«Να συνεχίσουμε να διαβάζουμε σε χαρτί τις επιθυμίες μας»

Στα βαθιά νερά της κρίσης, το 2014, το ζεύγος της ποιήτριας Λίνας Στεφάνου και του φωτογράφου Γιάννη Μπουρνιά – σύντροφοι τόσο στην κοινή όσο και στην επαγγελματική ζωή τους – πήρε βαθιά ανάσα αντιμετωπίζοντας την πραγματικότητα με θάρρος. Τα γυναικεία περιοδικά στα οποία είχαν εντρυφήσει, εκείνη με κείμενα και ευθύνες αρχισυνταξίας, εκείνος τροφοδοτώντας με εικόνες το πέρασμα της μόδας και με τα πορτρέτα των πρωταγωνιστών της εποχής, όδευαν στη δύση τους. Το πάθος όμως για το έντυπο, για τη μνημονική δύναμη του χαρτιού που κρατά όσα γράφονται τους έδειξε έναν δρόμο ελεύθερο, αλλά και με πολλά ρίσκα. Η ιδέα τους να ταξιδεύουν και να αποτυπώνουν την τέχνη του βίου, την κουλτούρα της ζωής και των ανθρώπων, το πνεύμα του τόπου όπου διέμεναν έγινε συνδετικό υλικό για τις σελίδες του περιοδικού «NOMAS». Η περιπέτειά του συνεχίζεται έως και φέτος και οι ιδρυτές του ανοίγουν χάρτες, ημερολόγια, ψηφιακά αρχεία εικόνων για να μιλήσουν για τη διαδρομή τους με κατεύθυνση τις απρόβλεπτες εμπειρίες.

Τι κάνει το «NOMAS», τεύχος 18;

Γιάννης Μπουρνιάς: Το 18 πήγε στην Προβηγκία. Εξακολουθεί δηλαδή και ταξιδεύει και το επιβεβαιώνει με αυτό το αφιέρωμα στη Νότια Γαλλία. Ταξιδέψαμε στην Εξ αν Προβάνς, στην Αρλ, στην Αβινιόν και το πιο σημαντικό από όλα που είναι και αποκλειστικό του τεύχους είναι ότι έχουμε συνέντευξη από την κόρη του Αλμπέρ Καμί. Μία ενδιαφέρουσα συνομιλία της Λίνας Στεφάνου με την Κατρίν Καμί.

Ποιες είναι οι εντυπώσεις από αυτή τη συνάντηση;

Λίνα Στεφάνου: Μία γυναίκα με κοντά λευκά μαλλιά, ντυμένη με τζιν παντελόνι, μοβ φούτερ και παπούτσια sneakers μάς άνοιξε την πόρτα χαμογελώντας. Οταν επισκεφθήκαμε το σπίτι του Καμί, για εκείνη πάντα «μπαμπάς», ποτέ «πατέρας», και μας άνοιξε το γραφείο του ήταν μια συναισθηματική στιγμή πολύ ιδιαίτερη για εμένα: ένα όμορφο, ψηλό κομμάτι από σκούρο ξύλο και δέρμα με μια ελαφρώς κεκλιμένη επιφάνεια στην οποία ο Καμί ακουμπούσε και έγραφε όρθιος. Θυμάμαι να χαϊδεύω το σκούρο ξύλο με δέος όπως και οι φοιτητές που περνούν το χέρι τους πάνω από το μαρμάρινο πόδι του αγάλματος του φιλοσόφου και ιστορικού Ντέιβιντ Χιουμ στο Εδιμβούργο, για να τους φέρει γνώση και καλή τύχη.

Γ. Μπ.: Φωτογραφίσαμε το σπίτι τους στο Λουρμαρέν, σε ένα πανέμορφο χωριό με ένα κάστρο του 12ου αιώνα. Ηταν συγκινητική αυτή η συνάντηση για εμένα και τη Λίνα επειδή θαυμάζουμε απεριόριστα το έργο του Καμί. Να το πω διαφορετικά, κυλάει μέσα στο αίμα μας με κάποιον τρόπο ο Καμί. Είναι ένα πολύ ενδιαφέρον τεύχος από πλευράς θεματολογίας. Είναι πολύ φωτογραφικό, με πλούσιες φωτογραφίες από πάρα πολλά μέρη της Προβηγκίας.

Ποια είναι η αίσθηση του ταξιδιού μετά τους περιορισμούς των τελευταίων ετών;

Λ. Σ.: Ξεκινήσαμε από Κάννες και Νίκαια, Σαν Ραφαέλ και ήμασταν στον δρόμο συνεχώς. Ολος ο γαλλικός Νότος. Η Εξ αν Προβάνς έχει μεγαλώσει με τρόπο παράφρονα. Είναι το καινούργιο της κομμάτι το οποίο κουβαλάει όλη την ασχήμια του μοντέρνου πολιτισμού με μεγάλους δρόμους, που χάνεσαι, με άσχημα κτίρια. Και όταν το προσπεράσεις αυτό το κομμάτι υπάρχει η ιστορική Εξ η οποία είναι αρκετά μεγάλη και πανέμορφη. Αλλά είναι παντού τέχνη, ωραία τυριά και υπέροχα κρασιά.

Γ. Μπ.: Το ταξίδι μας στην Προβηγκία ξεκίνησε με ελπίδα και τελείωσε με μια υπόσχεση. Η ελπίδα ήταν να καταφέρουμε να επισκεφθούμε τα μέρη στα οποία έζησαν και εργάστηκαν ορισμένοι θρυλικοί καλλιτέχνες. Για καλή μας τύχη, εκτός από τον έναστρο και καθαρό ουρανό της Προβηγκίας, η καλή μας φίλη Carole Medrinal ήρθε μαζί μας από το Παρίσι και η συμβολή της ήταν ανεκτίμητη. Τα μέρη που επισκεφθήκαμε μας εντυπωσίασαν για το πόσες εμπειρίες τέχνης και ζωής μάς προσέφεραν. Ισως η επόμενη φορά που θα ταξιδέψουμε προς τα εκεί βγάλει ένα δεύτερο τεύχος. Ή μπορεί και να παραμείνει μια επίσκεψη κρυφή σε όλους.

Ποιους και ποιες γνωρίσατε στις διαδρομές σας και ανταποδίδετε στις σελίδες του «NOMAS» τη φιλοξενία τους;

Λ. Στ.: Εχουμε τον Ιβόν Λαμπέρ, μαικήνα της τέχνης του Ιδρύματος Lambert στην Αβινιόν, τον χορογράφο Ανζελέν Πρελζοκάζ, τη Μαίρη Λου Λόνγκγουορθ, καναδή συγγραφέα η οποία ζει στην Εξ και γράφει αστυνομικά μυθιστορήματα. Η έμπνευσή της βγαίνει από τους κατοίκους της Εξ, τον μπακάλη, τον μανάβη, τους οποίους συναναστρέφεται ο ήρωάς της δικαστής Αντουάν Βερλάκ και η σύντροφός του καθηγήτρια Νομικής Μαρίν Μπονέ. Σε ένα σημείο της συνέντευξής της με την Αναστασία Καμβύση, η Λόνγκγουορθ λέει ότι καμία πόλη – ακόμη και η ηλιόλουστη Εξ – δεν μπορεί να κρύψει τις σκιές της. Τα σκοτάδια, λέει, είναι κρυμμένα στα σπίτια και στα οικογενειακά μυστικά. Οπου ζουν άνθρωποι, πάντα θα υπάρχει θλίψη μαζί με την ευτυχία.

Γ. Μπ.: Εχουμε και μια εξαιρετική φωτογράφιση μόδας, η οποία είναι ένα κάποιο βλέμμα στον Σεζάν. Προσκαλέσαμε πέντε έλληνες καλλιτέχνες και τρεις φωτογράφοι, ο Μπιλ Γεωργούσης, ο Γιώργος Μαυρόπουλος κι εγώ, και καθένας μας προσεγγίζει το έργο του Πολ Σεζάν.

Με ποια κριτήρια διαλέγετε τα ταξίδια σας;

Λ. Στ.: Με ένστικτο και πολλές φορές με αφετηρία τις επιθυμίες μας. Δηλαδή ο Γιάννης ήξερε ότι εγώ όλη μου τη ζωή ήθελα να κάνω ένα ταξίδι στην Προβηγκία και να γυρνάω από χωριό σε χωριό. Και επειδή η περίοδος που θέλω να πάω ταξίδι συμπίπτει με την ετοιμασία του επόμενου «NOMAS» μου πρότεινε να κάνουμε Προβηγκία το επόμενο τεύχος. Στην αρχή αντέδρασα, ότι δεν ήθελα να μου πάρει το όνειρό μου και να το κάνουμε δουλειά. Μετά σκέφτηκα ότι διαφορετικά δεν θα πήγαινα ποτέ και έτσι έγινε το ταξίδι.

Ωστόσο αυτό το περιοδικό βασίζεται στην επιθυμία.

Γ. Μπ.: Στο όραμά μας να υπάρχει ένα έντυπο το οποίο παρά τις αντίξοες συνθήκες της τωρινής ψηφιακής κατάστασης εμείς να πηγαίνουμε κόντρα και να πιστεύουμε στη δύναμη και τη γοητεία που έχουν τα τυπωμένα σε χαρτί κείμενα και εικόνες. Θέλουμε να συνεχίσουμε να ονειρευόμαστε και να διαβάζουμε σε χαρτί τις επιθυμίες μας.

Λ. Στ.: Επιθυμία όραμα, πάθος. Χωρίς αυτά δεν πας πουθενά. Το πάθος σού φέρνει πείσμα. Σε όλες τις αντίξοες συνθήκες να μπορείς να είσαι εκεί.

Βγάλατε το «NOMAS» σε μια εποχή που όλα τα έντυπα κατέρρεαν, μέσα στην κρίση. Νιώθετε δικαιωμένοι για το πείσμα σας;

Γ. Μπ.: Τον Φλεβάρη του 2014, το πρώτο τεύχος από τον τρελό εκδότη. Αρχικά είναι το πάθος που λέγαμε, αλλά θα είμαι ειλικρινής. Είναι και η άγνοια κινδύνου. Στις μεγάλες διοργανώσεις των εβδομάδων μόδας που πήγαινα δύο φορές τον χρόνο στο Παρίσι, όπου έλεγα ότι είμαι Ελληνας και εκπροσωπώ ελληνικό περιοδικό, μας έβριζαν και γυρνούσαν το πρόσωπό τους από την άλλη. Οχι μόνο εκεί, αλλά και σε όποιες εκδηλώσεις χρειαζόμουν να εξασφαλίσω πρόσκληση ακούγαμε λίγο-πολύ το ίδιο, ότι εσείς φταίτε που η Ευρώπη αυτή τη στιγμή πληρώνει για εσάς.

Τώρα η συμπεριφορά τους άλλαξε και ζούμε τον έρωτα;

Λ. Στ.: Οταν είχε έρθει η Μαρία Γκράτσια Κιούρι στην Ελλάδα για το μεγάλο σόου του Dior στην Αθήνα και μας είχαν καλέσει σε ένα πρωινό ανάμεσα σε μία ομάδα εκπροσώπων ειδικού τύπου και μόδας ένιωσα πάρα πολύ καλά. Κάποια στιγμή κάτι έλεγε η Μαρία Γκράτσια και μιλώντας προς τις δικές της συνεργάτιδες είπε πως τα περιοδικά κάποια στιγμή στο μέλλον θεωρώ θα κλείσουν. Εκτός από περιοδικά σαν αυτό επειδή έχουν κάτι διαφορετικό να πούνε. Και κρατούσε το «NOMAS» και το έδειχνε. Εκείνη τη στιγμή ένιωσα δικαιωμένη. Στο εξωτερικό αυτό το βλέπουν. Στην Ελλάδα χρειάζεται να γίνει ακόμη δουλειά, γιατί τα media shops αυτό δεν το αναγνωρίζουν.

Ελληνικούς προορισμούς έχετε;

Λ. Στ.: Δύο φορές Αθήνα, Πάτμο, Κρήτη, το διπλό τεύχος Ολυμπία μαζί με τα κόμικ σχέδια της Ανάφης του Δημήτρη Παπαϊωάννου. Θέλουμε να ξαναγυρίζουμε σε ελληνικούς προορισμούς. Αλλά να μην περιοριζόμαστε στο εσωτερικό.

Οι προορισμοί σας έχουν κάτι κοινό να τους χαρακτηρίζει;

Γ. Μπ.: Τις συγκυρίες. Για παράδειγμα το προηγούμενο τεύχος, αφιερωμένο στο Μιλάνο, το κάναμε μετά την πανδημία. Η πόλη αυτή, μετά τις δυσκολίες που είχε περάσει, καθώς ήταν από τις πρώτες που χτυπήθηκαν με κορωνοϊό, ανέβηκε πάρα πολύ, η τέχνη των εικαστικών άνθησε, μετακόμισαν πολλοί καλλιτέχνες, η οικονομία της πόλης ευνοήθηκε, και αυτό μας οδήγησε να εξερευνήσουμε το Μιλάνο για άλλη μια φορά. Κάναμε επίσης εξαιρετική συνεργασία με την ομάδα του Toilet Paper, του Μαουρίτσιο Κατελάν και του συνεργάτη του Πιερπάολο Φεράρι που μας σχεδίασαν το εξώφυλλο.

Λ. Στ.: Εχω αυτή την αίσθηση, ότι το Μιλάνο έχει αλλάξει, ότι δεν είναι η πόλη που είχα πριν χρόνια επισκεφθεί, μια μικρή εσωστρεφής πόλη του Βορρά, μια ισχυρή βιομηχανική επαρχία έχοντας τον Μικελάντζελο Αντονιόνι στο μυαλό σου. Δεν έχει καμία σχέση με αυτό το σημερινό Μιλάνο. Εχει αποκτήσει νυχτερινή ζωή, νέους κατοίκους. Παραμένει όμως η ομορφιά του πίσω από τις κλειστές πόρτες των αστικών διαμερισμάτων του.