Χέρμπι Χάνκοκ, Ζιλμπέρτο Ζιλ, Ολιβιέ Πι στο Φεστιβάλ Αθηνών

Με μία παγκόσμια πρεμιέρα στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, 76 παραγωγές – εννέα περισσότερες από πέρυσι, εκ των οποίων έξι διεθνείς συμπαραγωγές -, τη συμμετοχή 2.200 καλλιτεχνών (έναντι 1.900 πέρυσι) και διάρκεια τριών μηνών ετοιμάζεται το Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου να υποδεχθεί το καλοκαίρι του 2023. Θεματικός άξονας της φετινής διοργάνωσης είναι η «ελευθερία των άλλων» και βασικός προσανατολισμός της η εξωστρέφεια, όπως ανακοίνωσε σε μια μεστή και χωρίς τον μαραθώνιο χαρακτήρα των προηγούμενων χρόνων παρουσίαση του προγράμματος η για τέταρτη χρονιά καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ Κατερίνα Ευαγγελάτου.

Πρωταγωνιστικό ρόλο στον φετινό προγραμματισμό προϋπολογισμού 4 εκατ. ευρώ συνεχίζει να έχει το μουσικό – και δη το διεθνές, με την τζαζ να βρίσκεται στο επίκεντρο – σκέλος του προγράμματος που θα φιλοξενηθεί στο Ηρώδειο, ενώ έμφαση δίνεται και στην ελληνική θεατρική παραγωγή. Οι παραγωγές που παρουσιάζονται φέτος κατά 80% προέρχονται από το ανοιχτό κάλεσμα του Φεστιβάλ προς τους καλλιτέχνες.

Καινοτομίες – όπως ένα νέο μουσικό φεστιβάλ εντός του Φεστιβάλ – καλούνται να δώσουν μια νέα πνοή στον θεσμό. Νέοι χώροι (ή και παλαιότεροι που επανενεργοποιούνται, όπως ο χώρος Β της Πειραιώς, το Ωδείο Αθηνών, το πάρκο στο Ελληνικό και το Ιδρυμα Μείζονος Ελληνισμού) θα φιλοξενήσουν ορισμένες από τις εκδηλώσεις, ενώ αλλαγή σημειώνεται και στο σημείο έκδοσης εισιτηρίων, καθώς από φέτος όσοι δεν επιλέξουν την αγορά μέσω Διαδικτύου θα μπορούν να απευθύνονται στο Info Point του Δήμου Αθηναίων επί της Πλατείας Συντάγματος. Τα έργα που ανακοινώθηκαν ότι θα υλοποιηθούν μέσω της χρηματοδότησης των 3 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης για την αναβάθμιση των χώρων λειτουργίας και υποδομών σε Ηρώδειο, Επίδαυρο και Πειραιώς 260 είναι (εν μέρει) σε εξέλιξη, αλλά δεν θα είναι έτοιμα για τη φετινή σεζόν. Ακολουθεί μια επιλογή των εκδηλώσεων που προγραμματίζονται εκτός του θεάτρου της Επιδαύρου, του οποίου το πρόγραμμα έχει ανακοινωθεί και στο οποίο ξεχωρίζει η σε παγκόσμια πρεμιέρα «Μήδεια» του Φρανκ Κάστορφ (21-22/7).

Μεγάλες «κλασικές» στιγμές

Η σπουδαία γερμανίδα βιολονίστρια Ανε – Ζοφί Μούτερ θα ερμηνεύσει σόλο σε τρία κοντσέρτα και στο αφιερωμένο στην ίδια Νονέτο του Αντρέ Πρεβέν, που θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα (12/6). Τη σκυτάλη θα πάρει ο Θόδωρος Κουρεντζής διευθύνοντας την ορχήστρα Utopia (15/6) στην Τρίτη Συμφωνία του Μάλερ, ενώ δύο μέρες αργότερα ο Ρομπέρτο Αλάνια και η Αλεξάντρα Κούρζακ θα ενώσουν τις φωνές τους σε ένα γκαλά όπερας με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση της Μαρίας Κάλλας. Ο θρυλικός αρχιμουσικός Κρίστοφ Εσενμπαχ με τον κινέζο πιανίστα Λανγκ Λανγκ συμπράττουν με την ΚΟΑ (15/7).

Σύγχρονη μουσική

Ο Τζον Κέιλ των Velvet Underground σε μια βραδιά ειδικά σχεδιασμένη για το Ηρώδειο (19/6), ενώ για πρώτη φορά στο ρωμαϊκό ωδείο θα εμφανιστούν οι Waterboys (21/6). Ο βερολινέζος πιανίστας, συνθέτης και παραγωγός Νιλς Φραμ θα είναι στην Αθήνα στις 23 Ιουνίου και την επομένη για πρώτη φορά στην Ελλάδα θα εμφανιστεί ο βραβευμένος δύο φορές με Γκράμι Γκρέγκορι Πόρτερ. Παρόντες και οι Ισλανδοί Sigur Rós (27/6). Ο μάγος της κινηματογραφικής μουσικής και δύο φορές βραβευμένος με Οσκαρ Αλεξάντρ Ντεσπλά θα συμπράξει με την Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ (1/7) και θα τον διαδεχθεί ο δεξιοτέχνης στο ούτι Ανουάρ Μπραχέμ. Πρώτη φορά στην Ελλάδα ο ερμηνευτής της τζαζ Χοσέ Τζέιμς (8/7). Τα 40 χρόνια μουσικής διαδρομής θα γιορτάσουν οι James (10/6) στην ορχήστρα του Ηρωδείου, ενώ η επόμενη είναι αφιερωμένη στον βραβευμένο με Οσκαρ πιανίστα Χέρμπι Χάνκοκ (11/7), για να τον διαδεχτεί η τζαζ ερμηνεύτρια Μελοντί Γκαρντό (12/7). Το συγκρότημα που δημιούργησε την ηλεκτρονική μουσική στη δεκαετία του 1970, οι Kraftwerk, έρχεται στις 16 Ιουλίου και ακολουθεί στις 17 ο Ζιλμπέρτο Ζιλ.

Ελληνικά ακούσματα

Ο Σταύρος Ξαρχάκος σε μια επιλογή των μεγάλων επιτυχιών του που θα ερμηνεύσουν υπό την μπαγκέτα του η Μαρία Φαραντούρη, ο Γιάννης Κότσιρας και η Ηρώ Σαΐα (18/6). Η Ελλη Πασπαλά με αμερικανικές μελωδίες και τον Vassiliko στη συντροφιά της (25/6). Ο Γιάννης Αγγελάκας και οι 100 C (3/7).

Διεθνείς συμπαραγωγές

Ο γάλλος σκηνοθέτης και εικαστικός Φιλίπ Κεν επιστρέφει στο Φεστιβάλ και στη μοναδική θεατρική παράσταση που θα δοθεί στο Ηρώδειο (4/8) με τον «Κήπο των Ηδονών», εμπνευσμένη από τον ομώνυμο πίνακα του Ιερώνυμου Μπος. Ο πρωτοποριακός αργεντινός σκηνοθέτης Μαριάνο Πενσότι εστιάζει στη σχέση ντοκιμαντέρ και μυθοπλασίας στην παράσταση «La Obra» με θέμα τους επιζώντες του Ολοκαυτώματος (Πειραιώς, 14-15/6). Η σύγχρονη ιρανική κοινωνία βρίσκεται στο επίκεντρο του «Τυφλού δρομέα» που σκηνοθετεί ο Αμίρ Ρεζά Κουεστανί (Πειραιώς, 20-21/6). Ντεμπούτο ενώπιον του ελληνικού κοινού θα κάνει ο ανερχόμενος βρετανός σκηνοθέτης Αλεξάντερ Ζέλντιν με τις «Εξομολογήσεις», την αφήγηση της ζωής μιας γυναίκας με πρωτογενές υλικό τις συζητήσεις με τη μητέρα του (23-26/6). Η Λενιώ Κακλέα χορογραφεί μια παράσταση για την αγριότητα των σωμάτων υπό τον τίτλο «Αγρίμι» (Πειραιώς 260, 19-20/7). Η Ελλη Παπακωνσταντίνου προτείνει μια πρωτότυπη ανάγνωση για τις «Βάκχες» με τη δημιουργία ενός έργου στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά και ελληνικά, όπου «παντρεύεται» ο αρχαίος μύθος με την έρευνα πάνω στη ρευστότητα των φύλων (Πειραιώς, 4-6/7).

Οπερα

Διπλή παρουσία όπως κάθε χρόνο από την Εθνική Λυρική Σκηνή. Στην πρεμιέρα του Φεστιβάλ με τη «Μαντάμα Μπατερφλάι» του Πουτσίνι σε σκηνοθεσία Ολιβιέ Πι υπό τον Βασίλη Χριστόπουλο (1, 4, 7, 10/6). Και «Ναμπούκο» του Βέρντι σε σκηνοθεσία Λέο Μουσκάτο υπό τον Πάολο Καρινιάνι με τους Δημήτρη Πλατανιά και Τάση Χριστογιαννόπουλο (26, 27, 29, 30/7). Οπερα όμως θα δούμε και στην Πειραιώς με την «Πτώση του Οίκου των Κοινών» σε μουσική Ορέστη Παπαϊωάννου και σκηνοθεσία Αλέξανδρου Ευκλείδη υπό τον Μιχάλη Παπαπέτρου (29-30/6).

Θέατρο

Το ντεμπούτο του κάνει στην Ελλάδα ο πρωτοποριακός ρώσος σκηνοθέτης Κιρίλ Σερεμπρένικοφ με την παράσταση «Βίι» (7-8/6). Πάνω στον ποιητικό παραλληλισμό του λόρδου Μπάιρον με τη Μαρίνα Τσβετάγεβα βασίζεται η νέα παράσταση του Στάθη Λιβαθινού «Καζανόβα/Δον Ζουάν» (14-18/6). Ο αιρετικός ελβετός σκηνοθέτης Κρίστοφ Μαρτάλερ επιστρέφει στην Πειραιώς με τον «Λυγμό» του Ντίτερ Ροτ (19-20/6). Εμπνευσμένη από την πραγματική ιστορία της Δήμητρας της Λέσβου από τη Σκάλα Συκαμιάς είναι η παράσταση που σκηνοθετεί ο Παντελής Δεντάκης «Το ρόδο είναι ρόδο» (30/6-3/7), ενώ οι Θανάσης Ζερίτης και Χάρης Κρεμμύδας εκκινούν από την ιστορία της 12χρονης υπηρέτριας Σπυριδούλας που συγκλόνισε την κοινή γνώμη της δεκαετίας του 1950 για την παράσταση «Σπυριδούλες» (8-11/7). Με την τραγωδία του Σενέκα που δεν έχει ανέβει σε ελληνική σκηνή, τον «Θυέστη», αναμετράται ο Θάνος Παπακωνσταντίνου (10-11/7), ενώ ο Γιάννης Σκουρλέτης στήνει ένα drag ορατόριο με βάση τις μελωδίες του Κώστα Γιαννίδη στα «Τραγούδια του ελληνικού λαού» (17-20/7).

Χορός

Το «παρών» θα δώσουν μεταξύ άλλων ο πρωτοπόρος βέλγος χορογράφος και περφόρμερ Γιαν Μάρτενς (14-15/7), ο διεθνώς αναγνωρισμένος βιεννέζος χορογράφος Μίκαελ Κλίεν (7-9/6), ο ισραηλινός χορογράφος Εμανουέλ Γκατ (22-23/6), οι RootlessRoot (3-4/7) κι ο εμβληματικός χορογράφος Ζερόμ Μπελ.

Μικρό θέατρο Επιδαύρου

Πρεμιέρα με Ψαραντώνη (8/7). Ακολουθούν οι παραστάσεις «Συμπτώματα από την έλλειψη βάρους» του Γιάννη Σκαραγκά σε σκηνοθεσία Εμιλυς Λουίζου (14-15/7), «Θήβα: Α Global Civil War» σε σκηνοθεσία Παντελή Φλατσούση (21-22/7), «Φιλοκτήτης» του Χρήστου Οικονόμου σε σκηνοθεσία του Σαράντου Γεώργιου Ζερβουλάκου (28-29/7), «Γίνεται δέντρο το πουλί;» του Χρήστου Χωμενίδη σε σκηνοθεσία Τάκη Τζαμαργιά (4-5/8), η συναυλία «Ερωτικός Κραουνάκης» με καλεσμένη τη Λυδία Φωτοπούλου (12/8) και η προβολή της «Φαίδρας» του Ζυλ Ντασσέν (19/8).

Επίσης στο Φεστιβάλ

• Πρόλογος – Εξοδος: εισαγωγικές συζητήσεις μισή ώρα πριν από κάθε παράσταση στην Πειραιώς με νέους θεατρολόγους και διάλογος με τους συντελεστές μετά το πέρας των παραστάσεων.
• Σειρά συζητήσεων σε επιμέλεια Διονύση Καψάλη με άξονα την «ελευθερία των άλλων».
• Μίνι τζαζ φεστιβάλ μετά τις παραστάσεις στην Πειραιώς με ελεύθερη είσοδο, από 7/6 έως 20/7, σε επιμέλεια Δημήτρη Τσάκα.
• Ελληνική συμμετοχή με 60 έλληνες δημιουργούς (σκηνογράφοι – ενδυματολόγοι) και δέκα πανεπιστημιακά τμήματα στην Κουαντριενάλε της Πράγας. Η συμμετοχή ενισχύθηκε με 150.000 ευρώ από το υπουργείο Πολιτισμού πέραν του προϋπολογισμού του Φεστιβάλ (8-18/6).
• Subset Festival σε επιμέλεια Σταύρου Γασπαράτου: ένα πενθήμερο πρωτοποριακό φεστιβάλ νέας μουσικής μέσα στο Φεστιβάλ, που θα φιλοξενηθεί στους ολοκαίνουργιους χώρους του Ωδείου Αθηνών (21-25/6).
• Επαναλειτουργία του εκθεσιακού χώρου στην Επίδαυρο ύστερα από 22 χρόνια με μια περιοδική έκθεση αφιερωμένη στη Μήδεια από το 1956 έως σήμερα. Η δράση χρηματοδοτήθηκε με 65.000 ευρώ από το ΥΠΠΟ πλέον του προϋπολογισμού του Φεστιβάλ (7/7-26/8).
• Grape: πλατφόρμα – αγορά για ελληνικές παραστατικές τέχνες, στην οποία συμπεριλαμβάνονται 14 ελληνικές νέες και παλαιότερες παραγωγές.
• Πάροδος: διακαλλιτεχνικό ερευνητικό πρόγραμμα που απευθύνεται σε νέους καλλιτέχνες που έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους τα τελευταία 6 χρόνια (25/6-2/7).