς της τον εγγονό τους. Μέχρι και ο Χρουστσόφ αναφέρθηκε στο θέμα εκείνου του ταξιδιού στα απομνημονεύματά του λέγοντας ότι εκείνος αποφάσισε να τον αφήσουν τελικά να μείνει στην Αγγλία για να μη γίνει αντισοβιετικός προπαγανδιστής, αν και ο Ασκενάζι διέψευσε αυτές τις αναφορές. Η ουσία είναι ότι από εκείνη τη στιγμή δεν κέρδισαν μόνον ο ίδιος και η οικογένειά του την ελευθερία τους, αλλά και η μουσική και η δισκογραφία έναν πολύ σπουδαίο καλλιτέχνη σε πλήρη δημιουργικότητα και ελευθερία. Κι ένα μεγάλο μέρος του αποτελέσματος, βρίσκεται ακριβώς εδώ.