Σε αναζήτηση νέας ισορροπίας

Μεταξύ ευρωεκλογών και εκλογών του 2019, μέσα σ’ ένα μήνα, σχεδόν μισό εκατομμύριο ψηφοφόροι μετακινήθηκαν προς τον ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος βρέθηκε έτσι από το 23,7% στο 31,5%.

Το πρώτο λάθος του ΣΥΡΙΖΑ ήταν ότι παρεξήγησε τους λόγους και τους όρους μιας ψήφου που, με προεξοφλημένη τη νίκη της ΝΔ, συνιστούσε μια επιλογή και μια προσδοκία αντιπολίτευσης. Θεώρησε εκείνο το εκλογικό ποσοστό που είχε δοθεί με επιφύλαξη και υπό προϋποθέσεις, ως δεδομένο. Στην τσέπη. Το δεύτερο και σημαντικότερο λάθος ήταν ότι άφησε μετέωρη την υπόσχεση που εκείνο το εκλογικό βράδυ είχε δώσει ο Αλέξης Τσίπρας, πως θα μετατρέψει τον ΣΥΡΙΖΑ σε «μια μεγάλη δημοκρατική παράταξη». Δεν θα ήταν εύκολο, έτσι κι αλλιώς. Ηταν εντελώς αδύνατο χωρίς έναν ειλικρινή και αυτοκριτικό αναστοχασμό της διαδρομής 2012-2019, που ο κομματικός οργανισμός δεν θέλησε ποτέ να κάνει. Το τρίτο λάθος ήταν ότι αντί να διαλέξει τον δύσκολο δρόμο, να επιδιώξει να συγκροτήσει μια νέα, προοδευτική προγραμματική πρόταση, με νέους όρους και νέους εκφραστές, διάλεξε την ευκολία ενός ριμέικ του 1993. Προσπάθησε να αναστήσει, τριάντα χρόνια αργότερα – σε διαφορετικές συνθήκες, απέναντι σε έναν διαφορετικό Μητσοτάκη και χωρίς Ανδρέα Παπανδρέου – έναν μετωπικό «αντί- μητσοτακισμό», επαναλαμβάνοντας παλιά συνθήματα σε ώτα μη ακουόντων και κηρύσσοντας σταυροφορία για την ήττα του Μητσοτάκη, χωρίς επαρκή απάντηση στο ερώτημα τι, ποιος και με ποια πολιτική θα τον αντικαταστήσει.

Το αποτέλεσμα δεν μπορούσε παρά να είναι μια ήττα. Εξελίχθηκε σε συντριβή. Κι έτσι, το χθεσινό εκλογικό αποτέλεσμα μοιάζει να σηματοδοτεί μια αλλαγή εποχής. Σαν ένα νέο πολιτικό μπινγκ μπανγκ, μετά από εκείνο του 2012. Σαν να τίθεται σε αμφισβήτηση η ισορροπία που είχε διαμορφωθεί το 2012 και έμοιαζε να επιβεβαιώνεται το 2019, μια ισορροπία ενός δικομματισμού έστω και σε χαμηλότερο επίπεδο από εκείνο που είχε ιστορικά διαμορφωθεί μεταξύ 1981 και 2012. Αυτή η ισορροπία ήταν έτσι κι αλλιώς ασταθής, έμοιαζε περισσότερο με σύστημα του ενάμιση κόμματος, παρά με ισορροπία δύο αντίπαλων πόλων. Μετά το χθεσινό αποτέλεσμα η ισορροπία αυτή δεν υπάρχει καν. Εχει συντριβεί.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης κατήγαγε, όντως, έναν πρωτοφανή θρίαμβο – άγγιξε την αυτοδυναμία, με σύστημα απλής αναλογικής. Αρκεί να μην κάνει το λάθος του Τσίπρα το 2019, να θεωρήσει δεδομένη μια εκλογική δύναμη, που η συγκυρία γιγάντωσε και που συνοδεύεται με όρους, με προϋποθέσεις. Προπάντων με μια προσδοκία μεγαλύτερης μεταρρυθμιστικής τόλμης. Κατά τα άλλα, όμως, η αποσυναρμολόγηση του πολιτικού συστήματος που έμοιαζε να σταθεροποιείται τα προηγούμενα δέκα χρόνια και που είχαμε φθάσει να θεωρούμε δεδομένο, οδηγεί σε ανάγκη μιας νέας πολιτικής ισορροπίας. Η αναζήτησή της θα είναι το πρώτο θέμα στην ατζέντα της επόμενης ημέρας.