Στο μεταίχμιο της κωμωδίας και του δράματος

Ο Αλαν Αρκιν που έφυγε από τη ζωή στις 29 Ιουνίου σε ηλικία 89 ετών ήταν ένας ηθοποιός με πολλά χαρίσματα, όπως και πολλά πρόσωπα. Ξεκίνησε από το θέατρο που δεν έπαψε ποτέ να είναι η μεγάλη του αγάπη αλλά κατάφερε να γίνει γνωστός στο παγκόσμιο κοινό μέσω του κινηματογράφου παίζοντας χαρακτήρες οι οποίοι γλιστρούσαν με υποδειγματική άνεση από την κωμωδία στο δράμα, από την έξαλλη φάρσα στην ανείπωτη τραγωδία.

Δεν είναι τυχαίο που ο Αρκιν ανήκει στη χούφτα των ηθοποιών που έχουν κερδίσει υποψηφιότητα για Οσκαρ Α’ ανδρικού ρόλου για την πρώτη τους ταινία, εν προκειμένω την αντιπολεμική σάτιρα «Ερχονται οι Ρώσοι» (The Russians are coming, the Russians are coming). Ωστόσο θα πρέπει να ειπωθεί εδώ ότι η πρώτη εμφάνιση του Αρκιν στη μεγάλη οθόνη, χωρίς να φανεί το όνομά του στους τίτλους, έγινε το 1957 ως τραγουδιστής με το συγκρότημα The Tarriers στην ταινία «Calypso Heat Wave». Μάλιστα ο Αλαν Αρκιν συνέβαλε στη δημιουργία των στίχων του περίφημου τραγουδιού «The Banana Boat Song» το οποίο έγινε τεράστια επιτυχία από τον Χάρι Μπελαφόντε (ο οποίος, ειρωνικά πέθανε επίσης μέσα στο 2023).

Ομως ουσιαστικά πρώτη του ταινία είναι το «Ερχονται οι Ρώσοι» όπου ο ηθοποιός υποδύεται απολαυστικά έναν απελπισμένο ρώσο αξιωματικό του Πολεμικού Ναυτικού των Σοβιετικών, ο οποίος προσπαθεί να βρει λύση στο πρόβλημα που έχει προκύψει από τη στιγμή που το υποβρύχιό του έχει βρεθεί κατά λάθος στα νερά των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Αρκιν δεν κέρδισε τότε το Οσκαρ και είναι κάπως ειρωνικό που όταν τελικά κέρδισε αυτό το βραβείο, το 2007, για την ταινία «Little Miss Sunshine» (Β’ ρόλου), ανήκε πλέον στους γεροντότερους ηθοποιούς που έχουν κερδίσει Οσκαρ. Αλλος ένας θαυμάσιος ρόλος του, στο μεταίχμιο κωμωδίας / δράματος, ένας παππούς εθισμένος στα ναρκωτικά που θα γίνει ο εμπνευστής της εγγονής του.

Δύο χρόνια μετά το «Ερχονται οι Ρώσοι», ο Αρκιν έδειξε και πάλι την απίστευτη γκάμα του με έναν από τους καλύτερους ρόλους της κινηματογραφικής καριέρας του: του Τζον Σίνγκερ, ενός καλόψυχου κωφάλαλου ο οποίος προσπαθεί να βοηθήσει άλλους ανθρώπους στη δραματική ταινία του 1968 «Ο πόνος της σιωπής» (The Heart is a Lonely Hunter) για την οποία κέρδισε τη δεύτερη υποψηφιότητά του στα Οσκαρ. Ενδιαμέσως, το 1967, στο θρίλερ  «Περίμενε μέχρι να νυχτώσει» (Wait until dark), που υπήρξε μεγάλη επιτυχία της καριέρας του, o Aρκιν κατάφερε να «βγάλει» το ακριβώς αντίθετο παίζοντας τον ρόλο του σαδιστικού κακοποιού ο οποίος έχοντας εισβάλλει στο σπίτι μιας τυφλής γυναίκας (Οντρεϊ Χέπμπορν) διασκεδάζει με το να την ταλαιπωρεί. Η μεταμόρφωση του ηθοποιού είναι σχεδόν απίστευτη!

Η ιστορία του Αλαν Αρκιν έχει κάποιες δραματικές διαστάσεις. Γεννήθηκε στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης τον Μάρτιο του 1934, γιος εβραίων μεταναστών από τη Ρωσία και τη Γερμανία. Δέκα χρόνια αργότερα, η οικογένεια Aρκιν μετακόμισε στο Λος Αντζελες της Καλιφόρνια και εκεί, ο πατέρας του, Ντέιβιντ Αρκιν, καλλιτέχνης και συγγραφέας, έπιασε δουλειά ως δάσκαλος. Ωστόσο, ο Ντέιβιντ Αρκιν απολύθηκε από τη δουλειά του επειδή αρνήθηκε να απαντήσει σε ερωτήσεις σχετικά με τις πολιτικές του δραστηριότητες κατά τη διάρκεια του «κυνηγιού των μαγισσών» και του κινήματος του μακαρθισμού της δεκαετίας του 1950. Η μητέρα του Αρκιν συμμερίστηκε τις απόψεις του συζύγου της και όσο για τον ίδιο τον μελλοντικό καλλιτέχνη, ήταν λάτρης της μουσικής και της υποκριτικής από τα 10, ηλικία στην οποία άρχισε να παρακολουθεί μαθήματα υποκριτικής. Ο Αλαν Αρκιν πέρασε από δύο πανεπιστήμια (Λος Αντζελες και Βερμόντ) χωρίς να αποφοιτήσει. Και αυτό γιατί τον απασχολούσε περισσότερο η ιδέα του σχηματισμού μιας μπάντας, των The Tarriers, όπως και έγινε. Μαζί τους τραγουδούσε και έπαιζε κιθάρα για πολλά χρόνια.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, ο Αρκιν κράτησε τον πρωταγωνιστικό ρόλο σε ένα κινηματογραφικό αριστούργημα που όμως στην εποχή του παρεξηγήθηκε παρότι σήμερα ανήκει στα κλασικά. Είναι το «Κατς 22», η φιλόδοξη αντιπολεμική σάτιρα του Μάικ Νίκολς (από το μυθιστόρημα του Τζόζεφ Χέλερ) όπου ο Αρκιν υποδύεται τον  αμερικανό σμηναγό Γιοσάριαν, ο οποίος προσπαθεί με κάθε τρόπο να αποφύγει τη μάχη. Ακόμα και με τον ισχυρισμό της τρέλας. Αναμφισβήτητα η πιο δυνατή κινηματογραφική ερμηνεία του, αν και δυστυχώς η καριέρα του υπέφερε για ένα διάστημα επειδή η ταινία δεν ανταποκρίθηκε στις εμπορικές  προσδοκίες της. Φυσικά δεν έπαψε ποτέ να βρίσκεται στο προσκήνιο και επιλέγοντας χυμώδεις β’ ρόλους, έγινε cult φιγούρα στη δεκαετία του 2000 αποσπώντας μια ακόμη υποψηφιότητα για Οσκαρ (Β’ ρόλου) για την ταινία του Μπεν Αφλεκ «Επιχείρηση: Αργκο» (2012).

Τρεις φορές παντρεμένος και πατέρας των Αντονι, Μάθιου και Ανταμ Αρκιν που όλοι ασχολούνται επαγγελματικά με τον  οπτικοακουστικό τομέα, ο Αλαν Αρκιν, τα τελευταία χρόνια, όχι μόνον ήταν δραστήριος αλλά φρόντιζε να ανανεώνει το κοινό του με καινούργια πράγματα. Ανάμεσά τους και ο ρόλος του πανέξυπνου ατζέντη του Χόλιγουντ στις δύο πρώτες σεζόν της βραβευμένης σειράς του Netflix «Η μέθοδος Κομίνσκι» με πρωταγωνιστή τον Μάικλ Ντάγκλας. Πέρσι, η φωνή του έγινε για μια ακόμη φορά διάσημη μέσω της ταινίας κινουμένων σχεδίων «Minions 2: Η άνοδος του Γκρου».