Δύσκολοι καιροί για υπερήρωες

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, το κύμα των ταινιών με υπερήρωες σάρωσε την κινηματογραφική βιομηχανία κι άφησε πίσω του κέρδη δισεκατομμυρίων δολαρίων στο παγκόσμιο box office. Χαρακτήρες με υπερφυσικές δυνάμεις κατέκλυζαν την οθόνη, οι περιπέτειές τους μπλέκονταν η μία με την άλλη φτιάχνοντας ένα ολόκληρο σύμπαν ιστοριών και οι θεατές συνέρρεαν στις αίθουσες για να μη χάσουν καμία από τις νέες τους αποστολές ώστε να σώσουν τον κόσμο. Το φως, ωστόσο, αυτών των παραγωγών φέτος δείχνει πως έχει αρχίσει να θαμπώνει αφού οι δύο πιο πρόσφατες ταινίες μέχρι στιγμής δεν στάθηκαν στο ύψος των περιστάσεων παλιότερων εποχών του είδους. Τα «Ant-Man και Wasp: Κβαντομάνια» και «Shazam! Η οργή των θεών» δεν έκαναν τη διαφορά στο box office και οι κριτικές που δέχτηκαν ήταν ανάμεικτες. Η πραγματικότητα αυτή έρχεται ως συνέχεια μιας δύσκολης περσινής χρονιάς για τους υπερήρωες στη μεγάλη οθόνη με το «Black Adam» της DC να καταποντίζεται παρά τον Ντουέιν Τζόνσον που πρωταγωνιστούσε και φημίζεται για την ικανότητά του να «φέρνει πίσω» τα λεφτά του μισθού του. Ακόμα, το «Morbius» της Sony έγινε viral στα social media χάρη στα χιουμοριστικά και μόνο memes που το αφορούσαν και κέρδισε δύο Χρυσά Βατόμουρα.

Τις πταίει όμως γι’ αυτήν την ελεύθερη πτώση που δείχνει να είναι αναπόφευκτη για τις ταινίες με υπερήρωες; Για να απαντήσουμε σε αυτήν την ερώτηση, σύμφωνα με το BBC, πρέπει να πάμε πίσω στον χρόνο, στη γέννηση του συγκεκριμένου κινηματογραφικού φαινομένου στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Αν και σχετικά φιλμ υπήρχαν και παλιότερα, τις βάσεις της μεγάλης επιτυχίας φαίνεται πως έβαλαν δουλειές όπως οι «Χ-Men» και «Χ-Μen 2» (2000 και 2003) μαζί με το «The Dark Night» του 2008 που πρώτευσε στο box office, αφήνοντας στη δεύτερη θέση τον «Iron Man» και κλείνοντας το μάτι στο ευρύ κοινό. Σε αυτή τη χρονική συγκυρία η Marvel λανσάρισε το κινηματογραφικό της σύμπαν, δίνοντας ζωή κάθε φορά σε χαρακτήρες από τα κλασικά της κόμικς όπως ο Θορ και ο Κάπτεν Αμέρικα. Σιγά σιγά άρχισε να πλέκεται ένας ιστός ιστοριών όπου η μία συγκοινωνεί με την άλλη (ξεκινώντας από τη Φάση 1, σήμερα το Marvel Cinematic Universe έχει μπει στη Φάση 4), τα μπάτζετ να εκτοξεύονται και δημιουργώντας ένα επικό αποτέλεσμα που αγγίζει το κοινό.

ΑΠΟΚΟΡΥΦΩΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ AVENGERS. Αυτήν την επιτυχία ζήλεψαν κι άλλα στούντιο του Χόλιγουντ που έχοντας δικαιώματα από κάποια κόμικς της Marvel θέλησαν να μπουν κι αυτά στο παιχνίδι των ταινιών υπερηρώων. Ετσι, η 20th Century Fox επανέφερε τους X-Men και προσπάθησε να δώσει δεύτερη ζωή στους Fantastic Four. H Sony έβγαλε από το ντουλάπι την μπλε-κόκκινη στολή του Spider-Man και η Warner Bros που είχε επενδύσει στα κόμικς της DC έφτιαξε κι αυτή τον δικό της κόσμο με τους Superman, Batman, Wonder Woman και Aquaman. Ακόμα και με τις στρατιές των υπερηρώων να παρελαύνουν στις κινηματογραφικές αίθουσες στα χρυσά χρόνια της δεκαετίας του 2010, αρκετά από τα φιλμ τους όπως το «Green Lantern» είχαν αμφίβολη εμπορική επιτυχία. Αυτά βέβαια ήταν η εξαίρεση αφού η δημοφιλία του είδους βρέθηκε στο απόγειό της με τις συνέχειες των Avengers «Infinity War» (2018) και «Endgame» (2019). Οι συγκεκριμένες ταινίες συγκέντρωσαν το πάνθεον των χαρακτήρων του σύμπαντος της Marvel, έκλεισαν τον κύκλο των ιστοριών κι αποχαιρέτησαν δύο από τους πιο αγαπημένους ήρωες τον Iron Man του Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ και τον Captain America του Κρις Εβανς. Ως προς την εισπρακτική τους επιτυχία; Ξεπέρασε κάθε προσδοκία με δισεκατομμύρια δολάρια εσόδων.

Υπολογίζεται η Marvel μεταξύ των Φάσεων 1 και 4 κυκλοφόρησε συνολικά 30 ταινίες που κέρδισαν 28,2 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή σχεδόν ένα δισεκατομμύριο ανά φιλμ. Στην πραγματικότητα, 10 ταινίες από το σύμπαν της Marvel ξεπέρασαν το όριο του ενός δισεκατομμυρίου, όταν μόνο έξι πριν από την κυκλοφορία του «The Dark Knight» είχαν κερδίσει ποτέ αυτό το τεράστιο ποσό και 14 φιλμ που βασίζονται σε κόμικ τα έχουν καταφέρει σήμερα.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΑΝΔΗΜΙΑ. Μετά από τέτοιες αποδόσεις, ο πονοκέφαλος για τους ανθρώπους των studio ήταν πώς θα συνεχίσουν την τρελή κούρσα της ανάπτυξης. Δυστυχώς όμως για εκείνους η πανδημία του κορωνοϊού ήρθε για να επιβραδύνει το μομέντουμ των ταινιών υπερηρώων κι έκλεισε τους κινηματογράφους αφότου το «Endgame» έκανε πρεμιέρα. Οταν ξανάνοιξαν, τα επόμενα φιλμ της Marvel, η αποκαλούμενη Φάση 4, έμοιαζαν άνοστα. Σαν το φαγητό που ξαναζεσταίνεται και ναι μεν σε χορταίνει αλλά έχει χάσει την ουσιαστική γεύση του. Το λανσάρισμα του «Infinity Saga» που έφερε και την απόσυρση των περισσότερων πρωτοκλασάτων πρωταγωνιστών του σύμπαντος έκανε περισσότερο από προφανή την τυποποίηση των παραγωγών με τους ήρωες με σούπερ δυνάμεις και την υστέρηση νέων προτύπων ιδεών στο σενάριο. Ετσι, οι επόμενες παραγωγές ήταν μία από τα ίδια. Το «Black Widow» (2021) ήταν επί της ουσίας ένα μεγάλο flashback στην πορεία του χαρακτήρα που είχε σκοτωθεί στο «Avengers: Endgame». Για το «Eternals» (2021) η οσκαρική Κλοέ Ζάο αποδείχθηκε πολύ χαμηλών τόνων ενώ το «Thor: Love and Thunder» (2022) αποδείχθηκε μια κακή επανάληψη του «Thor: Ragnarok». Το δε «Black Panther: Wakanda Forever» (2022) έχασε τον πρωταγωνιστή του Τσάντγουικ Μπόουζμαν που έφυγε από τη ζωή. Ως προς το «Shang – Chi and the Legend of the Ten Rings» (2021), αν και πήγε να διαφοροποιηθεί ενσωματώνοντας την κινέζικη κουλτούρα στην εξέλιξή του, δεν απογειώθηκε παραμένοντας σ’ ένα χιλιοφορεμένο πρότυπο.

ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΙΚΡΗ ΟΘΟΝΗ. Ο δρόμος που τράβηξε η Marvel μέχρι το «Avengers: Endgame» περνούσε τις περισσότερες φορές από την πρωτοπορία, αναγκάζοντας τους θεατές να δουν κάθε ταινία ώστε να μπορέσουν να εκτιμήσουν πλήρως τις υπόλοιπες. Με τη νέα γενιά, ωστόσο, παραγωγών, αυτό ανατράπηκε γιατί ακόμα κι αν έχαναν κάτι δεν θα επηρεάζονταν αφού ανεξάρτητες ιδέες βρήκαν τον δρόμο τους προς τη μικρή οθόνη με το Disney+ να έχει αναλάβει την προβολή των σχετικών τηλεοπτικών σειρών. Επομένως, όταν οι πιο ενδιαφέρουσες φρέσκιες ιστορίες πέρασαν στην πλατφόρμα streaming, δεν υπήρχε μεγάλος λόγος οι φανατικοί του είδους να πληρώσουν εισιτήριο για να πάνε σινεμά και να δουν τις λιγότερο εντυπωσιακές παραγωγές; Αυτή η κρίση της Marvel συμπαρέσυρε και τα υπόλοιπα στούντιο αφού το κοινό έβαζε πλέον στη ζυγαριά τις παλιότερες κυκλοφορίες με τις νέες και η εξέλιξη των καινούργιων κόσμων δεν ήταν η δέουσα. Στο γενικότερο αυτό πλαίσιο, οι θεατές βρέθηκαν να αγκομαχάνε να θυμηθούν αν ο Γούλβεριν ήταν ζωντανός ή νεκρός σε ό,τι είχαν δει προηγουμένως ή αν ο Venom προέρχεται από το σύμπαν του Spider-Man της Sony ή το σύμπαν της Marvel. Οι ταινίες έδειχναν πλέον να εξαντλούνται όπως και το κοινό τους.

ΖΗΤΟΥΝΤΑΙ ΗΡΩΕΣ ΚΑΙ ΣΤΑΡ. Ενα ακόμα στοιχείο που δείχνει ότι κάτι δεν πάει καλά με τους υπερήρωες είναι ότι τα στούντιο ξεμένουν πλέον από αγαπημένους χαρακτήρες. Στην πορεία των χρόνων κάποιοι χαρακτήρες ταυτίστηκαν με συγκεκριμένους ηθοποιούς όπως ο Iron Man και ο Captain America με τους Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ και Κρις Εβανς αντίστοιχα, με αποτέλεσμα όταν εκείνοι κρέμασαν τις στολές τους να είναι δύσκολο να τους αναθέσουν σε άλλους πρωταγωνιστές. Σταδιακά λοιπόν μικραίνουν τα περιθώρια που έχουν τα στούντιο για να λανσάρουν νέα πρόσωπα σε αναγνωρισμένους ρόλους. Η Marvel ζορίζεται ήδη με το κάστινγκ για τα «The Marvels» και «Thunderbolts» ενώ η Sony σχεδιάζει την επόμενη ημέρα των χαρακτήρων δεύτερης διαλογής από το σύμπαν του Spider-Man στα φιλμ «Kraven the Hunter» και «Madame Web». Οπως και να έχει, το μέλλον δείχνει γεμάτο προκλήσεις για το είδος. Παραγωγές όπως το «Spider-Man: Across the Spider-Verse» που θα βγει στις αίθουσες τον Ιούνιο ή η ανάθεση στον Τζέιμς Γκαν, τον σκηνοθέτη της τριλογίας «Guardians of the Galaxy», να επαναλανσάρει τους υπερήρωες της DC με νέους ηθοποιούς και διαφορετική κατεύθυνση θα είναι τα βαρόμετρα στην πορεία του είδους. Ισως να κάνει θριαμβευτική επιστροφή, σαν τους ίδιους τους χαρακτήρες στις ιστορίες της, ίσως όχι. Το μόνο που είναι σίγουρο είναι ότι θα πρέπει να ξεπεράσει την «κούραση για τους υπερήρωες», όρο που έχει διαδοθεί από το 2011 και τώρα οι κινηματογραφόφιλοι μπορούν να νιώσουν.