Ποδοσφαίρου το ιστόρημα – Μέρος 4ο (τελευταίο)

Και προκαλεί ιδιαίτερη συγκίνηση η ελληνική καταγωγή του αθλήματος, παράλληλα με τη χειρόσφαιρα (handball), την πετόσφαιρα (volleyball), παιχνίδια που έχουν αντικείμενο τη σφαίρα, με πόδια, με χέρια, ή και με τα δύο (φαινίνδα/ ράγκμπι). Δεξιοτεχνία, δυναμική και ερωτισμός χαρακτήριζαν τη σχέση του αγωνιζόμενου με το άθλημα. Μια μελέτη-απάντηση στη διαχρονική αφωνία που χαρακτηρίζει την ελληνική πολιτισμική συνείδηση. Μια συνείδηση που απεδέχθη αγόγγυστα την ελληνίδα βασίλισσα της Αιγύπτου Κλεοπάτρα να την αναβαπτίζουν στο Netflix. Απέναντι σε όλη αυτή την πολιτισμική απαξία κρατάμε τη γνωστική μας αλήθεια, παρουσιάσαμε το σύνολο των ομαδικών παιγνίων που έπαιζαν στην Αρχαία Ελλάδα, και τώρα να δούμε πόσο επηρεάσαμε τη γειτονική μας Ιταλία.

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΠΙΒΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ

«Ιστορικό ποδόσφαιρο» ονομάζεται το παιχνίδι που παίζεται μέχρι σήμερα στη Φλωρεντία, επιβίωση του παιχνιδιού που έπαιζαν οι λεγεωνάριοι της ρωμαϊκής «Florentia», με κινήσεις που χρησιμοποιούντο και από τις ρωμαϊκές λεγεώνες στον πόλεμο. Οι ίδιοι οι Ιταλοί παραδέχονται – προς τιμήν τους – πως η καταγωγή του παιχνιδιού που παίζουν είναι από την Αρχαία Ελλάδα, και πρόκειται για τον αρχαίο επίσκυρο. Οι αγώνες διεξάγονται στο γήπεδο του Prato ανάμεσα στην Porta Prato και στο Ognissanti, αλλά υπάρχουν και άλλα μέρη που παίζεται, όπως στις πλατείες S. Maria Novella, S. Spirito, Piazza S. Giovanni και Piazza S. Croce.

Ο πιο ιστορικός αγώνας παίχτηκε στις 17 Φεβρουαρίου 1530 στην Piazza S. Croce μεταξύ Λευκών και Πρασίνων, ενώ οι δυνάμεις του Καρόλου Ε’ πολιορκούσαν τη Φλωρεντία, και είχε τον χαρακτήρα περιφρόνησης προς τον εχθρό.

Το 1500 γνωρίζουµε ότι παιζόταν στις πλατείες που προαναφέραμε πάνω σε χωμάτινο έδαφος ανάμεσα σε τέσσερις ομάδες – τους Πράσινους, Κόκκινους, Ασπρους και Γαλάζιους. Σκοπός, οι παίκτες να δείξουν τις ικανότητές τους και το θάρρος τους, όπως και στην Αρχαία Ελλάδα. Ο αγώνας παίζεται ως εξής: η κάθε ομάδα αποτελείται από 27 παίκτες και συγκρούονται δύο κάθε φορά σε έναν αγώνα 50 λεπτών.

Σπρωξιές, χτυπήµατα και σκληρές συγκρούσεις είναι συχνά φαινόμενα και ο διαιτητής με δυσκολία διακόπτει το παιχνίδι, για να κρατήσει κάποια τάξη. Εξι επόπτες διευκολύνουν το έργο του. Τα τέρματα είναι δύο και καταλαμβάνουν όλο το πλάτος του γηπέδου στις δύο μικρότερες πλευρές του. Οταν η μπάλα φτάνει στο αντίπαλο τέρμα, είναι πόντος για την ομάδα που το κατάφερε. Πλήθος κόσμου που παρακολουθεί τους αγώνες συμμετέχει έντονα στις διάφορες φάσεις. Γίνεται βέβαια κατανοητό ότι εδώ έχουμε μία ζωντανή απόδειξη του πώς παιζόταν το αρχαίο ελληνικό ποδόσφαιρο, ο επίσκυρος, με τον πιο αποκαλυπτικό τρόπο.

Οι Ελληνες λοιπόν ανακάλυψαν το ποδόσφαιρο και χάριν σ’ αυτούς σήμερα η Ευρώπη αλλά και ο κόσμος όλος χαίρεται αυτό το υπέροχο άθλημα. Ναι, οι Ελληνες δικαιούνται από την ιστορία να είναι αυτοί οι πρώτοι που κατέβασαν τη σφαίρα του κόσμου για να παίξουν μαζί της επί γης. Και τι ειρωνεία αλήθεια, η Βρετανία να θεωρείται η μητέρα γη του ποδοσφαίρου! Θα λέγαμε λοιπόν κλείνοντας στους φίλους μας τούς Βρετανούς: «Do you know episkyros?». Γιατί καλό είναι να αποκτούμε γνώσεις και να αποκαθιστούμε την αλήθεια.

Και ίσως εκείνο το υπέροχο βράδυ του Ιούλη, στις 4 του μήνα, όταν ο αρχηγός της εθνικής μας ομάδας ποδοσφαίρου Θοδωρής Ζαγοράκης ύψωνε το Πανευρωπαϊκό Κύπελλο στα ουράνια, ίσως λοιπόν αποκαθιστούσε ασυνείδητα μία αδικία αιώνων.

Το φιλούσαν τα Ελληνόπουλα το κύπελλο, το άγγιζαν, το αγκάλιαζαν, το σήκωναν ψηλά και δεν βρέθηκε ένας παρατηρητικός να πει: Μα καλά, βρε παιδιά, ποιος είναι αυτός που φαίνεται στη μία πλευρά του κυπέλλου να κάνει κοντρόλ με την μπάλα; Δεν είναι ντυμένος με ρούχα, είναι γυμνός και τα μαλλιά του είναι χτενισμένα περίεργα. Ενας δεν βρέθηκε να το παρατηρήσει. Γιατί αυτός που απεικονίζεται ανάγλυφα στο Πανευρωπαϊκό Κύπελλο, δεν είναι άλλος από τον έλληνα έφηβο του πέμπτου αιώνα π.Χ., που παίζει μπάλα… Αλλά τι να φταίνε τα παιδιά αυτά τελικά, αφού η γενικότερη αμορφωσιά μας μάς έχει καταδικάσει εδώ και αιώνες στην ανυποληψία και στην ξενομανία;

Κλείνω το ενηµερωτικό µας αυτό άρθρο με ένα διαχρονικό παράπονο. Αυτοί που ήξεραν ότι το ποδόσφαιρο δεν είναι βρετανική επινόηση, αλλά καθαρά ελληνικό παιχνίδι, που οι πρόγονοί μας έπαιζαν αιώνες πριν οι υπόλοιποι ευρωπαϊκοί λαοί μάθουν τι είναι, γιατί ποτέ δεν διεκδίκησαν την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά τους. Αφού δεν δικαιολογείται να αποδοθεί στην άγνοια, τότε τι είναι; Δειλία, αδιαφορία, ή κάτι πολύ βαθύτερο, που κρύβεται στην έκφραση γραικύλος και που σημαίνει δουλοπρεπής, αναξιοπρεπής, αργόσχολος και κόλακας κάθε εξουσίας. Δυστυχώς, μόνον λαοί που κατατρύχονται από τέτοια σύνδρομα αφήνουν ανυπεράσπιστα την παγκόσμια αποδεκτή κληρονομιά τους, απαξιώνοντάς την λόγω ξενομανίας. Μήπως αυτό να έχει συμβαίνει και με τους Νεοέλληνες και την πατρότητα του λαοφιλέστατου ποδοσφαίρου;

Ενα µεγάλο ευχαριστώ στον Γιώργο Παναγόπουλο και τον Ευάγγελο Μπεξή για τη μοναδική τους έρευνα που βοήθησε τα μάλα στη δρομολόγηση των άρθρων μας.