«Δεν έχουμε δει την τελευταία πράξη»

Από τα μέσα Ιουνίου είχαν, σύμφωνα με αμερικανικά μέσα, ενδείξεις οι υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ ότι ο Γεβγένι Πριγκόζιν, ο ιδρυτής της Wagner, ετοιμαζόταν να κινηθεί κατά της ρωσικής στρατιωτικής ηγεσίας: οι πληροφορίες θεωρήθηκαν επαρκώς βάσιμες στα μέσα της προηγούμενης εβδομάδας, πυροδοτώντας σειρά έκτακτων ενημερώσεων του Λευκού Οίκου, του Πενταγώνου και του Κογκρέσου. Αντίθετα όμως με ό,τι έκαναν όταν αντιλήφθηκαν, στα τέλη του 2021, ότι η Ρωσία σχεδίαζε να εισβάλει στην Ουκρανία, αυτή τη φορά οι ΗΠΑ δεν είπαν λέξη δημοσίως. Οπως σημειώνουν οι «New York Times», «οι αμερικανοί αξιωματούχοι θεώρησαν πως αν έλεγαν το οτιδήποτε, ο Πούτιν θα μπορούσε να τους κατηγορήσει ότι ενορχήστρωναν πραξικόπημα. Και σαφώς δεν τους ενδιέφερε να τον βοηθήσουν». Το 24ωρο που διήρκεσε η μεγαλύτερη ένοπλη εξέγερση στη Ρωσία μετά την πτώση της ΕΣΣΔ, Αμερικανοί και Ευρωπαίοι επιδόθηκαν σε φρενήρεις διαβουλεύσεις. Δημόσια, πάντως, φρόντισαν να παραμείνουν στο περιθώριο της κρίσης. Και το κυρίαρχο συναίσθημα, πέραν της σύγχυσης, δεν ήταν τόσο η αγαλλίαση που δικαιολογημένα εξέφραζαν αξιωματούχοι και απλοί άνθρωποι στην Ουκρανία όσο η ανησυχία για το ενδεχόμενο χάους σε μια χώρα με ισχυρό πυρηνικό οπλοστάσιο.

«Τρελή μέρα»

«Δεν νομίζω ότι έχουμε δει την τελευταία πράξη της ρωσικής αναταραχής» προέβλεψε χθες ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Αντονι Μπλίνκεν, σπεύδοντας εντούτοις να επισημάνει πως πρόκειται για «εσωτερικό ζήτημα της Ρωσίας». Η αντίδραση της κυβέρνησης Μπάιντεν στην «τρελή μέρα» που βίωσε το Σάββατο η Ρωσία, σημείωσε χαρακτηριστικά στη «Washington Post» ο Ντέιβιντ Ιγκνάσιους, «φάνηκε να είναι μια εκδοχή της συμβουλής που αποδίδεται στον Ναπολέοντα: “Ποτέ μη διακόπτεις τον εχθρό σου ενώ κάνει λάθος”. Αυτό, και η συνήθης συνταγή του Μπάιντεν: επικεντρώσου στους συμμάχους και τους εταίρους. Σε όλες αυτές τις συνομιλίες το μήνυμα ήταν, όπως μαθαίνω, “ψυχραιμία”. Μην κάνετε την κρίση στη Ρωσία πιο επικίνδυνη επιδιώκοντας να παρέμβετε ή να επωφεληθείτε από την αναστάτωση». Εφεξής, πάντως, το μείζον ερώτημα είναι: Πώς θα επηρεάσει τον πόλεμο στην Ουκρανία η ματαιωμένη εξέγερση της Wagner;

Οι προειδοποιήσεις

Αν ο Πριγκόζιν είχε επιμείνει, πιθανώς να είχε αναγκάσει το Κρεμλίνο να αποσύρει μερικά από τα καλύτερα στρατεύματά του από τα ουκρανικά μέτωπα ώστε να αντικρούσει τους σκληραγωγημένους μισθοφόρους του. Τελικά, ο Πριγκόζιν στέλνεται στην εξορία στη Λευκορωσία και τα στρατεύματά του επιστρέφουν στις βάσεις τους. Ομως το τι θα συμβεί στη Wagner παραμένει ασαφές. Στα μέλη της που δεν συμμετείχαν στην ανταρσία θα προσφερθούν κανονικές στρατιωτικές συμβάσεις. Πολλά άλλα ωστόσο θα αποκλειστούν και ενδεχομένως να παραμείνουν πιστά στον Πριγκόζιν. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν ίσως θεωρήσει ότι πρέπει να διατηρήσει περισσότερα στρατεύματα εγγύτερα στην έδρα της εξουσίας του. Αν η Wagner διαλυθεί, η Ρωσία μπορεί να στερηθεί την πλέον αποτελεσματική στρατιωτική της δύναμη στην Ουκρανία. Από την άλλη πλευρά, ένας πρώην επικεφαλής του βρετανικού στρατιωτικού επιτελείου, ο λόρδος Ντάνατ, προειδοποιούσε χθες πως αν αρκετοί μισθοφόροι της Wagner τον ακολουθήσουν στη Λευκορωσία, τότε ο Πριγκόζιν θα μπορούσε να εξαπολύσει από εκεί νέα επίθεση στο Κίεβο.

Οταν κατακαθίσει η σκόνη

Ο ορίζοντας δεν φαίνεται καλά όσο αιωρείται ακόμα τόση σκόνη. Το μόνο βέβαιο είναι πως το «drama» που εκτυλίχθηκε στη Ρωσία μπορεί ακόμα να ωφελήσει την Ουκρανία ενώ αυτή έχει εξαπολύσει μεγάλη αντεπίθεση, που έχει όμως προς το παρόν να επιδείξει λιγοστές εδαφικές κατακτήσεις. Η αποδυνάμωση του Πούτιν, η μοιραία πτώση του ηθικού μεταξύ των ρωσικών στρατευμάτων, η πιθανή υπονόμευση της στήριξης προς τον πόλεμο τόσο στα μέτωπα όσο και μεταξύ των ρώσων πολιτών, όλα αυτά λειτουργούν προς όφελος του Κιέβου. Το ίδιο, φυσικά, και η εκτόξευση του ηθικού μεταξύ των ουκρανικών δυνάμεων. Είναι χαρακτηριστική η δήλωση που έκανε το Σάββατο στους «Financial Times» ουκρανός στρατιωτικός αξιωματούχος: «Παρακολουθούμε στενά αυτή την κατάσταση στη Ρωσία με το ποπκόρν μας».