«Δίνουμε μάχη με τη βιαιότητα της πόλης»

«Μ ες στα μισά του δρόμου της ζωής μας σε μαύρο δάσος βρέθηκα χαμένος από την ορθή οδό λοξοδρομώντας». Ο πασίγνωστος στίχος προέρχεται από το πρώτο άσμα της «Κόλασης» του Δάντη – και στο πρωτότυπο το μαύρο δάσος είναι η «Selva Oscura». Από την έκφραση αυτή ο συνθέτης Αλέξανδρος Δράκος Κτιστάκης δανείζεται τον τίτλο του έργου που θα παρουσιάσει αύριο και μεθαύριο στον Αρχαιολογικό Χώρο Μαντινείας, με ερμηνεύτρια την Ελλη Πασπαλά.

Με τον τρόπο αυτό το έργο που δημιούργησε βασισμένος σε κείμενο της συγγραφέως Αλεξάνδρας Κ^* συνδέεται με τον φετινό κεντρικό θεματικό άξονα του «Ολη η Ελλάδα ένας πολιτισμός», ο οποίος αφορά την κλιματική κρίση και τις καταστροφικές επιπτώσεις της στο παρόν και το μέλλον του πλανήτη. Οπως λέει ο ίδιος στο «Νσυν»: «Η δική μας ανάγνωση και προσέγγιση του θέματος έχει μια περισσότερο εσωτερική διάσταση. Επιδιώκουμε να αναδείξουμε τη σχέση του ανθρώπου με τη φύση, τη σχέση του με την παιδικότητα και την ελευθερία και το αντίστροφο: τη σχέση του με την πόλη, τη σκληρή ενηλικίωση, τον κυνισμό και τους συμβιβασμούς».

Το δάσος και η παιδική ηλικία

Το «Selva Oscura» είναι ένας μουσικός αποχαιρετισμός στο δέντρο που αφήσαμε πίσω και ένα ερέθισμα να αναρωτηθούμε: τι ψυχικό αποτύπωμα αφήνει στον άνθρωπο η απομάκρυνση από τις φυσικές του ρίζες προς χάριν μιας σκληρής αστικότητας; Τι σημαίνει η απώλεια ενός δέντρου πέρα από τις πρακτικές επιπτώσεις που γνωρίζουμε ήδη; Στην παράσταση το δάσος παίρνει τη διάσταση ενός ψυχικού χώρου άμεσα συνδεδεμένου με την παιδική μας ηλικία. Ενός χώρου που χάνεται μέσα στον αστικό ιστό.

Αυτή η σκληρότητα του αστικού περιβάλλοντος, επισημαίνει ο μουσικός, επιφέρει αλλοιώσεις στον χαρακτήρα μας και αναγκαζόμαστε να προσαρμοστούμε σε μια ανελέητη και άκαμπτη πραγματικότητα. «Μεγάλωσα στο Ηράκλειο της Κρήτης, σ’ ένα αστικό περιβάλλον αλλά περνούσα τα καλοκαίρια μου ως παιδί στο χωριό. Είχα την τύχη να ζυμωθώ μέσα στη φύση και να αισθανθώ την ελευθερία, τον τρόπο που σου εξάπτει τη φαντασία και σε βάζει σ’ ένα ωραίο παιχνίδι με τον εαυτό σου. Τα ίδια χρόνια ζούσα τον περιορισμό της πόλης, του Ηρακλείου, αλλά όχι σε τέτοιον βαθμό που το βίωσα ως φοιτητής στην Αθήνα. Θυμάμαι ότι χρειάστηκε να περάσει ένα διάστημα έξι μηνών για να προσαρμοστώ στους ρυθμούς της πρωτεύουσας. Δεν μπορούσα ν’ αντεπεξέλθω».

Σε αυτό το σημείο ο συνθέτης του «Selva Oscura» τονίζει ότι ο τρόπος ζωής επιδρά βίαια και ύπουλα στον ψυχισμό του κάποιες στιγμές. Και εξηγεί: «Αδυνατώ να πάρω τον έλεγχο της ζωής μου και να πω “όχι, δεν θ’ αφήσω την πόλη να με κατασπαράξει ψυχολογικά”. Δίνουμε καθημερινά μια μάχη για να αντεπεξέλθουμε στη βιαιότητα της πόλης. Πολλές φορές αναγκαζόμαστε, για να μη μας καταπιεί αυτός ο ρυθμός της ζωής, να γυρνάμε την πλάτη μας σε σκληρές εικόνες και να χάνουμε, μοιραία, την ενσυναίσθησή μας. Πώς να αισθανθεί ένας άνθρωπος την κλιματική αλλαγή όταν ζει στην πόλη και δεν γνωρίζει καν τι είναι η φύση; Οταν δεν έχει βιώσει ποτέ αυτή τη σχέση; Πώς να δημιουργηθεί η ανάγκη να ενεργήσουμε ώστε ν’ αναστραφεί το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής;».

Επιστροφή στη φύση

Αυτοί οι προβληματισμοί βρήκαν χώρο και ευγενή έκφραση στο ευαίσθητο κείμενο της Αλεξάνδρας Κ^* το οποίο θα ερμηνεύσουν επί σκηνής οι: Δημήτρης Βερδίνογλου (πιάνο), Αγγέλα Γιαννάκη (βιόλα), Κώστας Γιοβάνης (όμποε), Οθωνας Γκόγκας (φλάουτο), Ντίνος Μάνος (κοντραμπάσο), Δημήτρης Ντακοβάνος (φαγκότο), Κώστας Παναγιωτίδης (βιολί), Ανδρέας Πολυζωγόπουλος (τρομπέτα), Μαρία Σκανδάλη (τσέλο), Κώστας Τζέκος (κλαρινέτο), Παναγιώτης Τζιώτης (βιολί), Αλέξανδρος Δράκος Κτιστάκης (κρουστά). «Η Αλεξάνδρα δημιούργησε ένα κείμενο απλό, σε έμμετρο λόγο, αλλά με μια βαθιά εξιστόρηση που περιγράφει τα παιδικά χρόνια στη φύση και τη ζωή στην πόλη. Αρχίζουν να συμβαίνουν μερικά υπερφυσικά γεγονότα στην πόλη και έτσι ο ακροατής αρχίζει να αμφισβητεί αν αυτό που εξιστορεί ο αφηγητής – εν προκειμένω η Ελλη Πασπαλά – είναι αλήθεια ή βρίσκεται στη φαντασία του. Στην ουσία μέσα από αυτό το λιμπρέτο που ερμηνεύει μοναδικά η Ελλη Πασπαλά τού δίνεται η ευκαιρία να επιστρέψει, έστω και εσωτερικά, στη φύση. Στην ουσία επιχειρούμε ν’ αποτυπώσουμε τη σχέση μας με τη φύση, την απώλεια που βιώνουμε και την ανάγκη μας να επιστρέψουμε, έστω και μέσα από τη φαντασία μας». Αυτό το κείμενο, λέει ο Αλέξανδρος Δράκος Κτιστάκης, χρωμάτισε συναισθηματικά με τη μουσική τον λόγο και προσπάθησε να το ζωηρέψει για να γίνει ακόμη πιο γλαφυρό στον ακροατή.