Από τα Ψαρά στον Αμερικανικό Εμφύλιο

Το 1823 ο δεκατετράχρονος Φώτιος Καβασάλης και ο εντεκάχρονος Αναστάσιος Καραβέλης, καλοί φίλοι μεταξύ τους, καταφτάνουν στο Σάλεμ της Μασαχουσέτης. Ο πρώτος είχε γεννηθεί στην Υδρα και όταν το 1814 έχασε τους γονείς και τα τέσσερα αδέλφια του από πείνα στη Σμύρνη κατέφυγε στη Μάλτα. Τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς φτάνουν στη Βοστώνη τα αδέλφια Στέφανος και Παντελής Γαλάτης, 16 και 12 ετών, από τη Χίο, σταλμένα από τον αμερικανό θεολόγο Τεμπλ. Πρώτα πήραν μαθήματα στην Προκαταρκτική Ακαδημία στο Νιου Χέιβεν του Κονέκτικατ, ενώ ακολούθως έγιναν δεκτοί προκειμένου να φοιτήσουν στο Γέιλ. Ο πρώτος επέστρεψε τελικά στη Σύρο ασκώντας το λειτούργημα του δικαστή, ενώ ο Παντελής διακρίθηκε ως επιχειρηματίας και τραπεζίτης στη Μασσαλία, την Κωνσταντινούπολη και την Ελλάδα.

Το 1824 είναι η σειρά τεσσάρων νέων από τη Χίο, οι οποίοι φτάνουν στο Αμχερστ από τη Μάλτα, μέσω ιεραποστολικού δικτύου. Επρόκειτο για τον δεκαεξάχρονο Κωνσταντίνο και τον δεκατετράχρονο Παντιά Ράλλη,τον Νικόλαο Πετροκόκκινο, 16 ετών, και τον Αλέξανδρο Πασπάτη, 12 ετών. «Και οι τέσσερις δείχνουν έξυπνα, ενδιαφέροντα παιδιά και μιλούν αγγλικά με σχετική άνεση» ανέφεραν τα δημοσιεύματα αμερικανικών εφημερίδων.

Πρόκειται για ιστορίες που προέρχονται από ένα εν πολλοίς άγνωστο υποκεφάλαιο της Ελληνικής Επανάστασης, τις διασκορπισμένες πτυχές του οποίου ανέλαβε να συνενώσει σε ενιαία αφήγηση ο ιστορικός Ιάκωβος Μιχαηλίδης στο βιβλίο «Τα ορφανά ελληνόπουλα του 1821», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδ. Παπαδόπουλος τις επόμενες ημέρες. Ο αριθμός των μεμονωμένων ιστοριών δεν έχει επιβεβαιωθεί – διαφορετικές εκτιμήσεις ανεβάζουν τον αριθμό σε 40 παιδιά -, αλλά μέσα από την έρευνά του σε αρχεία και βιβλιοθήκες της Ουάσιγκτον, στο πλαίσιο της υποτροφίας Φουλμπράιτ, ο έλληνας ιστορικός συνθέτει το ιστορικό μιας αθέατης όψης του αμερικανικού φιλελληνισμού, όταν ιεραπόστολοι, διανοούμενοι, πολιτικοί και φιλάνθρωποι οργάνωσαν τη φυγάδευση ορφανών ελληνόπουλων κυρίως προς τις ΗΠΑ. Από το βιβλίο προδημοσιεύουμε, με την άδεια του εκδοτικού οίκου, ένα απόσπασμα από το κεφάλαιο «Νέα πατρίδα», που αναφέρεται στην προσωπική ιστορία του Γεώργιου Σαρηγιάννη από τα Ψαρά.

Δ.Δ.

Ο νεαρός Γεώργιος Σαρηγιάννης (George Sirian) είδε την τύχη να του χαμογελά, όταν μετά την καταστροφή των Ψαρών η μητέρα του τον έσπρωξε με μια βάρκα μέσα στη θάλασσα για να τον σώσει. Σύντομα τον εντόπισαν παραπλέοντα αμερικανικά σκάφη και τον μετέφεραν στη ναυαρχίδα του αμερικανικού Στόλου, USS

Constitution, όπου τον πήρε υπό την προστασία του ο Αμερικανός υπολοχαγός Ρόμπερτ Ράντολφ. Μόλις ολοκληρώθηκε η αποστολή του USS Constitution στην ανατολική Μεσόγειο, το πλοίο επέστρεψε στις ΗΠΑ.

Ο Ράντολφ και ο μικρός Γεώργιος εγκαταστάθηκαν στο πλούσιο αγρόκτημα της οικογένειας Ράντολφ, το οποίο βρισκόταν στο Τέρκι Άιλαντ κοντά στο Ρίτσμοντ της Βιρτζίνια. H γυναίκα του Ράντολφ, η Έλιζαμπεθ Ράντολφ Σάρτζεντ (Elizabeth Randolph Sargent), φρόντισε προσωπικά για τη μόρφωση του ορφανού παιδιού, στέλνοντάς το να μαθητεύσει δίπλα στον Τζορτζ Τζόουνς (George Jones), έναν διάσημο εκπαιδευτή στο Νιούπορτ του Ρόουντ Άιλαντ, λάτρη της Ιστορίας της κλασικής Ελλάδας. Από τον Αύγουστο του 1828 έως το 1837 ο Σίριαν, όπως τον αποκαλούσαν, δεν υπηρέτησε σε πλοίο. Πιθανότατα η έμφαση δόθηκε στην εκπαίδευση και στη γενική ανατροφή του μέχρι την ενηλικίωσή του.

Εκείνη την περίοδο ο Ράντολφ σύστησε τον Σίριαν στον Τζορτζ Μάρσαλ (George Marshall), ο οποίος καταγόταν από τη Ρόδο και είχε συγγράψει το 1822 το πρώτο εγχειρίδιο πυροβόλων όπλων για το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ. Επιπλέον, ο Ράντολφ ανέθεσε στον φημισμένο Νεοϋορκέζο καλλιτέχνη Ίνγκαμ (C.C. Ingham) να φιλοτεχνήσει το πορτρέτο του μικρού ορφανού. Στις 20 Απριλίου 1837, όταν πια είχε φτάσει στην κατάλληλη ηλικία, ο Σίριαν εισήχθη στο αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό με τον βαθμό του Ανθυπασπιστή και έλαβε την ειδικότητα του Πυροβολητή. Μάλιστα, του έγινε η τιμή να υπηρετήσει στο θρυλικό USS Constitution (Old Ironsides), το οποίο λίγα χρόνια νωρίτερα είχε σταθεί η σωτηρία του. Κατά τη διάρκεια του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου, ο Σίριαν υπηρέτησε στη Ναυτική Ακαδημία των ΗΠΑ ως εκπαιδευτής Πυροβολητών.

Το Ελληνόπουλο από τα Ψαρά, ο Σαρηγιάννης ή Σίριαν, υπήρξε ο μόνος αξιωματικός που υπηρέτησε στο USS Constitution σε τρεις διαφορετικές αποστολές. Μία από αυτές, μάλιστα, ήταν ο γύρος του κόσμου, που διήρκεσε από το 1844 έως το 1846. Υπηρέτησε, επίσης, στον Ναύσταθμο της Ασίας στην Ιαπωνία και το Χονγκ Κονγκ.

Συνολικά, ο Σίριαν έλαβε μέρος σε 37 επιτυχημένες ναυτικές αποστολές, με είκοσι διαφορετικά πλοία. Στις 30 Ιουλίου 1872 μετατέθηκε στο ατμόπλοιο USS Idaho.

Για 52 ολόκληρα χρόνια ο Σίριαν υπηρέτησε στο Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ. Αποστρατεύθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 1882, σε ηλικία 62 ετών. Ο Σαρηγιάννης παντρεύτηκε το 1840 την κόρη του Μάρσαλ, Έλενορ. Ένα από τα παιδιά του, ο Κονσταντάιν Αμπρόζ Σίριαν (Constantine Ambrose Sirian), έγινε αρχηγός του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ. Ο Τζορτζ Σίριαν απεβίωσε στις 21 Δεκεμβρίου 1891 στο Πόρτσμουθ της Βιρτζίνια. Το 2007 ο Σίριαν, το ορφανό Ελληνόπουλο που σώθηκε με επεισοδιακό τρόπο από την καταστροφή των Ψαρών και μεταφέρθηκε από Αμερικανούς ναύτες στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, εισήχθη στο Hall of Fame του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ. Αναγνωρίζοντας την αξία του και το μέγεθος της συμβολής του, το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό έχει θεσπίσει ειδικό βραβείο με το όνομά του. Το βραβείο The George Sirian Meritorious Service Award απονέμεται μέχρι σήμερα σε αξιωματικούς που αποδεικνύουν την αριστεία τους σε συνθήκες επιφανειακού πολέμου.

{1BSYG}Ιάκωβος Δ. Μιχαηλίδης{1BSYG}{CR}{2BTIT}Τα ορφανά Ελληνόπουλα {LF}του 1821{2BTIT}{CR}{3BEKD}Εκδ. Παπαδόπουλος, {LF}σελ. 167{3BEKD}{CR}{4BTIM}Αναμένεται {LF}στις 28 Φεβρουαρίο{4BTIM}υ