ΔΕΔΟΜΕΝΑ

ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑ
Σύμφωνα με το άρθρο 44 παρ. 2 του Συντάγματος (μετά και την αναθεώρηση του 2019): «O Πρόεδρος της Δημοκρατίας προκηρύσσει με διάταγμα δημοψήφισμα για κρίσιμα εθνικά θέματα, ύστερα από απόφαση της απόλυτης πλειοψηφίας του όλου αριθμού των βουλευτών, που λαμβάνεται με πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου. Δημοψήφισμα προκηρύσσεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με διάταγμα και για ψηφισμένα νομοσχέδια που ρυθμίζουν σοβαρό κοινωνικό ζήτημα, εκτός από τα δημοσιονομικά, εφόσον αυτό αποφασιστεί από τα τρία πέμπτα του συνόλου των βουλευτών, ύστερα από πρόταση των δύο πέμπτων του συνόλου και όπως ορίζουν ο Κανονισμός της Βουλής και νόμος για την εφαρμογή της παραγράφου αυτής. Δεν εισάγονται κατά την ίδια περίοδο της Βουλής περισσότερες από δύο προτάσεις δημοψηφίσματος για νομοσχέδιο».

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ – ΕΞΠΡΕΣ ΤΟ 2015
Με το προηγούμενο συνταγματικό πλαίσιο, το δημοψήφισμα που προκηρύχθηκε από τον Αλέξη Τσίπρα στις 27 Ιουνίου 2015 εγκρίθηκε με διαδικασία – εξπρές από τη Βουλή την επομένη, 28 Ιουνίου, και διεξήχθη μία εβδομάδα αργότερα, στις 5 Ιουλίου. Το τυπικό ερώτημα αφορούσε την αποδοχή ή μη του σχεδίου συμφωνίας που υπέβαλαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στο Eurogroup της 25.06.2015 για το ελληνικό δανειακό πρόγραμμα. Αξίζει να σημειωθεί ότι την ημέρα διεξαγωγής του δημοψηφίσματος το κείμενο-πρόταση είχε ήδη αποσυρθεί από την Κομισιόν. Στις κάλπες, πάντως, προσήλθαν 6.161.140 πολίτες. Το 61,31% (3.558.450 ψηφοφόροι) επέλεξαν το «όχι». Το 38,69% (2.245.537 ψηφοφόροι) επέλεξαν το «ναι», στα αντίστοιχα κουτάκια του ψηφοδελτίου.

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ
Το πρώτο δημοψήφισμα που έγινε στην Ελλάδα, αμέσως μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας, αφορούσε το πολιτειακό. Προκηρύχθηκε από την τότε κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή στις 22 Νοεμβρίου 1974 και διεξήχθη στις 8 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους. Οι ψηφοφόροι κλήθηκαν να ψηφίσουν υπέρ ή κατά της Βασιλευομένης Δημοκρατίας. Επί της ουσίας έκριναν αν πρέπει να επιστρέψει στην Ελλάδα και τον θρόνο ο βασιλιάς Κωνσταντίνος. Σε εκείνες τις κάλπες ψήφισαν 4.719.494 πολίτες. Το 69,18% (3.244.748) ψήφισαν «κατά». Το 30,82% (1.445.857) ψήφισαν «υπέρ».