Τα τρία φαβορί και οι τρεις βετεράνοι

Με μία μόνο ημέρα να έχει απομείνει πλέον μέχρι το κατέβασμα της αυλαίας το Σάββατο το απόγευμα μετά την απονομή των βραβείων στην Grand Theatre Lumiere, το 76ο Φεστιβάλ των Καννών αφήνει πίσω του καλές εντυπώσεις, όμορφες ως επί το πλείστον στιγμές και ταινίες που σε γενικές γραμμές υπήρξαν αξιοπρεπείς. Αρκετές από αυτές έχουν μέλλον μπροστά τους, ενώ κάποιες παρουσίασαν μια δυναμική τόσο στη θεματολογία όσο και στην κινηματογράφηση που δύσκολα θα λείψει από τα βραβεία: τρία χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι των ταινιών «The Zone of Interest» του Τζόναθαν Γκλέιζερ, μια διαφορετική προσέγγιση στο Ολοκαύτωμα των Εβραίων, η «Ανατομία μια πτώσης» της Ζιστίν Τρουέ που με αφορμή την κατηγορία μιας γυναίκας ως δολοφόνου του συζύγου της που σκοτώθηκε υπό μυστηριώδεις συνθήκες εξετάζει τη ρευστότητα της έννοιας της αλήθειας και το «Club Zero» της Τζέσικα Χάουσνερ, μια παραβολή πάνω στα επικίνδυνα αποτελέσματα που μπορεί να έχει ο τρόπος χειραγώγησης των νέων. Σε ό,τι αφορά τη χώρα μας, οι περισσότερες ταινίες από το διαγωνιστικό πρόγραμμα έχουν αγοραστεί από εταιρείες εκμετάλλευσης και εν καιρώ θα παιχτούν στις ελληνικές αίθουσες, τον φυσικό τους χώρο.

Πρόσωπα σε πρώτο πλάνο τις τελευταίες μέρες του φεστιβάλ είναι ο Νάνι Μορέτι από την Ιταλία, ο Κεν Λόουτς από το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Βιμ Βέντερς από τη Γερμανία. Τρεις δημιουργοί που εδώ και χρόνια έχουν χτίσει ισχυρούς δεσμούς με το Φεστιβάλ των Καννών, όλοι τους βραβευμένοι με τον Χρυσό Φοίνικα (ο Λόουτς μάλιστα έχει κερδίσει δύο), όλοι τους σταθεροί στις επάλξεις υπηρετώντας την ίδια φιλοσοφία και ιδεολογία που έχει γίνει σήμα κατατεθέν στο μέχρι σήμερα έργο τους. Κοινό σημείο και στις τρεις αυτές ταινίες είναι ότι κοιτάζουν με χαμόγελο τους δύσκολους καιρούς μας, κάτι για το οποίο ενδεχομένως να παίζει ρόλο η ηλικία και η εμπειρία των τριών δημιουργών τους.

Ο Κεν Λόουτς

Με το «The Old Oak» (Η Παλιά Βελανιδιά) ο Κεν Λόουτς καταφέρνει για μία ακόμη φορά να προσφέρει μια σπαραξικάρδια ταινία, κοιτάζοντας ταυτόχρονα το παρελθόν και το παρόν. Παρακολουθώντας την ιστορία, αναρωτιέται κανείς πώς θα μπορούσε να ήταν στις παλιές ένδοξες μέρες η Παλιά Βελανιδιά, η παμπ που φέρει τον τίτλο της ταινίας, η οποία βρίσκεται σε κάποια ερημωμένη πια πόλη της Αγγλίας, όπου πλέον ρημάζει μαζί της. Ενα ερείπιο στο οποίο συγκεντρώνονται λίγες πια από τις παλιές παρέες, οι οποίες μια φορά και έναν καιρό θα έχουν σίγουρα περάσει καλές στιγμές εκεί. Ομως τελικά αυτή η πόλη – φάντασμα θα αποκτήσει και πάλι ζωντάνια με την άφιξη μεταναστών από τη Συρία, οι οποίοι ναι μεν ξυπνούν ρατσιστικά ένστικτα σε ένα μεγάλο μέρος της κοινότητας, αλλά την ίδια στιγμή, με τον τρόπο τους, θα μπουν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος χάρη στη στήριξη του ιδιοκτήτη της παμπ (Ντέιβ Τέρνερ), ενός λιγομίλητοu αλλά ευαίσθητου ανθρώπου που έχει κι αυτός περάσει πολλά στη ζωή του. «Οταν τρώμε μαζί, είμαστε μαζί», είναι το μότο που κάποτε του έλεγε η μητέρα του και με τις κατάλληλες συνθήκες αυτή η έκφραση που στις μέρες μας ακούγεται παρωχημένη μπορεί να γίνει και πάλι πραγματικότητα, όπως φωνάζει αυτή η μελαγχολική, ρεαλιστική και πάνω από όλα βαθιά ανθρώπινη ταινία, στο σενάριο της οποίας βρίσκουμε και πάλι τον Πολ Λάβερτι που εδώ και χρόνια είναι το δεξί χέρι του πολύτιμου αυτού σκηνοθέτη.

Ο Νάνι Μορέτι

Το ίδιο το σινεμά είναι το μέσο με το οποίο ο Νάνι Μορέτι θέλησε να σχολιάσει θέματα των καιρών μας στην ταινία «Il Sol dell’ Avvenire» (Ενα καλύτερο αύριο), όπου ουσιαστικά υποδύεται τον εαυτό του: έναν σκηνοθέτη που δεν μπορεί να προσαρμοστεί στις νέες απαιτήσεις και προσπαθεί να γυρίσει μια ταινία για τον κομμουνισμό στην Ιταλία με φόντο την εισβολή των Σοβιετικών στη Βουδαπέστη το 1956. Ο σκηνοθέτης βρίσκεται ανάμεσα σε νέους ανθρώπους που δεν γνωρίζουν καν ότι υπήρχαν κάποτε κομμουνιστές στην Ιταλία αφού τους συνδέουν μόνο με τη… Σοβιετική Ενωση. Το «Il Sol dell’ Avvenire» μοιράζεται ανάμεσα στην πραγματική ζωή του σκηνοθέτη (γεμάτη προβλήματα φυσικά) και την ταινία που γυρίζεται μέσα στην ταινία. Το αποτέλεσμα είναι ένας συνδυασμός μελαγχολίας και γέλιου, με τον Μορέτι να επιστρέφει στο ύφος των παλαιότερων ταινιών του, όπως ο «Απρίλης» και κυρίως το «Αγαπημένο μου ημερολόγιο».

Ο Βιμ Βέντερς

Το παρελθόν βρίσκεται στον πυρήνα και της ταινίας «Perfect Days» (Τέλειες μέρες) του Βιμ Βέντερς, μια φέτα από τη ζωή ενός πολύ εργατικού και πολύ μοναχικού καθαριστή δημόσιων τουαλετών του Τόκιο, ο οποίος μπορεί να μη μιλάει πολύ, αλλά έχει έναν εσωτερικό κόσμο γεμάτο ευαισθησίες. Φωτογραφίζει με μια παλιά Olympus (και φιλμ) κάθε μέρα ένα δέντρο που θεωρεί φίλο του, ακούει ροκ εντ ρολ τραγούδια του παρελθόντος από κασέτες, διαβάζει Φόκνερ και Πατρίσια Χάισμιθ. Ποιος είναι αυτός ο άνθρωπος που φαίνεται να χαίρεται με την καθημερινή ρουτίνα του ακόμα και όταν αυτή ενίοτε διαταράσσεται από την ευπρόσδεκτη παρουσία νέων ανθρώπων γύρω του; Νοσταλγία για τις καλύτερες μέρες που κάποτε ζήσαμε αλλά και ελπίδα για τις καλύτερες μέρες που ίσως κάποια στιγμή θα έρθουν. Αλλη μία από τις πολύ καλές ταινίες της φετινής διοργάνωσης και με πολύ καλές πιθανότητες για κάποιο βραβείο – το βραβείο ανδρικής ερμηνείας για τον Κότζι Γιακούσο θα ήταν μια πολύ καλή επιλογή, καθότι όλη η ταινία είναι στημένη πάνω του.