«Ολα αποκαλύπτονται όταν τα κρύβουμε τεχνηέντως»

«Η επιλογή των “Τρωάδων” αφορά αποκλειστικά και μόνο την επιθυμία μου για τη δημιουργία μιας παράστασης με επίκεντρο την κυρία Ρούλα Πατεράκη», ομολογεί στη συνέντευξή μας ο σκηνοθέτης Χρήστος Σουγάρης, που σήμερα παρουσιάζει την τραγωδία του Ευριπίδη στο Δίον και ετοιμάζεται για την «κάθοδο» στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου την ερχόμενη Παρασκευή, με την παραγωγή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος. «Οταν ολοκληρώσαμε τις “Βάκχες” το 2020, έπειτα από μια περίοδο έρευνας, κατέληξα στις “Τρωάδες”, διότι θεωρώ πως ο ρόλος της Εκάβης πληροί όλες τις προϋποθέσεις που έθεσα σε σχέση με την αναζήτηση και την επιλογή», συνεχίζει ο βραβευμένος από την Ενωση Ελλήνων Θεατρικών Κριτικών σκηνοθέτης με το Βραβείο Νέου Θεατρικού Δημιουργού για το 2018, υπεύθυνος καλλιτεχνικού προγραμματισμού του ΚΘΒΕ. «Συνεπώς η επιλογή και η μελέτη για τη δημιουργία αυτής της αφήγησης δεν αφορούν αυτή την καλοκαιρινή περίοδο, αλλά είναι μια μελέτη η οποία διήρκεσε τρία ολόκληρα χρόνια. Να προσθέσω πως η επιλογή του έργου δεν έχει καμία σχέση και σύνδεση με τον πόλεμο στην Ουκρανία ή οπουδήποτε αλλού στον πλανήτη – εστίες πολέμου δυστυχώς υπάρχουν άφθονες -, παρά μόνο με την ανάγκη μου να ονειρευτώ και να δημιουργήσω με άξονα μια μεγάλη προσωπικότητα του θεάτρου μας και με απολύτως θεατρικά κριτήρια και μηχανισμούς».

Εχετε δηλώσει όντως πως δεν σας αρέσουν οι επικαιροποιήσεις των έργων, ωστόσο η ιστορία των «Τρωάδων» φέρνει στο μυαλό πολλούς συνειρμούς με τους σύγχρονους πολέμους. Πώς το χειρίζεστε;

Οι «Τρωάδες» δεν είναι απλώς ένα «αντιπολεμικό» ποίημα, με τον ίδιο τρόπο που η «Αντιγόνη» δεν είναι απλώς μια «αντιεξουσιαστική» τραγωδία. Είναι πολύ περισσότερα. Και βέβαια στο πλαίσιο και την προετοιμασία της αφήγησης, εστιάσαμε και αναφερθήκαμε σε διάφορες μορφές βίας, μεταξύ αυτών και τον πόλεμο. Σε καμία περίπτωση όμως δεν με ενδιέφερε να παρουσιάσω μέσα σε μια ορχήστρα ένστολους κατακτητές και άμοιρες μαυροφορεμένες γυναίκες που οδύρονται τραβώντας τα μαλλιά τους. Προτιμώ την αναγωγή και τις παραβολές. Ηχητικές και εικαστικές. Αλλωστε στο θέατρο όλα αποκαλύπτονται καλύτερα όταν τα κρύβουμε τεχνηέντως. Η βία επίσης έχει διάφορες μορφές και ο αφανισμός δεν υφίσταται μόνο με τη βιολογική του μορφή. Στην παράστασή μας η μόνη μορφή πολέμου για μένα αφορά τη μάχη μας για μια διαφορετική αφηγηματική γλώσσα.

Στο σημείωμά σας αναφέρετε πως επιχειρείτε μια χαμηλόφωνη σκηνική ανάγνωση της σπαρακτικής αυτής τραγωδίας. Πού στοχεύει η δική σας αφήγηση;

Θεωρώ αυτά τα ποιήματα πανανθρώπινα και βαθύτατα τρυφερά. Στις περισσότερες περιπτώσεις όμως στις οποίες υπήρξα θεατής και ακροατής αδυνατούσα, και συνεχίζω να αδυνατώ, να συνδεθώ και να αισθανθώ. Εχω την αίσθηση πως αντιμετωπίζουμε αυτά τα κείμενα, αυτή τη μεγαλειώδη ποίηση, απολύτως φοβικά και τελείως ανέμπνευστα. Στερούμε κάθε ρανίδα υγρασίας και αισθήματος από την αφήγηση, στην προσπάθειά μας να ανέλθουμε στο επίπεδο που θεωρούμε πως βρίσκονται αυτά τα ομολογουμένως υπέροχα ποιήματα. Ομως η ποίηση νομίζω πως αφορά την προσπάθειά μας να ερμηνεύσουμε τον κόσμο και, για κάποιους από εμάς, να τον αντέξουμε. Η αφήγησή μας αυτή, με αφορμή τις «Τρωάδες», αφορά την προσπάθειά μας να ερμηνεύσουμε τον κόσμο μας, με βάση μια τεχνοτροπία, η οποία εστιάζει στην παραγωγή απλού, καθαρού και απολύτως αληθινού αισθήματος. Οι «Τρωάδες» είναι η αφορμή. Η αιτία είναι η βαθιά μου ανάγκη για ένα άλλου είδους θέατρο.

Θεωρείτε ότι οι γυναίκες είναι τα μεγαλύτερα θύματα των πολέμων;

Νομίζω πως οι γυναίκες είναι τα μεγαλύτερα θύματα και σε καιρούς ειρήνης. Και αυτό είναι κάτι το οποίο πρέπει να απασχολήσει ακόμη περισσότερο όλες και όλους μας και βεβαίως να διεκδικηθούν ακόμη περισσότερο τα αυτονόητα δυστυχώς δικαιώματα των γυναικών, σε όλους τους χώρους και σε όλες τις συνθήκες.

Αυτή η δύναμη των «Τρωάδων», να επιμένουν μέσα στην καταστροφή, από πού τροφοδοτείται;

Νομίζω πως ένα από τα κορυφαία σημεία παραγωγής ύψιστης μορφής αληθινής ποίησης σε αυτό το κείμενο είναι η απόφαση αυτών των γυναικών να συνεχίσουν να πορεύονται, να ζουν και να ονειρεύονται. Αυτό φανερώνει μια έντονη κινητικότητα μέσα σε ομολογουμένως αντίξοες συνθήκες. Η κίνηση και η κινητικότητα όμως είναι αδιαμφισβήτητα δομικό στοιχείο της ίδιας της ζωής. Είναι απολύτως ευφυές, λοιπόν, το γεγονός πως ο Ευριπίδης παρουσιάζει γυναίκες να ονειρεύονται μέσα στα χαλάσματα τη μετέπειτα ζωή τους, καθώς και τις ελπίδες τους για το άμεσο ή απώτερο μέλλον. Ισως το γεγονός πως το είδος είναι φορέας της ίδιας της ζωής να παίζει τον ρόλο του.

Κατά τη γνώμη σας, η ασυδοσία των νικητών είναι επακόλουθο της αλαζονείας τους ή χαρακτηριστικό του ίδιου του πολέμου που τους αποκτηνώνει;

Νομίζω πως οι άνθρωποι κρίνονται καλύτερα ως προσωπικότητες, τη στιγμή που διαθέτουν ισχύ. Τη στιγμή που είναι νικητές ή σε θέση εξουσίας και ισχύος. Μια συνθήκη μπορεί νομίζω να μεγεθύνει ενδεχομένως κάποια χαρακτηριστικά μας, αλλά όχι να δημιουργήσει νέα. Συνεπώς εικάζω πως οι συνθήκες οξύνουν τα αρνητικά χαρακτηριστικά του είδους μας και μας οδηγούν στην αποξένωση, την αδιαφορία, την αλαζονεία, την ύβριν, τη μισαλλοδοξία, ακόμη και τον φασισμό.

info

Επίδαυρος, 18-19/8 στις 21.00. Πρωταγωνιστούν: Δημήτρης Πιατάς, Αλέξανδρος Μπουρδούμης, Μαρία Διακοπαναγιώτου, Μαρίζα Τσάρη, Κλειώ Δανάη Οθωναίου, Λουκία Βασιλείου και 20μελής θίασος. O Αντώνης Καφετζόπουλος στον ρόλο του Ποσειδώνα.{CR}Προπώληση: ntng.gr, viva.gr, tickets.aefestival.gr, 211-8008.181. {CR}Οι θεατές μπορούν να εξασφαλίσουν τη μεταφορά τους προς και από την Επίδαυρο με εισιτήριο 14 ευρώ μέσω του γραφείου NAI TRAVEL, στο {CR}https://www.more.com/theater/festival/festibal-epidaurou-metakinisi/{CR}Τα λεωφορεία αναχωρούν στις 17.00 από την Ιερά Οδό 150 (στάση λεωφορείων). Στην επιστροφή θα αναχωρήσουν 20’ μετά το τέλος της κάθε παράστασης.