Οι άγνωστες ιστορίες της Nelly’s

Με αφορμή την έκθεση του Μουσείου Μπενάκη που διεισδύει στη ζωή και το έργο της ελληνίδας φωτογράφου που, αν και υπήρξε η πρώτη που ασχολήθηκε με την έγχρωμη φωτογραφία, έχει καθιερωθεί από τα ασπρόμαυρα καρέ της με πρωταγωνίστρια τη γυμνή χορεύτρια Νικόλσκα ανάμεσα στους κίονες του Παρθενώνα, της Nelly’s, «ΤΑ ΝΕΑ» αναζήτησαν λιγότερο γνωστές ιστορίες γύρω από τη ζωή της όπως παρουσιάζονται στον πολυσέλιδο, πολυτελή κατάλογο που συνοδεύει τη διοργάνωση. Την επιμέλεια της έκθεσης – η οποία περιλαμβάνει 350 φωτογραφίες και 150 σύγχρονες ψηφιακές εκτυπώσεις [από τα 50.000 και πλέον αρνητικά και τις 20.000 εκτυπώσεις που δώρισε το 1984 η Ελλη Σουγιουλτζόγλου – Σεραϊδάρη (1899-1998) στο Μουσείο Μπενάκη] – και της έκδοσης έχει η επικεφαλής του φωτογραφικού αρχείου του μουσείου Αλίκη Τσίργιαλου.

Η παραγγελία του Ωνάση

Απροειδοποίητα μια μέρα του 1949 την επισκέφθηκε ο Αριστοτέλης Ωνάσης. Ναυπηγούσε το πλοίο του «Olympic Torch» και ήθελε να θυμίζει σε κάθε γωνιά του την Ελλάδα. Της παρήγγειλε τεράστιες φωτογραφίες με ελληνικά τοπία που θα κοσμούσαν τους κοινόχρηστους χώρους. Η Nelly’s τού πρότεινε να χρησιμοποιηθούν στη διακόσμηση και τα κεραμικά της με ελληνικά μοτίβα. Ο Ωνάσης δέχτηκε και έτσι εκείνη ζωγράφισε πορσελάνες με θέματα από τις τοιχογραφίες της Κνωσού, αρχαία αγγεία και σκηνές της νησιωτικής Ελλάδας, με τις οποίες διακόσμησε επιφάνειες τραπεζιών και έφτιαξε επιτοίχιες συνθέσεις.

Το πλοίο είχε ναυλωθεί πριν βγει από το ναυπηγείο και οι ρήτρες ήταν βαριές στην περίπτωση αργοπορίας, ωστόσο ο Ωνάσης επέμενε στον φωτογραφικό διάκοσμο. «Δούλευα όλη τη νύχτα γιατί ήξερα ότι θα χτυπήσει την πόρτα μου την επομένη πρωί πρωί. Μου ζητούσε παγωμένο νερό και γλυκό καρυδάκι που μου είχαν στείλει από την Ελλάδα. Είχε φάει όλο το βάζο, αλλά η δουλειά δεν τελείωνε…», θυμόταν. Μικρασιάτες και οι δύο, έγιναν φίλοι. Τον φωτογράφισε πολλές φορές. Η συνεργασία τους διήρκεσε ως το 1959. Για να της δείξει την εκτίμησή του, της προσέφερε τη δυνατότητα να ταξιδέψει με τον σύζυγό της στην Ελλάδα στον πρώτο πλου του «Olympic Star» προς τη Μεσόγειο, τον Οκτώβριο του 1949, κι έτσι κατάφερε να επιστρέψει στην Ελλάδα έπειτα από δέκα χρόνια απουσίας στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το κουτί του Μητρόπουλου

Ο Δημήτρης Μητρόπουλος είχε ξεχάσει στο στούντιό της στη Νέα Υόρκη ένα «στρογγυλό μεταλλικό κουτί». Δεν ξαναείδε τον διάσημο αρχιμουσικό έκτοτε καθώς εκείνος ταξίδευε διαρκώς ως τον θάνατό του, σε μια πρόβα, στο πόντιουμ της Σκάλας του Μιλάνου. Το κουτί το έφερε μαζί της στην Ελλάδα. Περιείχε ένα φιλμ και αναρωτιόταν για το περιεχόμενό του. Σε ένα μικρό ιδιωτικό στούντιο στην οδό Βουλής οργανώθηκε ιδιωτική προβολή. Και οι παριστάμενοι είδαν τον Μητρόπουλο, νέο, να διευθύνει, στο Ηρώδειο, που τότε δεν ήταν ακόμη αναστηλωμένο, αλλά τριγυρισμένο από πελώρια αγκάθια.

Η θυσία του συζύγου

Σταθερός συμπαραστάτης της υπήρξε ο σύζυγός της Αγγελος Σεραϊδάρης, γόνος οικογενείας καπνεμπόρων από την Καβάλα που είχαν εγκατασταθεί στη Δρέσδη. Εκεί γνώρισε ο νέος ταλαντούχος πιανίστας την Ελλη που μάθαινε την τέχνη της φωτογραφίας. Το πλουσιόπαιδο όμως που έπαιζε τένις και οδηγούσε την οικογενειακή Bugatti για να κάνει βόλτες, όταν πήγε στην Αμερική για να καταφέρει να επιβιώσει με τη σύντροφό του, δούλεψε για ένα διάστημα ως οξυγονοκολλητής στα καράβια κρεμασμένος έξω από το σκαρί, παρά το γεγονός ότι έπασχε από υψοφοβία. Επειδή δεν είχε άδεια εργασίας δε, αντί για 1,75 δολάρια την ώρα που έπαιρναν οι άλλοι εργάτες, εκείνος αμειβόταν με 65 σεντς.

Η αφίσα του ΕΟΤ

Η πρώτη αφίσα του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού φέρει την υπογραφή της Nelly’s. Ο ΕΟΤ ιδρύθηκε το 1929 από τον Ελευθέριο Βενιζέλο και ο πρώτος διευθυντής του Οργανισμού, Κωνσταντίνος Μελάς, φρόντισε μεταξύ άλλων για την έκδοση αφισών τουριστικού περιεχομένου, με σκοπό τη διακόσμηση ξενοδοχείων, τουριστικών πρακτορείων, σιδηροδρομικών σταθμών κ.λπ. Για εκείνη την πρώτη αφίσα λοιπόν επιλέχθηκε το θέμα της Nelly’s όπου ο Παρθενώνας φαίνεται μέσα από τα Προπύλαια. Ακολούθησε σταθερή συνεργασία της με τον Οργανισμό τα χρόνια που ακολούθησαν.

Ο γρίφος του ονόματος

Με αίνιγμα που δεν έχει βρει τη λύση του μοιάζει ο «σωστός» τρόπος αναφοράς του ονόματος της φωτογράφου. Το όνομά της φαίνεται πως ήταν Ελλη και ως Elly υπέγραφε στα φοιτητικά της χρόνια. Το 1924 σε μια γερμανική έκδοση εμφανίζεται η υπογραφή NELLYS. Η ίδια υπέγραφε ως Nelly’s ή Νέλλης. Ωστόσο υπάρχει και μια μαρτυρία – που δεν έχει επιβεβαιωθεί – ότι είχε βαφτιστεί ως Πηνελόπη.