Αλλάζει το μείγμα καυσίμων στη ναυτιλία

Με στόχο την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, το μείγμα καυσίμων στη ναυτιλία θα αλλάξει σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες. Για πρώτη φορά ίσως στην ιστορία του ο κλάδος, όλα τα πλοία, δεν θα χρησιμοποιούν ένα μοναδικό καύσιμο, όπως είναι σήμερα το πετρέλαιο, αλλά μια ομάδα καυσίμων. Οπως είχε αναφέρει σε παλαιότερη μελέτη της η Ενωση Ελλήνων Εφοπλιστών, η ναυτιλία θα οδηγηθεί σε μια μεγάλης κλίμακας αλλαγή παρόμοια με την αλλαγή από τα ιστία στον ατμό στα τέλη του 19ου αιώνα. Χωρίς όμως καινοτομία σε εναλλακτικά καύσιμα, η ναυτιλία θα μείνει δέσμια των ορυκτών καυσίμων, τονίζει η ΕΕΕ και ζητά επενδύσεις και πρωτοβουλίες από τους εμπλεκόμενους με την παραγωγή καυσίμων. Ανάλογη θέση διατυπώνει και η διεθνής ναυτιλία, η οποία πιέζει για λύσεις απανθρακοποίησης.

Σύμφωνα με πολύ πρόσφατη μελέτη του νορβηγικού νηογνώμονα DNV, μέχρι το 2050, πιθανότατα η ναυτιλία θα μεταβεί από το πετρέλαιο σε ένα μείγμα που θα κυριαρχείται από τη χρήση καυσίμων χαμηλών και μηδενικών εκπομπών άνθρακα (50%), φυσικού αερίου (19%, κυρίως υγροποιημένο φυσικό αέριο – LNG) και βιομάζας (18%). Η ηλεκτρική ενέργεια θα έχει μόνο μερίδιο 4%, από τις θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων, και κυρίως αυτή θα αφορά την παραμονή κάποιων κατηγοριών πλοίων, όπως επιβατηγά και πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων σε λιμάνια.

Στη μελέτη του DNV που φέρει το τίτλο «Energy Transition Outlook 2023: Transport in Transition» επισημαίνεται ότι η ζήτηση πετρελαίου για τις ανάγκες του κλάδου μεταφορών θα υποδιπλασιαστεί μέχρι το 2050, με φόντο την εισαγωγή πολλαπλών αγαθών στην ενεργειακή εξίσωσή του.

Ειδικότερα, ο κλάδος μεταφορών ευθύνεται σήμερα για το 25% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ποσοστό που αναμένεται να αυξηθεί στο 30% μέχρι το 2050, δεδομένου ότι μεγάλο μέρος του εκτιμάται πως θα παραμείνει εξαρτημένο από τα ορυκτά καύσιμα.

Σε κάθε περίπτωση, η ναυτιλιακή βιομηχανία ευθύνεται για ιδιαίτερα μικρό ποσοστό των εκπομπών, μόλις 2%-3%, ενώ μάλιστα ο DNV σημειώνει ότι, με ορίζοντα το 2050, η ενεργειακή εξίσωση της ναυτιλίας θα απαρτίζεται από κατά 50% χαμηλών ή μηδενικών ανθρακικών εκπομπών καυσίμων.

Οι οδικές μεταφορές. Τη μεγαλύτερη μείωση στη ζήτηση ορυκτών καυσίμων αναμένεται να καταγράψουν οι οδικές μεταφορές, από 38 εκατ. βαρέλια πετρελαίου σήμερα σε 19 εκατ. μέχρι το 2050, λόγω των ηλεκτρικών οχημάτων. Το ποσοστό του πετρελαίου στην ενεργειακή εξίσωση των οδικών μεταφορών θα είναι ίσο με 57% το 2050 (έναντι 91% σήμερα).

Η κατανάλωση πετρελαίου στη βιομηχανία αερομεταφορών εκτιμάται πως θα παραμείνει σταθερή μέχρι το 2050, με τους υδρογονάνθρακες να έχουν ποσοστό 60% στην ενεργειακή εξίσωσή της.

Οσον αφορά τη ναυτιλία, όπως προαναφέρθηκε, οι εκτιμήσεις του DNV για το 2050 κάνουν λόγο για μια ενεργειακή εξίσωση που θα αποτελείται από 50% καύσιμα χαμηλού ή μηδενικού ανθρακικού αποτυπώματος, 19% φυσικό αέριο και 18% βιομάζα.

Οπως τονίζεται στη μελέτη, υπάρχει αυξανόμενη πίεση από ρυθμιστικές Αρχές και τμήματα της ναυτιλιακής βιομηχανίας προς τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO) να ενισχύσει περαιτέρω τη σημερινή του φιλοδοξία για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τη διεθνή ναυτιλία, η οποία επί του παρόντος είναι τουλάχιστον 50% έως το 2050 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2008. Η κύρια ευκαιρία για απαλλαγή από τον άνθρακα έως το 2050 θα είναι η αλλαγή καυσίμου από το πετρέλαιο στο φυσικό αέριο και περαιτέρω σε καύσιμα χαμηλών και μηδενικών εκπομπών άνθρακα όπως η αμμωνία, η ηλεκτρονική μεθανόλη και διάφορες μορφές βιοκαυσίμων. Επίσης λειτουργικά μέτρα με στόχο την πιο αποτελεσματική πλοήγηση των πλοίων, όπως η χαμηλότερη ταχύτητα, η υποβοηθούμενη από τον άνεμο πρόωση, η δέσμευση άνθρακα επί του πλοίου και οι βελτιώσεις στην ενεργειακή απόδοση, θα συμβάλουν ακόμη περισσότερο στη μείωση των εκπομπών.

Η δυνατότητα ηλεκτροδότησης στη ναυτιλία περιορίζεται στην ισχύ της ξηράς όταν βρίσκεται σε ελλιμενισμό και στις θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων, όπως τα πορθμεία και οι εσωτερικές πλωτές μεταφορές. Οπως και στην αεροπορία, η ενεργειακή πυκνότητα των μπαταριών σήμερα και στο μέλλον είναι πιθανό να παραμείνει πολύ χαμηλή για να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ποντοπόρο ναυτιλία.