Ο ράφτης, ο Ζλάταν και οι άλλοι

Εκείνος είναι λιγομίλητος, συγκαταβατικός, δοτικός και πολύ σχολαστικός απέναντι σε μια δουλειά που αγαπά πολύ, τη ραπτική. Ενθουσιάζεται ακουμπώντας τρυφερά ένα καφτάνι με ραφές που δεν γίνονται πια έτσι, σέβεται το παρελθόν, την παράδοση, τις αξίες που σιγά σιγά απομακρύνονται από τη δουλειά του. Εκείνη, η γυναίκα του, με την οποία διατηρεί το μικρό ραφείο, είναι οξύθυμη, υποψιασμένη με τους γύρω της, διαρκώς συνοφρυωμένη. Θα μπορούσες να πεις ότι με τη χημεία ανάμεσα στους ηθοποιούς Σαλέχ Μπακρί και Λούμπνα Αζαμπάλ είναι δυο άνθρωποι που μαζί δεν κάνουνε και χώρια δεν μπορούνε, πάντως η ζωή τους, ή καλύτερα μία φέτα από τη ζωή τους, είναι το πλούσιο περιβόλι μέσα στο οποίο η σκηνοθέτρια Μαριάμ Τουζανί, προερχόμενη από τον χώρο του ντοκιμαντέρ, καλλιεργεί με φροντίδα τη δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία μυθοπλασίας της, «Το μπλε καφτάνι» (El caftan azul, Μαρόκο / Γαλλία / Βέλγιο / Δανία, 2022). Ταινία λεπτών αποχρώσεων, βυθισμένη σε σκιές αλλά και σε μια μελαγχολία που την κάνει ακόμα πιο ελκυστική στην όψη. Η πλοκή μοιάζει να μην είναι κάτι παραπάνω από ένα σχήμα, η Τουζανί ενδιαφέρεται κυρίως να καταγράψει αντιδράσεις και συμπεριφορές που μπορούν να προκληθούν από τα πιο μεγάλα θέματα (όπως η υγεία) αλλά και τα πιο ασήμαντα (όπως η διαμάχη με μια πελάτισσα). Καθετί που γίνεται σε αυτήν την ταινία μαγνητίζει το βλέμμα – ρόλο σε αυτό παίζει και η πολύ γοητευτική κινηματογράφηση.

«Απαγορευμένη» σχέση

Παρελθόν και παρόν αναμειγνύονται με προσοχή στις λεπτομέρειες και ευαισθησία στην τελευταία ταινία του έμπειρου ιταλού σκηνοθέτη Τζιάνι Αμέλιο (L’ America), τον «Αρχοντα των μυρμηγκιών» (Il signore delle formiche, Ιταλία, 2022), μια ιστορία ομοφυλοφιλικής αγάπης και προφανούς αδικίας με φόντο την Ιταλία μέσα σε ένα χρονικό διάστημα που αρχίζει μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και καταλήγει στη δεκαετία του 1970. Βασισμένο σε αληθινά πρόσωπα και γεγονότα, το φιλμ είναι μια ματιά στην ιστορία του Αλντο Μπραϊμπάντι (Λουίτζι Λο Κάσιο), διανοούμενου, θεατρικού συγγραφέα και ποιητή, ο οποίος καταδικάστηκε σε εννέα χρόνια φυλάκιση εξαιτίας της ομοφυλοφιλίας του, με κορυφή του παγόβουνου τη σχέση του με έναν θαυμαστή και μαθητή του (Λεονάρντο Μαλτέζε). Ο Αμέλιο δίνει σημασία στο χτίσιμο αυτής της σχέσης που θα περάσει μέσα από τη Σκύλλα και τη Χάρυβδη, αλλά θα παραμείνει όρθια παρά την καταπίεση προερχόμενη από τον κοινωνικό περίγυρο και κυρίως από τη στάση της φανατικής θρησκευόμενης μητέρας του αγοριού. Παρότι η ταινία δεν αποφεύγει την εικόνα μιας στρατευμένης δημιουργίας και σίγουρα διαρκεί πολύ περισσότερο απ’ όσο χρειαζόταν, ο σκηνοθέτης αποφεύγει την αγιοποίηση καταστάσεων και προσώπων και τονίζει τη βαρβαρότητα των συνθηκών της εποχής: ο εγκλεισμός του μαθητή σε ίδρυμα προκειμένου να «γιατρευτεί» από την «αρρώστια» του, το γεγονός ότι ο δημόσιος κατήγορος στη δίκη κατά του Μπραϊμπάντι παρομοίαζε την ομοφυλοφυλία με δολοφονία κ.ο.κ.

Η φιλία μέσα στα χρόνια

Η επαρχιακή Ιταλία είναι το κύριο σκηνικό φόντο της ταινίας «Οκτώ Βουνά» (Otto Montagne, Ιταλία / Βέλγιο / Γαλλία, 2022) του ντουέτου βέλγων σκηνοθετών Φέλιξ βαν Γκρόνγκεν και Σαρλότ Βάντερμιρς· για την ακρίβεια, ο τίτλος της αναφέρεται στην ορεινή περιοχή της Ιταλίας όπου το μεγαλύτερο μέρος της γυρίστηκε. Παρακολουθούμε την ιστορία δύο φίλων (Λούκα Μαρινέλι, Αλεσάντρο Μπόργκι) με αφετηρία τη γνωριμία τους, όταν ήταν παιδιά. Ο ένας είναι ντόπιος, από τα Οκτώ Βουνά, ο άλλος παιδί της πόλης, επισκέπτης των Οκτώ Βουνών τα καλοκαίρια. Η πορεία τους στον χρόνο θα χαρακτηριστεί από όλα εκείνα τα γνώριμα στάδια που καθένας μπορεί να έχει νιώσει μέσα από μακρόχρονες φιλίες και που ο συγγραφέας Πάολο Κονιέτι τόσο όμορφα περιγράφει στο ομότιτλο μυθιστόρημά του που υπήρξε η βάση του σεναρίου (το υπογράφουν οι σκηνοθέτες). Οι συνθήκες διαφοροποιούν τα πρόσωπα χωρίς απαραιτήτως να το έχουν επιδιώξει, κάποια στιγμή προκύπτει η απόσταση, ύστερα από χρόνια έρχεται η επανένωση, όπως και πάλι η απομάκρυνση. Ολα αυτά με βαρόμετρο τον χώρο, το σιωπηλό, μαγευτικό φυσικό τοπίο που νιώθεις ότι κατά κάποιο παράξενο τρόπο κρατά τους δύο αυτούς ανθρώπους ενωμένους, ακόμα και αν δεν βρίσκονται μαζί. Ενα σπίτι ερείπιο που οι φίλοι θα ξαναχτίσουν μαζί, ένα επικίνδυνο μονοπάτι που θα περπατήσουν μαζί, βράδυ στο ύπαιθρο δίπλα στη φωτιά· χαρές, λύπες, με μια λέξη ζωή σε αυτή τη βαθιά διεισδυτική ταινία που κυριολεκτικά απογειώνεται από την αίσθηση και την ατμόσφαιρα του τοπίου.

Ζλάταν ο μέγας

Ακολουθώντας το αρχετυπικό μοντέλο μιας ταινίας ενηλικίωσης όπου το κεντρικό πρόσωπο είναι ένας ατίθασος χαρακτήρας με μεγάλο ταλέντο σε κάτι, αλλά συγχρόνως παραμένοντας πιστός στο πνεύμα των σελίδων της αυτοβιογραφίας του σουηδού άσου του ποδοσφαίρου Ζλάταν Ιμπραΐμοβιτς, ο σκηνοθέτης Γενς Σιόγκρεν με το «Ζλάταν» (Jag är Zlatan, Σουηδία / Δανία / Ολλανδία, 2021) καταθέτει μια εύπεπτη κινηματογραφική βιογραφία. Η γοργή, σφιχτή κινηματογράφηση και οι καλές επιλογές των ηθοποιών που υποδύονται τον Ιμπραΐμοβιτς σε δύο διαφορετικές ηλικίες (Γκρανίτ Ρουσίτι, Ντόμινικ Αντερσον Μπαϊρακτάρι) συγχρονίζονται ικανοποιητικά με τον κοινωνικό προβληματισμό της ταινίας, η οποία εμμένει στις σκληρές συνθήκες ζωής στο Μάλμε, όπου ο βαλκανικής καταγωγής Ιμπραΐμοβιτς γαλουχήθηκε, βρίσκοντας τελικά την αξιοποίηση του ποδοσφαιρικού του ταλέντου ως μόνη λύση μπροστά σε ένα προφανές αδιέξοδο.

Ντοκιμαντέρ x2

Στη «Βασίλισσα της Νέας Υόρκης» (Queen of the Deuce, Ελλάδα / Καναδάς / ΗΠΑ / Ελβετία, 2022), η οποία ανοίγει Παρασκευή, η σκηνοθέτρια Βάλερι Κοντάκος αξιοποιεί με πολύ ελκυστικό τρόπο το ούτως ή άλλως «πιασάρικο» θέμα της, την ιστορία της Τσέρι Γουίλσον, μιας Ελληνίδας Εβραίας από τη Θεσσαλονίκη που έχοντας περάσει μέσα από μια επίγεια κόλαση κατάφερε να γίνει βασίλισσα των κινηματογράφων που πρόβαλλαν αυστηρώς ακατάλληλες, αισθησιακού περιεχομένου ταινίες στη Νέα Υόρκη των δεκαετιών του 1960 και του 1970. Γεμίζοντας την ταινία με υλικό από τη ζωή της Γουίλσον (και χρησιμοποιώντας ακόμα και κινούμενα σχέδια) η Κοντάκος «ζωγραφίζει» το πορτρέτο μιας πραγματικής ηρωίδας των καιρών μας, που ποτέ δεν το έβαλε κάτω, που πάντα υπήρξε «μητρικά» δοτική απέναντι στους πάντες και που εν τέλει κατάφερε να «χορτάσει» τη ζωή καταβροχθίζοντάς την, ενώ θα μπορούσε να είχε συμβεί το ακριβώς αντίθετο και η ζωή να την καταβροχθίσει.

Με περιέργεια παρακολουθείς και το ελληνικό ντοκιμαντέρ του Χρήστου Γόδα «Aνθρωπόπαυση» (2022), όπου το ζήτημα τόσο της πανδημίας του Covid-19 όσο και των συνεπειών της μπαίνει στο ίδιο μίξερ με τη σχέση του ανθρώπου με το Θείο. Η ταινία χωροταξικά μοιράζεται ανάμεσα στην πηγαία ομορφιά της Σύμης, όπου οι άνθρωποι εξακολουθούν να πιστεύουν στα θαύματα, και σε μια άλλου τύπου ομορφιά, εκείνη μιας μητρόπολης όπως η Νέα Υόρκη, όπου οι άνθρωποι πιστεύουν στα θαύματα της επιστήμης (αρκεί να τα διαβάσουν στο κινητό τους όπως ακούμε σε ένα σαρκαστικό σχόλιο της αφήγησης). Διακεκριμένοι επιστήμονες όπως οι κ.κ. Δημήτρης Νανόπουλος και Κωνσταντίνος Δασκαλάκης εκφέρουν απόψεις και κάνουν προβλέψεις δίπλα σε κληρικούς όπως ο Αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος της Αμερικής ή απλούς κατοίκους της Σύμης.

Προβάλλονται επίσης

O κόσμος του θρυλικού παιχνιδιού RPG «Dungeons and Dragons» επιστρέφει στο «Dungeons and Dragons – Εντιμότητα μεταξύ κλεφτών» (ΗΠΑ / Καναδάς, 2023) των Τζον Φράνσις Ντέιλι, Τζόναθαν Γκόλντσταϊν, όπου άνθρωποι (με ηγέτη τον όμορφο αλλά και λίγο «της πλάκας» τυχοδιώκτη του Κρις Πάιν) και τέρατα λαμβάνουν μέρος στην περιπέτεια επανάκτησης ενός χαμένου κειμηλίου. Ο Χιου Γκραντ κλέβει την παράσταση παίζοντας τον κυνικό «κακό» της υπόθεσης.

Το φαντασμαγορικό ιαπωνικό animation «Demon Slayer: Kimetsu No Yaiba – To the Swordsmith Village» (2023) του Χαρούο Σοτοζάκι είναι ο τελευταίος μέχρι σήμερα κρίκος στην αλυσίδα ταινιών και σειρών «Kimetsu No Yaiba» και απευθύνεται στους ακολούθους της. Για όλους τους άλλους είναι ακατάληπτο.

Τα «Απομνημονεύματα Κολοκοτρώνη» (2023) είναι ένα «διαδραστικό θεατρικό ντοκιμαντέρ» της Μαριάννας Λαμπίρη, η οποία σε συνεργασία µε την ερευνητική – καλλιτεχνική ομάδα της και τους ηθοποιούς Μάνο Βακούση, Ευγενία Αποστόλου, Σοφία Λιάκου, Μίνα Τσάμου επεξεργάστηκε την ιστορική αφήγηση «Διήγησις συμβάντων της ελληνικής φυλής από τα 1770 έως τα 1836» που υπαγόρευσε ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στον Γεώργιο Τερτσέτη.

Επανέκδοση

Ο «Μεγαλέξαντρος» (Ελλάδα / Ιταλία / Δυτική Γερμανία, 1980), η πιο παρεξηγημένη δημιουργία του Θόδωρου Αγγελόπουλου, παραμένει μια εξουθενωτικά «εσωστρεφής» (γι’ αυτό και ιδιαίτερη) πολιτική αλληγορία πάνω στο δράμα, τους μύθους και το χαμένο όραμα της Αριστεράς με κεντρικό πρόσωπο έναν δραπέτη – επαναστάτη (Ομέρο Αντονούτι), πάνω στον οποίο αντανακλάται ο Αρης Βελουχιώτης, ο Θόδωρος Κολοκοτρώνης, ίσως όλη η ελληνική ιστορία…