Η άλλη {LF}11η Σεπτεμβρίου

Ολο και λιγότεροι το θυμούνται, υπάρχει όμως και μια άλλη «11η Σεπτεμβρίου» γραμμένη με μελανά χρώματα στην παγκόσμια ιστορία, πέραν εκείνης του 2001: είναι η 11η Σεπτεμβρίου του 1973, όταν ο στρατηγός Αουγκούστο Πινοτσέτ ανέτρεψε, με τη στήριξη των ΗΠΑ, τη δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση του Σαλβαδόρ Αλιέντε στη Χιλή, εγκαθιδρύοντας μια αιματοβαμμένη δικτατορία που διήρκεσε 17 ολόκληρα χρόνια. Μισό αιώνα μετά, ο νυν αριστερός πρόεδρος της Χιλής Γκαμπριέλ Μπόριτς ήλπιζε σε μια στιγμή ενότητας. Κάλεσε λοιπόν τα 22 κόμματα του κατακερματισμένου Κογκρέσου να υπογράψουν κοινή διακήρυξη που καταδίκαζε το πραξικόπημα και επαναβεβαίωνε την προσήλωση όλων στη δημοκρατία – μια «λογική και ελάχιστη συναίνεση». Είναι τέτοια όμως η πόλωση και η πολιτική παράλυση στη Χιλή, που η προσπάθειά του απέτυχε.

Οι δημοσκοπήσεις

Οπως σημειώνουν οι «Financial Times», 36% των Χιλιανών λένε σήμερα πως ο στρατός δικαίως ανέτρεψε τον μαρξιστή Αλιέντε το 1973: το 2013 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 16%. Και παρότι λίγοι υπερασπίζονται τα εγκλήματα του καθεστώτος Πινοτσέτ, που δολοφόνησε τουλάχιστον 3.196 ανθρώπους και εγκαθίδρυσε περισσότερα από 1.000 κέντρα βασανιστηρίων (γράφοντας χθες στην «Corriere della Sera» ο πρώην επικεφαλής του ιταλικού Δημοκρατικού Κόμματος Βάλτερ Βελτρόνι θυμήθηκε την επίσκεψή του στη διαβόητη Βίλα Γκριμάλντι του Σαντιάγο, «έναν φριχτό τόπο κράτησης και βίας, όπου εκατοντάδες αριστεροί ακτιβιστές βασανίστηκαν με ηλεκτρικά καλώδια στα γεννητικά τους όργανα ή αφέθηκαν να στέκονται στον ήλιο μέσα σε ξύλινα κουτιά ελάχιστα φαρδύτερα από το ανθρώπινο σώμα»), ολοένα και περισσότεροι συντηρητικοί πολιτικοί υποστηρίζουν πως το πραξικόπημα ήταν απαραίτητο ώστε να μην καταλήξει η Χιλή μια δικτατορία κουβανικού τύπου.

Δημοκρατική κατάρρευση

Την περασμένη εβδομάδα, η δεξιά συμμαχία Chile Vamos παρουσίασε μια δική της διακήρυξη, περιγράφοντας το πραξικόπημα ως «κορύφωση» μιας «διαδικασίας δημοκρατικής κατάρρευσης».

Η ίδια πιέζεται άλλωστε από τους ακροδεξιούς Republicanos και αρνείται να κάνει παραχωρήσεις σε μια κυβέρνηση που θεωρεί αδύναμη. Δεκαοκτώ μήνες αφότου ο Μπόριτς ορκίστηκε πρόεδρος, το χειρότερο κύμα εγκληματικότητας της Χιλής εδώ και τρεις δεκαετίες, η στασιμότητα της οικονομίας της και το φιάσκο το σχεδίου συνταγματικής αναθεώρησης έχουν βυθίσει τη δημοτικότητά του κάτω του 30%. H δύσχρηστη συμμαχία του, που κυμαίνεται από την Κεντροαριστερά μέχρι τους Κομμουνιστές, δεν έχει πλειοψηφία στο Κογκρέσο και αυτό έχει τορπιλίσει δύο βασικά στοιχεία του προγράμματός του: ένα σχέδιο μεταφοράς μέρους του συνταξιοδοτικού συστήματος σε κρατικά χέρια και μια αύξηση στους φόρους της Χιλής, από τους χαμηλότερους στον ΟΟΣΑ, ώστε να χρηματοδοτηθούν κοινωνικά προγράμματα.

Η επέτειος του πραξικοπήματος ώθησε την πολιτική πόλωση σε θεατρινίστικα άκρα: τον Αύγουστο, αφού οι Κομμουνιστές κάλεσαν τους βουλευτές να καταδικάσουν μια επικριτική προς τον Αλιέντε διακήρυξη του Κογκρέσου από το 1973, που σύμφωνα με την Αριστερά έδωσε στον στρατό το πράσινο φως να επέμβει, δεξιοί βουλευτές ψήφισαν, αντ’ αυτού, να διαβαστεί δυνατά στην αίθουσα.