«Να μπούμε σε διάλογο με τη σκοτεινή πλευρά του εαυτού μας»

Ενα γράμμα που δεν γράφτηκε ποτέ. Ενα χάδι που ο αποστολέας παρασύρθηκε από την πίεση της καθημερινότητας και ανέβαλε διαρκώς να το ταχυδρομήσει. Μέχρι που η βία, ο θάνατος κι η αδιαφορία έκοψαν το νήμα της ζωής του παραλήπτη.

Παραλήπτης θα ήταν η Δήμητρα της Λέσβου, όπως ήταν γνωστός ο Δημήτρης Καλογιάννης που ζούσε με γυναικεία περιβολή στη Σκάλα Συκαμιάς της Λέσβου. Ενας άνθρωπος ήσυχος, που μετά τον θάνατο των γονιών του αποφάσισε να εκδηλώσει δημόσια τη γυναικεία πλευρά του εαυτού του, με αποτέλεσμα να δεχτεί επίθεση και να πέσει θύμα κακοποιητικής συμπεριφοράς από τους νέους του χωριού του.

Κι αποστολέας ο σκηνοθέτης Παντελής Δεντάκης, ο οποίος πληροφορήθηκε από αλληλέγγυους, που είχαν σπεύσει να βοηθήσουν τη Δήμητρα μετά την επίθεση, τη διεύθυνσή της. Οι εθελοντές παρότρυναν όποιον επιθυμούσε να της στείλει μια επιστολή συμπαράστασης ώστε να ανακάμψει ψυχολογικά.

Η 65χρονη Δήμητρα, ωστόσο, έπεσε θύμα τροχαίου και εγκαταλείφθηκε στην άσφαλτο. Η σορός της εντοπίστηκε δύο μήνες αργότερα, τον Ιούνιο του 2021, στις αταύτιστες του νεκροτομείου. Σήμερα, δύο χρόνια μετά τον τραγικό αυτόν επίλογο, ο Παντελής Δεντάκης στήνει μια παράσταση που βασίζεται στη ζωή της Δήμητρας, αλλά ενέχει και μυθοπλαστικά στοιχεία. Ο λόγος; «Μας αφορά η ζωή της, όπως και η ζωή κάθε προσώπου που βρίσκεται στην περιφέρεια της κοινωνίας όχι επειδή δεν θέλει να ενταχθεί, αλλά επειδή δεν θέλει η πλειοψηφία της κοινωνίας να εντάξει το διαφορετικό, αυτό που δεν μπορεί να κατανοήσει και κατά συνέπεια να δεχτεί», εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο σκηνοθέτης.

Αποδοχή και αγάπη

Και χαρακτηρίζει την παράσταση «Το ρόδο είναι ρόδο» ως «ένα γράμμα και μια συγγνώμη. Ως ένα χρέος. Ας το πούμε ως ένα χάδι έστω και εκ των υστέρων που θέλει να συμβάλει και να συμμετάσχει σε έναν κοινωνικό διάλογο. Να αρθρώσει έναν λόγο σε σχέση με άτομα σαν τη Δήμητρα, που λόγω των προκαταλήψεων και των αγκυλώσεων της κοινωνίας δεν έχουν εισπράξει αποδοχή, αγάπη, αγκαλιά ούτε καν από το οικογενειακό τους περιβάλλον. Είναι μια παράσταση που έχει να κάνει με την αποδοχή και την αγάπη, και όχι με την ταυτότητα του καθενός».

Στην παράσταση που ανεβαίνει στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, σε κείμενο που υπογράφει η Κατερίνα Λούβαρη Φασόη, η πρωταγωνίστρια – την οποία υποδύεται ο Χρήστος Στέργιογλου – δεν ονομάζεται Δήμητρα, αλλά Διονυσία. Ζει σε ένα παλιό σπίτι παρέα με τις γάτες της. Τραγουδάει, φοράει πολύχρωμα ρούχα, ανοίγει το σπίτι σε ξένους και ντόπιους, δέχεται το μίσος και τον χλευασμό τους, αλλά δεν σταματάει να ονειρεύεται. Η ιστορία της παρουσιάζεται μπολιασμένη με κείμενα του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και επιστολές του Αντονέν Αρτό. «Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ μιλάει για την τυφλότητα των ανθρώπων καθώς δεν τους διακρίνει σε καλούς και κακούς, αλλά σε εκείνους που θέλουν να ακούσουν τον διπλανό τους χωρίς να τον κρίνουν και σε εκείνους που ενεργούν με τον ακριβώς αντίθετο τρόπο. Μιλάει για την ανιδιοτελή αγάπη και για τη δύναμη του νοιαξίματος. Ο Αρτό κάνει λόγο για αυτό που θεωρούμε ως τρελό, γι’ αυτό που δεν είναι κοντά στην κοινή λογική και το οποίο απορρίπτουμε, το περιθωριοποιούμε και δεν το εντάσσουμε στον κοινωνικό ιστό», λέει ο Παντελής Δεντάκης.

Βάρβαρη εποχή

Τον ρωτάμε αν το σκηνοθετικό αυτό εγχείρημα – το οποίο εντάσσεται και στη νέα πρωτοβουλία του φεστιβάλ, το grape, που έχει ως στόχο την προβολή ελληνικών παραγωγών στο εξωτερικό – υλοποιείται τώρα, σε μια εποχή που η κοινωνία είναι πιο ώριμη να συζητήσει για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων. «Η εποχή είναι πολύ βάρβαρη κι επιβάλλεται να μιλήσουμε για πράγματα που πάντα ήταν δύσκολα στη διαχείρισή τους και σχετίζονται με την αδικία της κοινωνίας. Το πότε είναι έτοιμη και ώριμη να δεχτεί κάτι η κοινωνία είναι δημιούργημα κάποιων ανθρώπων. Το τι δέχεται τελικά εξαρτάται και από το τι διεκδικούμε να δεχτεί. Οταν μέσα στην κοινωνία ένα μέρος της ζει με αυτόν τον τρόπο που έζησε η Δήμητρα και διεκδικεί ό,τι κι εκείνη για τη ζωή της, είναι ψευδοζήτημα το για ποια πράγματα είναι έτοιμη η κοινωνία να συζητήσει και να δεχτεί. Είναι επιβεβλημένο να ανοίξουμε τη συζήτηση και να δώσουμε σε αυτούς τους ανθρώπους τα δικαιώματά τους».

Τι θα ήθελε ο Παντελής Δεντάκης να πάρει ο θεατής μαζί του φεύγοντας από την παράσταση, της οποίας ο τίτλος προέρχεται από μια φράση της Δήμητρας που περιλαμβάνεται στο ντοκιμαντέρ της Τζέλης Χατζηδημητρίου «Mr Dimitris and Mrs Dimitroula»; «Θα ήθελα να ανοίξει ένας δίαυλος επικοινωνίας με τον ίδιο μας τον εαυτό πάνω στη θεματολογία της παράστασης. Να μπούμε σε διάλογο με τη σκοτεινή πλευρά του εαυτού μας».

Info

Η παράσταση «Το ρόδο είναι ρόδο» {CR}της Κατερίνας Λούβαρη Φασόη σε σκηνοθεσία Παντελή Δεντάκη από απόψε {CR}έως και τη Δευτέρα στον χώρο Ε της Πειραιώς 260 στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών