Μελαγχολία

Η αφορμή για τη σημερινή επιφυλλίδα υπήρξε μια φωτογραφία δημοσιευμένη πριν από λίγο καιρό στη στήλη της φίλης και συναδέλφου Πέπης Ραγκούση, με το ζεύγος Κωνσταντίνου και Αμαλίας Καραμανλή, στην είσοδο του Λευκού Οίκου στα 1961, μαζί με τους Τζον και Τζάκι Κένεντι. Συμπληρώθηκαν ήδη τρία χρόνια από τον θάνατο της Αμαλίας Καραμανλή-Μεγαπάνου, μιας φυσιογνωμίας που αν και αποσυρμένη πάνω από πενήντα χρόνια από τον δημόσιο βίο της χώρας, εξακολουθούσε να παραμένει πολύ αισθητή για τελείως διαφορετικούς λόγους σε σχέση με τους λόγους που την είχαν κάνει γνωστή.

Εχοντας γνωρίσει, σχεδόν αναγκαστικά θα έλεγε κανείς, τη μεγάλη δημοσιότητα, την αποστρεφόταν όπως ο διάβολος το λιβάνι. Λάτρευε τις σχέσεις και τις πράξεις που δεν θα γίνονταν ποτέ γνωστές και τις ολοκλήρωνε με τόσο μεγαλύτερη χαρά όσο πιο ανώνυμες θα παρέμεναν. Ακόμη και τα βιβλία της, δεκατρία στο σύνολό τους πεζογραφήματα, με πιο γνωστά ανάμεσά τους τα «Μαύρο ταξί», «Πέντε λεπτά», «Διάλογος με την Αννα», «Το παιδί της μάνας μου», «Γκρίζα πέτρα», «Εκτωρ», αλλά και το μοναδικό λεξικό «Πρόσωπα και άλλα κύρια ονόματα», τα εξέδιδε και τα κυκλοφορούσε σαν να βρισκόμασταν στην εποχή του κρυφού σχολειού.

Οι αναμνήσεις της από όλους τους σημαντικούς ανθρώπους που είχε γνωρίσει δεν ήταν για το «παρασκήνιο» των μεγάλων γεγονότων που μ’ αυτά πιστώνονταν – αν και το γνώριζε πολύ καλά – αλλά για προσωπικές, εντελώς ιδιωτικές τους στιγμές που αποκάλυπταν τον βαθύτερό τους χαρακτήρα.

Είτε επρόκειτο για τον Ντε Γκολ, τον Τίτο, τον Αντενάουερ, τον ίδιο τον Καραμανλή, τον Αντρέ Μαλρό (τόσο φίλοι με τον τελευταίο ώστε της είχε ζητήσει να τον συνοδεύσει στο ταξίδι του στη Χάβρη προκειμένου να συναντήσει ένα μέντιουμ που να τον φέρει σε επαφή με τα δυο του παιδιά, αγόρια, που είχαν σκοτωθεί στο τέλος της δεκαετίας του ’60 σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα) είτε για τη Μάρλεν Ντίτριχ, τον Νόελ Κάουαρντ, τον Χορν, τον Χατζιδάκι, τον Σεβαστίκογλου, το μόνο που φαινόταν να την ενδιαφέρει ήταν κατά πόσο η δημόσια εικόνα τους και κυρίως η αναγνώρισή τους είχαν συντείνει ώστε ο χαρακτήρας τους να γίνει ακόμα πιο εσωστρεφής.

Γινόταν ασύγκριτη περιγράφοντας τον ενθουσιασμό της κυρίας Νάσερ όταν της είχε δώσει τη συνταγή για το πώς γίνονται τα «γεμιστά» – ήταν δεινή μαγείρισσα – ή τον ενθουσιασμό της Αλίκης Βουγιουκλάκη όταν της είχε πει πως είχε κρατήσει η τελευταία «κάποια στιγμή όλη την Ελλάδα στην αγκαλιά της».

Αλλά μια και αναφερθήκαμε στα βιβλία της να σταθούμε εμείς δικαιότεροι απέναντί τους και να γράψουμε πως αν δεν έφερε ένα τόσο βαρύ όνομα, θα είχαν προσεχθεί με καθαρά συγγραφικούς όρους και όχι ως η «συνέχεια» της δραστηριότητας μιας μεγαλοαστής. Κουβαλούσε μια μεγάλη πίκρα, αν και δεν την είχε εκφράσει ποτέ γι’ αυτή τη σχεδόν συστηματική «υποτίμηση» που της γινόταν. Είναι αλήθεια παράξενο να συζητάει κανείς για λογαριασμούς ανθρώπων που έχουν φύγει σαν να παραμένουν ακόμα ανοιχτοί, πολύ περισσότερο όταν πρόκειται για έναν δημιουργό όπως η Αμαλία Μεγαπάνου που η μόνη της φιλοδοξία ήταν να τη θυμούνται σαν έναν άνθρωπο που «ήξερε να αγαπάει καλά».