Αυξάνονται οι σειρές, μειώνονται τα επεισόδια

Μεγάλη στροφή στις τηλεοπτικές παραγωγές φαίνεται πως κάνει η Ευρώπη τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με τη νέα έκθεση που έδωσε στη δημοσιότητα το Ευρωπαϊκό Οπτικοακουστικό Παρατηρητήριο, οργανισμός που αποτελεί μέρος του Συμβουλίου της Ευρώπης, κατά μέσο όρο στην αγορά της Γηραιάς Ηπείρου από το 2015 έως το 2021 έχουν κυκλοφορήσει περισσότερες από 1.100 σειρές και 22.000 επεισόδια που αντιστοιχούν σε 14.000 ώρες προγράμματος. Τα νούμερα αυτά είναι διαρκώς αυξητικά και πιθανώς να ήταν μεγαλύτερα αν τη διετία 2020 και 2021 η πανδημία δεν έβαζε φρένο στα γυρίσματα, σημειώνοντας παράλληλα μεγάλες καθυστερήσεις στις παραδόσεις των τελικών παραγωγών. Αν και η τηλεόραση κερδίζει ξεκάθαρα έδαφος χρόνο με τον χρόνο, αυτό που παρατηρείται είναι η μείωση του αριθμού των επεισοδίων κάθε σεζόν, μια πραγματικότητα που συνδέθηκε με τους περιορισμούς λόγω κορωνοϊού αλλά και ως απάντηση στα αυξημένα έξοδα των παραγωγών. Ετσι, οι σειρές έχουν κατά μέσο όρο 13 ή και λιγότερα επεισόδια, που εκ των πραγμάτων παραπέμπουν σε σαφώς πιο περιορισμένο χρόνο τηλεθέασης. Είναι χαρακτηριστικό πως αυτές οι μίνι σειρές αντιπροσωπεύουν το 51% των τίτλων που κυκλοφόρησαν στην Ευρώπη την τελευταία πενταετία και το 23% του τηλεοπτικού χρόνου, τη στιγμή που οι σειρές με 14 έως 52 επεισόδια είναι μόλις το 10% και άνω των 52 επεισοδίων το 8%.

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ COVID. Η διετία του κορωνοϊού φαίνεται πως άφησε γερό αποτύπωμα στην ευρωπαϊκή τηλεόραση με πάνω από το 50% των παραγόμενων προϊόντων να περιλαμβάνουν μόλις 2 έως 13 επεισόδια τη σεζόν. Ακόμα κι έτσι, η αγορά έδειξε τα αντανακλαστικά της και η παραγωγή σειρών εντατικοποιήθηκε το 2020 και το 2021 ώστε να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη ζήτηση περιεχομένου, συμπαρασύροντας και τις τηλεταινίες που επίσης αυξήθηκαν το ίδιο διάστημα ύστερα από χρόνια παρακμής του είδους. Ολη αυτή η επένδυση σε νέες τηλεοπτικές δουλειές βέβαια δεν αποτυπώθηκε στον χρόνο επί της οθόνης, αφού οι ιθύνοντες των καναλιών αποφάσισαν μέσα στην πανδημία να συρρικνώσουν όχι μόνο τον αριθμό των επεισοδίων αλλά και τη διάρκειά τους. Το μοναδικό είδος που βγήκε σχεδόν αλώβητο από όλη αυτή την κρίση είναι οι καθημερινές σαπουνόπερες, οι οποίες το 2021 εκτοξεύθηκαν σε τηλεοπτικό χρόνο, φτάνοντας να αντιπροσωπεύουν το 61% του συνολικού τηλεοπτικού «αέρα». Ωστόσο τη συγκεκριμένη χρονιά η ποσότητα των νέων κυκλοφοριών έμεινε σχετικά σταθερή, εξαιτίας των εμποδίων στα γυρίσματα την προηγούμενη σεζόν.

Εξετάζοντας την προέλευση των παραγωγών, μπορεί να δει κανείς ότι η Βρετανία είναι η πρώτη χώρα στην κυκλοφορία σειρών το 2021, ωστόσο αυτές περιέχουν έως 13 επεισόδια, και ακολουθούν η Δανία και η Γαλλία στην ίδια κατηγορία. Η ίδια τριάδα χωρών πρωταγωνιστεί αλλά σε διαφορετική σύνθεση και στην κορυφή της λίστας με τα περισσότερα σίριαλ που έβγαλαν στον αέρα το 2021. Η Δανία έβαλε τη σφραγίδα της σε 303 παραγωγές, η Γαλλία σε 178 και η Βρετανία σε 166, με την Ελλάδα να είναι αρκετά πιο κάτω στην κατάταξη με 25 συνολικά σειρές. Εκεί που τα πάει βέβαια εξαιρετικά καλά η χώρα μας είναι στην κατηγορία της σαπουνόπερας, αφού κέρδισε με το σπαθί της την τρίτη θέση στη σχετική κατάταξη με 1.441 σειρές, βλέποντας τις πλάτες της πρώτης Δανίας με 2.215 σειρές και της δεύτερης Πολωνίας με 1.470. Αν στην εξίσωση βάλουμε και τα 13 επεισόδια ανά σεζόν που πλέον θεωρείται ο ευρωπαϊκός μέσος όρος, τότε η Ελλάδα πλασάρεται πιο χαμηλά από την πρώτη Βρετανία των 539 σειρών με 65.

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΣΕΙΡΕΣ. Η επιτυχία της μυθοπλασίας στην πατρίδα μας φαίνεται πιο χαρακτηριστικά στη λίστα με τις χώρες που επιμένουν να επενδύουν σε πολλά επεισόδια στις σειρές, όπου η Ελλάδα κατέκτησε το ασημένιο μετάλλιο το 2021. Συγκεκριμένα, από τις τηλεοπτικές δουλειές που προβλήθηκαν στη μικρή οθόνη, το 85% αυτών είχαν περισσότερα από 52 επεισόδια, τη στιγμή που 10% αντιπροσωπεύουν οι σειρές με 14 έως 52 επεισόδια και μόλις 5% με λιγότερα από 2 έως 13 επεισόδια. Στην πρώτη θέση της σχετικής λίστας είναι η Ουγγαρία, με την τετράδα να συμπληρώνουν η Πορτογαλία και η Πολωνία. Αντίθετα, η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία την προπέρσινη χρονιά έδωσαν μεγαλύτερη έμφαση στις τηλεταινίες, ενώ η Ιταλία, η Γαλλία και η Βρετανία κράτησαν χαμηλά τον αριθμό των επεισοδίων των σειρών.

Η νέα τηλεοπτική πραγματικότητα ευνόησε και τις συνεργασίες μεταξύ οργανισμών από διαφορετικές χώρες την τελευταία πενταετία, με το 12% των προγραμμάτων που έπαιξαν στον αέρα να αποτελούν διεθνείς συμπαραγωγές με λιγότερα από 13 επεισόδια κάθε σεζόν. Βέβαια, το ποσοστό αυτό μειώνεται στο 7% όταν αφαιρεθούν οι συμπαραγωγές από γειτονικές χώρες. Μία στις τέσσερις συμπαραγωγές είναι μεταξύ μιας ευρωπαϊκής χώρας και ενός οργανισμού από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά. Πρωταθλήτρια στις διεθνείς συμπαραγωγές είναι η Γαλλία από το 2015 έως το 2021, για να ακολουθήσουν η Δανία και το Βέλγιο. Αν όμως αφαιρεθούν οι δουλειές εκείνες με γειτονικές χώρες που μοιράζονται μάλιστα την ίδια γλώσσα, τότε η Βρετανία έρχεται στην κορυφή, με το Βέλγιο δεύτερο και τις Ηνωμένες Πολιτείες τρίτες. Οσο κι αν η Βρετανία λόγω του Brexit επιχείρησε να πάρει αποστάσεις από την Ευρώπη, η εμπλοκή της στην οπτικοακουστική παραγωγή της ηπείρου είναι κομβικής σημασίας, αφού σύμφωνα με τα στοιχεία της αναφοράς είναι ο βασικός συμπαραγωγός όχι μόνο των Ηνωμένων Πολιτειών αλλά και των ευρωπαϊκών χωρών. Πιο εσωστρεφής αγορά αποδεικνύεται η σκανδιναβική χερσόνησος, με τις Δανία, Φινλανδία, Σουηδία να έρχονται κοντά για να φτιάξουν κοινά πρότζεκτ. Στην τριμερή αυτή συμμαχία, καταφέρνει να διεισδύσει συχνά και η Γερμανία, με την οποία μετρούν τις περισσότερες συμπαραγωγές.

ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΠΛΑΤΦΟΡΜΕΣ. Στην ευρωπαϊκή αγορά, οι ιδιωτικοί τηλεοπτικοί οργανισμοί με τα προγράμματα που δημιουργούν να αντιπροσωπεύουν το 39% των συνολικών παραγωγών και του 59% του τηλεοπτικού χρόνου, δείχνοντας βέβαια σημαντική προτίμηση στις σαπουνόπερες. Δυναμικά έχουν μπει στο παιχνίδι και οι διεθνείς πλατφόρμες ροής, οι οποίες ευθύνονται για το 9% των προγραμμάτων που κυκλοφόρησαν στην Ευρώπη την τελευταία δεκαετία, αλλά με αυτά δεν ξεπερνούν το 3% του τηλεοπτικού χρόνου αφού δεν επενδύουν στις σαπουνόπερες. Το ποσοστό των ιδιωτικών δικτύων αυξάνεται ακόμα περισσότερο όταν μιλάμε για σειρές με λιγότερα από 13 επεισόδια από το 2015 έως το 2021, την ίδια στιγμή που για τις πλατφόρμες streaming το αντίστοιχο ποσοστό έκλεισε στο 11% το 2021, ενισχυμένο κατά 1% σε σχέση με το 2015. Στην παραγωγή μυθοπλασίας με λιγότερα από 13 επεισόδια, ξεχωρίζει το BBC το 2021 με 60 παραγωγές, ακολουθούμενο από το Netflix με 52 και τη Warner Bros. Discovery με 31.