«Το πιο οδυνηρό {LF}στη συγγραφή {LF}είναι η επιμέλεια»

Η τελευταία φορά που συγκινήθηκα με μια ολοκληρωμένη αφήγηση ήταν… όταν διάβασα στα ανίψια μου, Κωνσταντίνο και Μαργαρίτα, ένα παραμύθι στο κρεβάτι τους. Η προσήλωσή τους, ο τρόπος που ανέπνεαν – σιγά σιγά, μη τυχόν με διακόψουν -, ο τρόπος που υπήρχαν μέσα στην ησυχία, μόνο και μόνο για να ακούσουν μια χιλιοειπωμένη ιστορία, με συγκίνησε βαθιά.  Τόσο που, καθώς προχωρούσε το παραμύθι, και εγώ ο ίδιος ήταν ξαφνικά σαν να το άκουγα για πρώτη φορά.

Αν μπορούσα να γράφω μετά μουσικής, θα επέλεγα ορχηστρική μουσική, κάτι σίγουρα χωρίς λόγια, γιατί με αποσπούν. Συνήθως ακούω λίγο πριν καθίσω στο γραφείο μου, σαν ζέσταμα. Κατά τη διάρκεια της συγγραφής το αποφεύγω, γιατί δεν ήταν λίγες οι φορές που η μουσική κυριαρχούσε της διάθεσής μου και με παρέσερνε, αλλάζοντας τελείως το ύφος του εκάστοτε κεφαλαίου.

Το πιο οδυνηρό στη διαδικασία της συγγραφής είναι η επιμέλεια. Οταν πρέπει εσύ ο ίδιος να διορθώσεις τον εαυτό σου. Να αναγνωρίσεις τα λάθη σου, να τα αποδεχτείς και μετά να βρεις το κουράγιο να τα συμμαζέψεις. Είναι ένα διάστημα που διαρκεί περίπου όσο και η συγγραφή του βιβλίου, δηλαδή πολύ καιρό – μήνες -, που πρέπει να ξυπνάς κάθε πρωί και να αντιμετωπίσεις αποφασιστικά όλες τις αδυναμίες σου. Χρειάζεται ανελέητη αυτοκριτική και πειθαρχία και σίγουρα δύο-τρεις εξωτερικούς παρατηρητές που εμπιστεύεσαι το κριτήριό τους για να σε επαναφέρουν στην τροχιά όταν πας να αποκλίνεις.

Τρία βιβλία που θα πρότεινα οπωσδήποτε για μια βιβλιοθήκη Λυκείου θα ήταν ο «Ξένος» του Αλμπέρ Καμί, το «Υιέ μου, Υιέ μου» του Χάουαρντ Σπρινγκ και το «Εκατό χρόνια μοναξιά» του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες.

Η κριτική που αποδέχομαι αφορά κυρίως τα γραπτά μου. Είμαι μονίμως γεμάτος αφτιά και με όρεξη να ακούσω την κριτική. Με τα χρόνια, ευτυχώς, μετατοπίζεται το βάρος στο τι θα με επηρεάσει και τι όχι. Για προσωπική μου ασφάλεια, έχω επιλέξει οκτώ άτομα που εμπιστεύομαι και όταν ολοκληρώσω κάτι τους το παραδίδω και περιμένω τις εντυπώσεις. Επειτα, όταν νιώσω σιγουριά, το παραδίδω και έρχεται το πιο σημαντικό και αυτό που τελικά μετράει: η γνώμη του κόσμου. Αν κάτι αρέσει, φαίνεται αμέσως.

Η αυτοκριτική ξεκινάει από την εποχή του σχολείου. Από το κόκκινο στιλό της δασκάλας που κύκλωνε μανιακά το λάθος και δεν σκέφτηκε ποτέ κανείς πως μαζί με το κόκκινο θα έπρεπε να υπάρχει και ένα πράσινο, που σημειώνει τα σωστά ή, έστω, τα ωραία. Η αυτοκριτική – αυτός ο αντανακλαστικός μηχανισμός -, που ξεκινάει από την τόσο τρυφερή ηλικία, μεγαλώνει μαζί με το άτομο και είτε θα γυρίσει το κεφάλι και θα τον δαγκώσει είτε θα αποφασίσουν να συμπορευτούν, χωρίς ωστόσο να συμφιλιωθούν ποτέ. Δεν είναι εύκολη διαδικασία ούτε στην εκτέλεσή της ούτε στις τρύπες που ανοίγει· είναι όμως απαραίτητη – όσο ο αέρας – για να εξελιχθεί ο άνθρωπος.

Η αρχή ενός κλασικού βιβλίου που ζηλεύω είναι «Ητανε γέρος και ενώ ψάρευε μοναχός, με μια ψαρόβαρκα συντροφιά, στο Γκολφ Στρημ, είχε ογδόντα τέσσερις μέρες να δει ψάρι…» («Ο γέρος και η θάλασσα» του Ερνεστ Χέμινγκγουεϊ).

Οταν ακούω για την «κρίση της λογοτεχνίας» ή τη «λογοτεχνία της κρίσης» σκέφτομαι ότι πρόκειται για μια αυθαίρετη γενικότητα. Οι αναγνωστικές μας  διαθέσεις και ικανότητες περνάνε κρίση λόγω του βομβαρδισμού ερεθισμάτων σε καθημερινό επίπεδο. Μην ξεχνάμε πως στο τέλος της ημέρας έχουμε διαβάσει τόσα άρθρα ώστε να αντιστοιχούν σε αρκετές σελίδες βιβλίου. Σε συνδυασμό και με τα υπόλοιπα μέσα, εικόνας και ήχου, το μόνο που αποζητά το μυαλό μετά από αυτή την υπερφόρτωση είναι απλά να ξεκουραστεί. Το καταλαβαίνω, όμως είμαι σίγουρος πως εκεί έξω, σε κάποιο ράφι, σε κάποια βιβλιοθήκη, σε κάποια οδό υπάρχουν λογοτεχνικά αριστουργήματα που περιμένουν να ανακαλυφθούν και επιτέλους αυτή η γενιά να κοιτάξει την προηγούμενη ως ίσος προς ίσο.

Ο αλληγορικός «Ιππόκαμπος» κυκλοφορεί από τις εκδ. Καστανιώτη. Στην ιστορία του Α. Μυλωνάκη η Γη δέχεται την εισβολή μιας απόκοσμης ακτινοβολίας που μεταλλάσσει τα ψυχικά δάκρυα σε τοξικά. Οποιος κλαίει από έντονη χαρά ή λύπη χάνει τα μάτια του. Η Αλις Γουόντερ, ένα κορίτσι που γεννήθηκε μετά την ακτινοβολία, ταξιδεύει με ανυπομονησία για τη Φυλακή – το ασφαλέστερο μέρος στη Νέα Εποχή.