«Mαύροι κύκνοι» και «γκρίζοι ρινόκεροι» κάτω από τον θερμικό θόλο

Στην αρχή μιλούσαμε για «μαύρους κύκνους» – απρόβλεπτα γεγονότα με υψηλό αντίκτυπο, έτσι όπως τα περιέγραψε ο Νίκολας Ταλέμπ στο βιβλίο του «Στην πλάνη του τυχαίου».

Στα πιθανά σενάρια που αποτελούσαν αυτούς τους «μαύρους κύκνους» – και για τα οποία κάθε κυβέρνηση θα ήθελε να είναι όσο πιο προετοιμασμένη γίνεται – περιλαμβάνεται πάντα ένα άνευ προηγουμένου κλιματικό γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα μαζικές απώλειες και άλλες καταστροφές.

Μετά, στις συζητήσεις των αναλυτών προέκυψαν οι «γκρίζοι ρινόκεροι» – πιθανά γεγονότα με πολύ μεγάλη επίδραση. Κίνδυνοι που μπορούσε κάποιος να διακρίνει από απόσταση, χωρίς να μπορεί να αντιληφθεί ξεκάθαρα τις πλήρεις διαστάσεις τους.

Γεγονότα που θεωρείται βέβαιο ότι θα προκαλέσουν τεράστιες υλικές ζημιές, αλλά κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πότε ακριβώς και πόσες.

Μερικές φορές, λένε οι αναλυτές, μπορεί να εκδηλώνονται ταυτόχρονα πολλαπλοί «γκρίζοι ρινόκεροι». Και σε αυτή την κατηγορία πρόβλεψης κρίσης, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι από τα πιο πιθανά σενάρια.

Ενας γκρίζος ρινόκερος είναι οι επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη και όλα όσα ζούμε αυτές τις ημερες στο βόρειο ημισφαίριο. Βλέπουμε επίσης ταυτόχρονα πλημμύρες και άλλα καιρικά φαινόμενα. Πολλοί γκρίζοι ρινόκεροι.

Κύρια απειλή

Οποια θεωρία από αυτές κι αν επιλέξουμε, η κλιματική αλλαγή εμφανίζεται πλέον ως κύρια απειλή.

Οι «θερμικοί θόλοι» ήρθαν για να εγκατασταθούν αυτές τις ημέρες στη νότια Ευρώπη – ένα ατμοσφαιρικό φαινόμενο το οποίο αποτελείται από μάζα ξηρού και θερμού αέρα που εμφανίζεται και εγκαθίσταται σε μια περιοχή για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Η μάζα του θερμού-ξηρού αέρα ακινητοποιείται πάνω από αυτή την περιοχή δημιουργώντας ένα είδος θόλου που διατηρεί τη θερμότητα στην επιφάνεια αυτής της περιοχής. Δεν πρόκειται για ένα καινούργιο φαινόμενο αλλά η διαφορά είναι ότι τα τελευταία χρόνια κάνει πολύ συχνά την εμφάνισή του – εξέλιξη που θεωρείται απόρροια της κλιματικής αλλαγής.

Η Ασία, η Ευρώπη και η Βόρεια Αμερική, το βόρειο ημισφαίριο, ψήνονται κάτω από ακραία ζέστη αυτό τον Ιούλιο, καθώς οι παγκόσμιες θερμοκρασίες εκτοξεύονται σε ανησυχητικά επίπεδα – την ίδια ώρα που σε κάποιες άλλες περιοχές εμφανίζονται διαφορετικά ακραία καιρικά φαινόμενο.

Για παράδειγμα στις ΗΠΑ σημειώνονται πλημμύρες στα βορειοανατολικά, καύσωνες στις νότιες πολιτείες ενώ πνίγονται  από τους καπνούς των μεγάλων δασικών πυρκαγιών στον Καναδά οι μεσοδυτικές πολιτείες, προκαλώντας συναγερμό για την ποιότητα του αέρα και κρατώντας τους ηλικιωμένους και άλλες ευάλωτες κατηγορίες σε εσωτερικούς χώρους.

Με τους επιστήμονες να λένε ότι ο στόχος της διατήρησης της υπερθέρμανσης του πλανήτη εντός 1,5 βαθμού Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα είναι απρόσιτος, τα στοιχεία της κρίσης είναι πλέον εμφανή σε όλο τον πλανήτη.

Μια απομακρυσμένη πόλη στα άνυδρα βορειοδυτικά της Κίνας, το Σανμπάο, κατέγραψε εθνικό ρεκόρ 52,2 βαθμών Κελσίου. Οι πυρκαγιές στην Ευρώπη μαίνονται καθώς ένα δεύτερο κύμα καύσωνα μέσα σε δύο εβδομάδες στέλνει, σε κάποια μέρη της Γηραιάς Ηπείρου, τη θερμοκρασία κοντά στους 50 βαθμούς Κελσίου.

Κόκκινες προειδοποιήσεις

Το υπουργείο Υγείας της Ιταλίας  εξέδωσε κόκκινες προειδοποιήσεις για τον καιρό – σηματοδοτώντας μια πιθανή απειλή για την υγεία οποιουδήποτε εκτίθεται στη ζέστη – για 23 από τις 27 κύριες πόλεις της χώρας. Τα περιστατικά στα νοσοκομεία της χώρας που είχαν σχέση με την υπερβολική ζέστη πολλαπλασιάστηκαν.

Η υπηρεσία δημόσιας υγείας της Γαλλίας αναφέρει ότι η ένταση και η διάρκεια του καύσωνα πιθανότατα θα οδηγήσει σε νοσηλεία ή ακόμα και σε θάνατο πολλούς ανθρώπους, όπως συμβαίνει με τα κύματα καύσωνα σχεδόν κάθε καλοκαίρι από το 2015.

«Η #ClimateCrisis δεν είναι προειδοποίηση. Συμβαίνει. Προτρέπω τους παγκόσμιους ηγέτες να ΔΡΑΣΟΥΝ τώρα», ανέφερε ο γενικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγεσούς.  Ο καύσωνας του περασμένου καλοκαιριού σκότωσε 61.000 ανθρώπους στην Ευρώπη, διαπιστώνουν οι επιστήμονες, από αιτίες που σχετίζονται με τη ζέστη στην Ευρώπη μεταξύ 30 Μαΐου και 4 Σεπτεμβρίου 2022.

Το ποσοστό θνησιμότητας ήταν υψηλότερο στην Ιταλία, την Ελλάδα, την Ισπανία και την Πορτογαλία. Τα δέντρα ρίχνουν πιο γρήγορα τους καρπούς τους με αποτέλεσμα στην Ισπανία να αναμένεται 40% μικρότερη παραγωγή από τις ελιές. Οι αγελάδες στην Ιταλία έχουν 10% λιγότερη παραγωγή λόγω θερμικής κόπωσης.

Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός ανακοίνωσε ότι η υπερβολική ζέστη και οι βροχοπτώσεις αναμένεται να επεκταθούν μέχρι τον Αύγουστο.

Ο ιστότοπος της υπηρεσίας του ΟΗΕ αναφέρει ότι νέα ρεκόρ έχουν ήδη σημειωθεί σε πολλούς μετεωρολογικούς σταθμούς σε μέρη του βόρειου ημισφαιρίου ενώ αναμένονται και νέα εθνικά ρεκόρ. «Η ζέστη προβλέπεται να ενταθεί σε περιοχές της Μεσογείου, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας και της Τουρκίας», αναφέρεται.

«Είναι πιθανή μια περαιτέρω συνέχεια τον Αύγουστο». Το ρεκόρ για την Ευρώπη κατείχε η Αθήνα με 48 βαθμούς Κελσίου στις 10 Ιουλίου του 1977. Αυτό το ρεκόρ έσπασε στις 11 Αυγούστου 2021 με τους 48,8 βαθμούς Κελσίου που είχαν σημειωθεί στη Σικελία. Οι επιστήμονες είναι βέβαιοι πως φέτος, στην πιο ζεστή χρονιά που έχει καταγραφεί στην Ευρώπη, τα ρεκόρ θα σπάσουν εκ νέου.

Το κουνούπι τίγρης

Τα σημάδια είναι παντού: Τριπλασιασμός των περιοχών στην Ευρώπη στις οποίες έχει εγκατασταθεί το κουνούπι τίγρης μέσα σε μία δεκαετία. Επιμήκυνση της περιόδου κυκλοφορίας αλλεργιογόνων. Παραγωγή σιτηρών χαμηλότερης βιολογικής αξίας.

Πέρα από τις άμεσες επιπτώσεις των αυξημένων θερμοκρασιών στον ανθρώπινο οργανισμό όπως είναι τα επεισόδια υπερθερμίας και η αύξηση του κινδύνου νοσηλείας ή και θανάτου σε ασθενείς με καρδιαγγειακές και αναπνευστικές παθήσεις, η διαβίωση σε έναν όλο και θερμότερο πλανήτη, λόγω της κλιματικής αλλαγής, αλλάζει τον χάρτη με τις απειλές για τη δημόσια υγεία.

Με γοργό ρυθμό οδεύουμε σε ένα μέλλον όπου τροπικές νόσοι θα πλήττουν τον ευρωπαϊκό πληθυσμό, η διασφάλιση επάρκειας τροφής με υψηλή θρεπτική αξία θα είναι όλο και πιο δύσκολη και όπου ο πληθυσμός θα μένει όλο και μεγαλύτερο διάστημα σε κλειστούς χώρους με κλιματισμό.

Οπως αναφέρει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, η κλιματική αλλαγή έχει τη δυνατότητα να υπονομεύσει την πρόοδο δεκαετιών σε ό,τι αφορά το επίπεδο υγείας των κατοίκων του πλανήτη. Μεταξύ του 2030 και του 2050 η κλιματική κρίση αναμένεται να προκαλέσει περίπου 250.000 επιπλέον θανάτους ετησίως λόγω κακής διατροφής, ελονοσίας, διάρροιας και θερμοπληξίας.

Ολα αυτά είχαν προβλεφθεί

Αλλά μάλλον δεν τα υπολογίσαμε σωστά. Ή ήρθαν νωρίτερα από όσο περιμέναμε. «Μαύροι κύκνοι» και «γκρίζοι ρινόκεροι». Που όμως πλέον δεν μπορούμε να τα χαρακτηρίζουμε απρόβλεπτα γεγονότα, όσον αφορά την κλιματική αλλαγή. Απέδειξαν φέτος ότι είναι μέρος του καλοκαιριού στο βόρειο ημισφαίριο.

Μέχρι τώρα μείναμε ασυγκίνητοι και τα μέτρα που έχουν ληφθεί δεν επαρκούν για να αντιστραφεί άμεσα η κατάσταση. Ακόμα και τώρα οι διαφωνίες μεταξύ των κρατών για όσα πρέπει να γίνουν, είναι πολλές.

Αναρωτιέται κάποιος τι άλλο πρέπει να γίνει για να συνειδητοποιήσουμε ότι η κλιματική αλλαγή είναι το πιο άμεσο ζήτημα προς αντιμετώπιση. Εάν αυτό δεν αντιμετωπισθεί από κοινού, ένας νέος δυστοπικός κόσμος είναι αυτός που βλέπουμε να ανατέλλει.